Grekııada saıasatker men eki jýrnalıstiń uıaly telefondary Predator dep atalatyn tyńshylyq baǵdarlama arqyly tyńdalǵany týraly máseleniń sońǵy núktesi qoıylýǵa jaqyn.
Esterińizge sala keteıik, osy aıdyń basynda Grekııadaǵy saıasatker men jýrnalısterdiń telefondaryn Predator dep atalatyn shpıondyq baǵdarlamamen eldiń Ulttyq barlaý agenttiginiń (EYP) tyńdaǵany týraly aqparat tarap, munyń arty janjalǵa ulasqan edi. El parlamenti arnaıy jıynda osy oqıǵanyń talqylanatynyn habarlady.
Grekııa baspasózi taratqan aqparatqa qaraǵanda, oppozısııalyq Pasok partııasynyń jetekshisi Nıkos Andrýlakıs telefonyn Ulttyq barlaý agenttiginiń tyńshylyq arnaıy baǵdarlamamen tyńdaǵany týraly máseleniń tereńirek zerttelýi týraly el parlamentine ótinish bergen. Muny eldegi basty oppozısııalyq Sırıza partııasy da qoldap, berilgen ótinishke baılanysty 29 tamyzda ótetin parlamenttiń jalpy otyrysynda talqylanatyny habarlandy.
Konstıtýsııa boıynsha máseleni parlamenttiń tekserý úshin 120 depýtattyń qoldaýy talap etiledi. Sırıza men Pasoktyń parlamenttegi ıe bolatyn oryndaryn qosqanda ǵana 120 oryndy quraýy – qos partııanyń bir-birin qoldaýyna túrtki bolyp otyr.
Grekııa parlamentiniń jalpy otyrysqa jınalýyna taǵy bir sebep – Ulttyq barlaý agenttiginiń jańa basshysy Femıstoklıs Demırıs taǵaıyndalmaq. Sırıza partııasy premer-mınıstr Kırıakos Mısotakısti «saıasatker men jýrnalıstiń telefony tyńdalǵanyn bildi jáne qoldaý kórsetti», dep aıyptady. Al Pasok partııasynyń jetekshisi Andrýlakıs Mısotakısti «memlekettik tártip týraly málimdeme jasaýdan únemi qashqaqtaıdy», dep synǵa aldy.
Úlken janjalǵa aınalǵan osy oqıǵalar men ózine taǵylǵan aıyptarǵa qatysty Mısotakıs: «Bul durys emes, meniń eshnárseden habarym joq edi jáne buǵan eshqashan jol bermes edim», dep málimdeme jasady.
Sóz bolyp otyrǵan oqıǵanyń Grekııa Ulttyq barlaý agenttiginiń kemshilikterin kórsetip bergenin aıtqan Mısotakıs: «Bári zańdy túrde jasalǵanymen, Ulttyq barlaý agenttigi bul tyńshylyqtyń saıası saldaryn eskermesten áreket etti. Bul zań turǵysynan durys boldy, biraq saıası turǵydan durys dep qabyldanbaıdy», dedi.
Nıkos Andrýlakıs telefonyn zańsyz tyńdaýǵa jáne jeke aqparatyna qol jetkizýge árekettengeni úshin Grekııanyń Joǵarǵy sotyna (Areios Pagos) shaǵym túsirdi.
Andrýlakıs 28 maýsymda Eýroparlamenttiń arnaıy qyzmetine júginip, telefonynyń tyńshylyq baǵdarlamamen qadaǵalanyp jatqanyn teksertken. Telefondy alǵashqy tekserýde Predator atty shpıondyq baǵdarlamaǵa qatysty kúdikti silteme anyqtalady. Tekserý barysynda Andrýlakıstiń 2021 jyldyń 21 qyrkúıeginde telefon ıesiniń shpıondyq baǵdarlamaǵa baǵyttaıtyn siltemesi bar habarlama alǵanyn anyqtady. Biraq Andrýlakıs habarlamada kórsetilgen siltemeni baspaǵanyn tilge tıek etti.
Sonymen qatar sáýir aıynda grek jýrnalısi Tanasıs Koýkakıstiń uıaly telefonynan da shpıondyq baǵdarlama anyqtalǵany týraly aqparat tarady. Halyqaralyq baspasóz ınstıtýty (IPI) Grekııa bıliginen jýrnalıst Koýkakıstiń uıaly telefonynda anyqtalǵan tyńshylyq baǵdarlamany tekserýdi surady. Al IPI málimdemesinde Koýkakıstiń uıaly telefony 2021 jyly 10 apta boıy Predator dep atalatyn baǵdarlamamen qadaǵalanǵany aıtylady.
Osy oqıǵadan keıin Ulttyq barlaý agenttiginiń prezıdenti men premer-mınıstrdiń bas hatshysy qyzmetinen ketti. Ulttyq barlaý agenttiginiń prezıdenti Panagıotıs Kontoleon 5 tamyzda Mısotakıske «aqparat jınaý prosesindegi nemquraıdylyq» sebebimen qyzmetten ketýge ótinish berdi. Bir qyzyǵy, Predator dep atalatyn shpıondyq baǵdarlamamen kommersııalyq baılanysta bolǵan jáne Mısotakıstiń jıeni ári «oń qoly» bolǵan premer-mınıstrdiń bas hatshysy Grıgorıs Dımıtrıadıs de sol kúni ornyn bosatty.
Grekııalyq Helsınk barlaý quqyǵy tobynyń ókili Panaıote Dımıtras jýrnalıster men partııa jetekshisin tyńdaý zań ústemdigi bar elde qabyldanbaıtyn oqıǵa ekenin alǵa tartyp, «Quqyqtyq damyǵan elde bas hatshy emes, premer-mınıstr qyzmetten ketýi kerek», dedi.
«Katımerını» gazeti Andrýlakısti tyńdaýǵa ótinish «ýkraın jáne armıan arnaıy mekemelerinen keldi»dep jazǵan edi. Ulttyq barlaý agenttigi baspasózge jarııalaýǵa sebep bolǵan bul málimdemeni Ýkraınanyń Afınadaǵy elshisi Sergıı Shýtenko men Armenııanyń Afınadaǵy elshisi Tıgran Mkrtchııan joqqa shyǵardy.
Daýly oqıǵaǵa qatysty Halyqaralyq adam quqyǵyn qorǵaý uıymy alańdaýshylyq bildirip, uıymnyń arnaıy ókili Eva Kosse málimdeme jasady. Grekııada baspasóz bostandyǵyna qatysty alańdaýshylyqtardyń artqanyna nazar aýdarǵan Kosse úkimettiń táýelsiz uıymdarǵa qysymynyń keńeıgenin alǵa tartty. Barlaý agenttiginiń jekelegen adamdardyń uıaly telefondaryn tyńdaýy eldegi senzýra men oppozısııalyq toptarǵa degen qysym ekenin aıtqan ol Tanasıs Koýkakıspen birge Arıs Malıchýdıs esimdi jýrnalıstiń de telefonyna arnaıy baǵdarlama ornatylyp, tyńdalǵany týraly málimdeme jasady. «Bul adam quqyqtaryn shekteýdiń bastamasy» dep baǵalady Halyqaralyq adam quqyǵyn qorǵaý uıymynyń arnaıy ókili Eva Kosse.
Endi Grekııa halqy men telefondary tyńdalǵan jábirlenýshiler aldaǵy parlamenttiń jalpy otyrysynda oqıǵanyń negizgi sebepkerleri men jaýaptylary anyqtalyp, qajetti sharalar júzege asyrylady dep úmittenedi.