Shákirt jetistigi – ustaz abyroıy

Jergilikti halyqtyń balalary ja­qyn eldi mekenderdegi mektepterge qaty­nap nemese týǵan-týystarynyń úıle­rinde jatyp oqyp júrdi. Sol kez­degi aýyl ákimi Abyhan Jeksembekov qazaq mektebin ashýdy óziniń basty mindetteriniń biri dep sanady. Qa­jetti qu­jattar daıyndap, aýdandyq, ob­lystyq deńgeıdegi jıyndarda osyny bir­neshe ret másele retinde kóterdi, bilim bas­qarmalarynyń tabaldyryǵyn tozdyrdy, aýylǵa qazaq mektebin ashýdyń qajet ekenin dáleldedi. Aqyry ol aldyna qoıǵan maqsatyna jetip, 1994 jyldyń 1 qyrkúıeginde Túrgen qazaq orta mektebiniń ashylǵanyn áıgilegen tuńǵysh qońyraý úni estildi. Dál sol kúni bul qýanyshty Abyhan Amanbaıuly tebirene turyp: «Túrgen qazaq orta mektebi – táýelsizdiktiń jemisi» dep maq­tanyshpen aıtqan edi. Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2015 jylǵy 25 qańtardaǵy №54 qaýlysymen Túrgen qazaq orta mektebine ultjandy tulǵa Abyhan Amanbaıuly Jeksembekovtiń aty berildi. «Táýelsizdiktiń bel balasyndaı» bolǵan mektepte búginde 600-ge tarta oqýshy bilim alyp júr, olarǵa 68 ustaz bilim beredi. Mektep alǵash ashylǵanda jas muǵalim retinde qabyldanǵan 2 muǵalim «Qazaqstan Respýblıkasynyń bilim berý isiniń qurmetti qyzmetkeri» tósbelgisimen marapattaldy. Mektep túlekteri qazirgi ýaqytta elimizdiń san alýan salasynyń damýyna óz úlesterin qosyp júr.

Sapaly bilim berýde mekteptiń mate­rıaldyq-tehnıkalyq bazasynyń róli aıryqsha. Ár synyp kabınetinde, kitaphanada noýtbýkter men kompıýterler ornalastyrylǵan, ǵalamtor jelisine qosylǵan. Sońǵy úlgidegi zamanaýı qural-jabdyqtarmen, tájirıbelik qurylǵylarmen, ınteraktıvti taqtamen jabdyqtalǵan modıfıkasııalyq fızıka kabıneti de oqýshylardyń pánge degen qyzyǵýshylyqtaryn arttyryp jatyr.

Aýyl mektebi men qala mektebiniń arasyndaǵy alshaqtyq qazirgi bas­ty problemaǵa aınalǵan. Bul tek mate­rıaldyq-tehnıkalyq bazamen ǵana shek­telmeıdi. Jyl saıyn Abyhan Aman­baıulynyń týǵan kúni qarsańynda ol kisiniń urpaq úshin istegen ónegeli isterin jas urpaqqa nasıhattaý maqsatynda saıası ǵylymdar doktory, professor Venera Jeksembekova táýelsiz elimiz­diń qaryshtap damý jolynda ter tók­ken, elge eńbegi sińgen tulǵalardy aýyl­daǵy mektepke shaqyryp, kezdesýler uıym­dastyrady. Solardyń ishinde zapas­taǵy general-leıtenant, Qazaqstan Respýb­lıkasy Ulttyq qaýipsizdik komıtetiniń birinshi tóraǵasy Bolat Baekenov, Qa­zaqstan Respýblıkasy Qorǵanys mınıstri qyzmetin atqarǵan general-polkovnık Sát Toqpaqpaevpen ótken kezdesýdiń oqýshylar boıyna týǵan elge, jerge degen patrıottyq tárbıeniń qa­lyptasýyna yqpaly zor boldy.

Pedagogıkalyq ujym músheleriniń kásibı damýy men shyǵarmashylyq áleýetin damytý maqsatynda osy mereke qarsańynda mektebimizde oblys, respýb­lıka kóleminde ǵylymı-ádistemelik konferensııalar uıymdastyryp, Qa­nysh Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq ýnıversıteti, Kaspıı qo­ǵamdyq ýnıversıteti, «Turan» ýnı­versıteti, Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ-dyń professorlary men «О́rleý» BAUO AQ fılıaly Almaty oblysy boıynsha PQ BAI-dyń aǵa oqytýshylary, Almaty qalasyndaǵy fızıka-matematı­ka baǵytyndaǵy Nazarbaev zııatker­lik mektebi muǵalimderi men aýdan mektep­terinen de áriptesterimizdi shaqyryp, is-tájirıbe almasý dástúrge aınalǵan. 2020 jyly Nur-Sultan qalasyndaǵy №74 mektep-gımnazııasymen memorandýmǵa otyrdy. Birneshe ustaz atalǵan mektepke baryp, qala mektebiniń tynys-tir­shiligimen tanysyp, tájirıbe almasyp qaıtty.

Áke amanatyndaı bolǵan mektepke Abyhan Jeksembekovtiń ul-qyzdary únemi demeýshilik jasap, tyǵyz qarym-qatynas ornatqan. Mekteptiń tynys-tirshiligin, materıaldyq-tehnıkalyq bazasynyń nyǵaıýyn únemi óziniń naza­rynda ustap otyrǵan turaqty demeý­shimiz, qamqorshylyq keńestiń tór­aǵasy, bıologııa ǵylymdarynyń kan­dıdaty Mánshúk Jeksembekova Túr­gen aýylynda jańǵaq aǵashyn otyr­ǵyzyp, oqýshylardyń ǵylymı ju­myspen shuǵyldanýyna barlyq jaǵ­daıdy jasaıdy. Mektep aýlasyna túrli qylqanjapyraqty aǵash ekti. Muǵalimderdiń shyǵarmashylyqpen jumys isteýine jaǵdaı jasaý maq­satynda ınternet jelisine qosylǵan noýt­býk­termen, konferens ústel, ın­­­terak­tıvti panel, sońǵy úlgi­degi jı­hazdarmen, ádiste­melik quryl­ǵy­lar­men tolyqtyrylǵan «Za­manaýı mu­ǵa­limder bólmesin» jasaqtap ber­di. Kitaphana qoryn tolyqtyryp oty­rý da nazarlarynan tys qalǵan emes. О́tken oqý jylynda Abyhan Jek­sembekov atyndaǵy murajaı ashyldy. Oqýshylardyń bilim alýǵa degen yntalaryn arttyrý maqsatynda pán olımpıadalaryna qatysqan jáne ozat oqýshylarǵa Abyhan Jeksembekov atyndaǵy stıpendııa taǵaıyndap, jyl saıyn sońǵy qońyraýda tabys etýdi dástúrge aınaldyrǵan.

Árbir eldiń órkendeýi, tuǵyrynyń berik bolýy da bilimge kelip tireledi. Zańǵar jazýshy M.Áýezovtiń sózimen aıtar bolsaq, «Halyq pen halyqty, adam men adamdy teńestiretin bilim bol­maq». Egemendik alǵan táýelsiz Qazaq­stannyń álemdik órkenıetke jetýdegi birden-bir dara joly – bilim júıesi. Al muǵalimniń basty maqsaty – aldyndaǵy oqýshylarǵa tek bilimdi ǵana bere bilý emes, búgingi alǵan bilimin ómirlik qa­jettilikterine saı paıdaǵa asyra bilýge úıretý. Mektebimizde osyndaı qabi­let pen qasıetterdi boıyna sińire bilgen ustaz jeterlik. «Urpaǵy bilimdi halyqtyń bolashaǵy bulyńǵyr bolmaıdy» degendeı, maǵynaly, ónegeli tárbıe men sapaly bilim berip júr. Oqý­shy­larymyzdyń kóptegen jetistikke qol jetkizip, túrli baıqaýda, bilim báı­gelerinde bıikterdi baǵyndyrýy osyny aıǵaqtaıdy.

Shákirt jetistigi mekteptiń, ustaz­dyń, tipti eldiń abyroıy ekeni anyq. Osy turǵyda mektep oqýshylary túrli saıys­ta ózderiniń biliktiligin kór­setip keledi. 4-synyp oqýshylary Arýjan Jurmuhambet men Jandos Polat «Qazaqstan Respýblıkasynyń 100 daryndy oqýshysy» atty respýblı­kalyq baıqaýynda jeńimpaz atansa, res­pýblıkalyq «Úkili úmit» balalar shy­ǵarmashylyǵy baıqaýynda 4-sy­nyp oqýshysy Baǵlan Shernııaz­uly bas júldege ıe boldy. «Arys­tan» ma­mandandyrylǵan lıseıi uıymdas­ty­ryl­ǵan respýblıkalyq boks týrnı­rinde 11-synyp oqýshysy Arman Jambyl 60 kg salmaqta júldeli III oryndy jeńip aldy. Sondaı-aq Eńbekshiqazaq aýdany bilim berý mekemeleri arasynda ótkizilgen «Polısııanyń jas kómekshileri-2022» baıqaýynda mektebimiz júldeli 2-oryndy ıelendi.

Ustazdarymyz da aýdan, oblys deńgeıindegi kásibı baıqaýlar men pán olımpıadalaryna belsene qatysady. Aýdandyq «Úzdik jyl muǵalimi-2022» baıqaýynda bıologııa páni muǵalimi Asem Ahmetova júldeli 3-oryndy ıelense, «Ustaz tilegi» ǵylymı-ádis­te­me­lik or­talyǵy uıymdastyrǵan «Úz­dik tarıhshy» atty respýblıkalyq baı­qaýda ta­rıh pániniń muǵalimi Ramazan Rahaev I dárejeli dıplommen marapattaldy.

Ataqty oıshyl Ábý Nasyr ál-Fa­rabı: «Adamǵa eń birinshi bilim emes, tárbıe kerek. Tárbıesiz berilgen bilim – adamzattyń qas jaýy, ol keleshekte onyń ómirine qaýip ákeledi» degen bolatyn. Jalpy, adamzattyq jáne ulttyq qundylyqtar negizinde jan-jaqty jáne úılesimdi damyǵan tulǵa tárbıeleý maq­satynda tárbıe salasy belsendi jumystar at­qarýda. Jas urpaqty el­jandylyqqa, otansúıgishtikke, yn­tymaq pen birlikke baýlýda synyptan tys sharalardyń orny erekshe ekeni barshamyzǵa aıan. О́tken oqý jylynda qundylyqtarǵa negizdelgen oqý-tárbıe baǵdarlamasyn iske asyrý sheńberinde «Oqýǵa qushtar mektep», «Otbasy – orta mektep», «Dástúr men ǵuryp», «Erte jastan bas­tap ekologııalyq mádenıet», «Parasat» atty debat qozǵalysy, Oqý­shy­lardyń «О́zin-ózi basqarý» uıymdary jobalary iske qosyldy. Osy jobalar aıasynda tár­bıe salasy boıynsha je­tistikterimiz de jeterlik.

Jas urpaqty sportqa baýlyp, aýyl jastaryna salamatty ómir saltyn na­sıhattaýda dene tárbıesi muǵalim­de­riniń eńbekteri zor. Mektep janynda vo­leıbol, fýtbol, boks, shahmat, toǵyz­qu­malaqtan tegin úıirmeler turaqty túr­de júrgizilip keledi.

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev 2022 jyldy «Balalar jyly» dep jarııalady. «Balalar jyly» aıasynda jas baldyrǵandardyń barlyq jaǵy­nan damýyna jumys jasalýǵa tıis. Al­daǵy oqý jyly barysynda balalarǵa arnalǵan keshendi is-sharalar josparlap otyrmyz. Daryndy balalarmen jumys jasaý – ýaqyt talaby. Daryndy jáne qabiletti oqýshylarmen jumys júrgizý maq­satynda «Daraboz» oqýshylar ǵy­ly­­mı qoǵamy jumysy jalǵasyn tappaq. Úkimettiń basty nazarynda tur­ǵan erek­­­­she bilim berýdi qajet etetin bala­­lar­­men jumys máselesi boıynsha da pe­dagog-psıhologter tarapynan oqý­shy­lardyń erekshe qajettilikteri men jeke múmkindikterin eskerip, psıholo­gııalyq-pedagogıkalyq qoldaý kórsetý maqsatynda «Qoldaý» jobasy iske asyrylyp jatyr.

Jyl saıyn «Mektepke jol» aksııasy aıasynda «Transavıa» JShS áýe kompanııasy mekteptegi kópbalaly otbasynan shyqqan oqýshylardy oqý quraldary, mektep formasymen qamtamasyz etýdi dástúrge aınaldyrǵan.

Jańa oqý jyly da kóptegen jańa­lyq­pen bastalǵaly tur. Memle­kettik jalpyǵa mindetti bilim berý stan­dart­tarynyń negizinde jas urpaqty tár­bıe­leýde qundylyqqa baǵdarlanǵan tásil arqyly iske asyrý kózdelgen. Osy baǵyt­ta birneshe jobamen jumys isteýdi jos­parlap otyrmyz.

Gúlbaqyt QASYMJANOVA,

Abyhan Jeksembekov atyndaǵy orta mektep dırektory

Almaty oblysy,

Eńbekshiqazaq aýdany