Tótenshe jaǵdaılar salasynyń ardageri
Uly Otan soǵysy qanshama adamnyń ómirin jalmap, qanshama otbasynyń oıranyn shyǵaryp ketkenin burynǵy kónekóz qarııalardan estip otyratynbyz. Soǵystyń qan maıdanyna Reseıdiń qol astyndaǵy barlyq respýblıkanyń ulttary men ulystary bir kisideı jumyldyrylǵan bolatyn. Onyń ishinde Qazaqstannan ketken azamattardyń sanynda da esep joq.
Uly Otan soǵysyna qatysqan nemese tylda eńbek etken azamattar Qyzylorda oblysynda da az emes. Onyń ishinde tótenshe jaǵdaılar salasynda jumys jasaǵandary da bolǵan. Osy tusta soǵys jáne tyl ardagerlerin ardaqtaý, keıingi býynǵa patrıottyq tárbıe berý maqsatynda túrli is-sharalar men nasıhattyq jumystar óz jalǵasyn taýyp keledi. Mundaǵy basty maqsat qart ardagerlerimizge qurmet kórsetý, qazaqstandyqtardyń boıynda aǵa býynnyń áskerı erlikteri úshin maqtanyshyn týdyrý, jastardyń boıynda patrıottyq sezimderin arttyrý bolyp tabyldy. Bul shara bolashaqta da jalǵasyn taba bermek.
Soǵysqa attanyp, elin qorǵaǵan halqymyzdyń batyr uldary men qyzdaryn este saqtaýǵa, erlikterin úlgi tutý bárimizge ortaq paryz. Bul olardyń janqııarlyq kúresi men jeńisi úshin, olardyń bizderge beıbit ómirdi qamtamasyz etkenderi úshin kórsetilgen qurmet. Qyzylordalyq tótenshe jaǵdaı salasynda eńbek etken tyl ardageriniń biri ol - P.P.Kafatarıdı. Uly Otan soǵysynyń tyl ardageri retinde Penelopa Panaıotovnanyń úıine baryp, turaqty hal-jaǵdaıyn bilip otyrýdy Qazaqstan Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligi ardagerler keńesiniń Qyzylorda oblystyq fılıalynyń /burynǵy «Qyzylorda oblystyq TJD janyndaǵy ardagerler keńesi» qoǵamdyq birlestigi/ tóraǵasy Tuńǵyshbaı Botabaev ta nazardan tys qaldyrmaı keledi.
Polına ájeıge kelsek, dálirek aıtqanda, Penelopa Kafatarıdı Panaıotovna – 1927 jylǵy 17 qarashada Reseı Federasııasy Abhazııa Respýblıkasy Sýhýmı qalasynda týǵan.
«Ákemniń aty-jóni Panaıot Ivanovıch Kafatarıdı, anamnyń esimi Elena Kafatarıdı, - deıdi ájeı áńgime barysynda. - О́zimiz grek bolǵandyqtan, ata-babamyzdyń qaı jerden kóship kelgeninen habarsyzbyn, kózimdi ashqaly beri Reseıdiń Sýhýmı qalasynda boıjettik, eki sińilim bar edi, keıin biri qaza boldy, biri - Marııa sińilim qazirgi kúni Grekııaǵa kóship ketti. Onyń bir uly bar, kelinimiz qazaq - Mıra olar da ata-enesimen birge Grekııada turady. Ata-anadan birge týǵan Anestı esimdi aǵam bolatyn, Harkov qalasynan maıdanǵa ketip, oralǵan joq. Osy bir oqıǵa sebepker boldy ma? Mende sonaý bala kezden jastaıymnan soǵysqa attanamyn degen úlken maqsat boldy. Biraq meni soǵysqa qaıdan alsyn? Jas jetpeıdi, onyń ústine qyz balasyń dep Sýhýmı qalasyndaǵy áskerı gospıtaldyń jaralanǵandardyń jaraqatyn tańatyn bólimge tazalyqshy, kómekshi retinde eńbek etýge qabyldady».
Polına ájeı, sóıtip, surapyl soǵys kezinde gospıtal jumysyna ózi suranyp attanǵan. «Eshqashan da soǵys bolmasyn, elimiz tynysh bolsyn!», - deıdi áńgime barysynda keıýana. Keıin soǵys bitken soń 1945 jyly elge oralady. Elde Polýektov Evgenıı Sergeevıchke turmysqa shyǵyp, Sergeı atty uldy bolady. Biraq dám-tuzy jaraspaǵan soń odan ajyrasyp, balasyn anasyna tapsyrady.
«Jumys izdep, eki qolǵa tabylǵan túrli jumystyń bárinen bas tartpadym. Odan keıin Tereńózek aýdanyndaǵy aýrýhanada aspazshy bolyp qyzmet ettim. Osy tusta 1928 jyly týǵan qazaq azamaty Qarjaýbaev Marat Rysqululymen bas qostym», - deıdi ol.
«Enem jaqsy adam bolatyn, - dep eske alady sol kúnderin ájeı. - Mákeńmen bas qosqan soń eki balaly boldym, Serik jáne Murat atty. Qazir balalarym jumys isteıdi, menimen birge turady».
«Eńbek jolymdaǵy 1962-1977 jyldary Qyzylorda qalasyndaǵy órt sóndirý bóliminde dıspetcher bolyp jumys jasadym. Sóıtip, osy bólimnen zeınetkerlikke shyqtym. Jarym adal jáne jaqsy azamat bolatyn, 35 jyl otasqannan keıin qaraqshylardyń qolynan qapııada qaza boldy. Jubaıym Mákeń de, ulym Serik te órt sóndirý salasynda qyzmet etti. О́zime de osy qyzmet etken ornym ystyq. Kezinde osy qyzmet ornymdaǵy bir bólmede ýaqytsha turýyma basshylyqtaǵylar ruqsat etip, panaladym, 2012 jyly qaladaǵy Tasbóget kenti Amangeldi kóshesi 1 kópqabatty turǵyn úıden ákimshilik tarapynan arnaıy 2 bólmeli páter berildi. Qazir shúkir, jaǵdaıym jaqsy, sizderge myń alǵys mereke saıyn jaǵdaıymdy bilip habarlasyp turasyńdar, aman-esen qyzmet ete berińizder, aınalaıyn!» - deıdi Penolopa ájeı.
Bólmeden ájeımen qosh aıtysyp shyǵyp bara jatyp, jazý ústeli ústindegi alǵys hattar men estelik sýretterge, anyqtamalarǵa kózim tústi. Olardyń ishinde Reseı Federasııasy Qorǵanys mınıstrligi áskerı-medısınalyq murajaıynyń áskerı medısınalyq qujattar muraǵatynda P.P.Kafatarıdıdiń gospıtalda tazalyqshy qyzmetin atqarǵandyǵy týraly arhıvtik anyqtamasy bar. О́rt sóndirý qyzmeti salasynda eńbek etip júrgende alǵan alǵys hat, qurmet gramotasy, Uly Otan soǵysynyń Jeńisine 65 jyl tolǵanda Qazaqstan Tótenshe jaǵdaılar mınıstri V.K.Bojkonyń arnaıy alǵys hatymen marapattalǵany, 2013 jyly 16 jeltoqsanda Táýelsizdik kúninde berilgen «Qurmetti ardager» medali bar eken.
Ardager búginde eline tek qana tynyshtyq pen yntymaq, keıingi býyn urpaqqa amanshylyq tileıdi. «Biz kórgen soǵys zardaptaryn eshkim de kórmese eken»,- deıdi aǵynan jaryla. Iá, osynaý beıbitshilik zamandy keıingi urpaǵyna tartý etken, surapyl soǵysta, tylda deýge de kelmeıtin, soǵystyń órtindegi gospıtalda eńbek etken ananyń jaralanǵandardy jazýǵa, olarǵa degen aıaly alaqany men úlken qyzmeti, taban et, mańdaı teri bárimiz úshinde qaıtarýsyz ekeni ras.
Aıgúl Nurmanova,
Qyzylorda oblysy TJD baspasóz qyzmetiniń bas mamany,
QR Jýrnalıster Odaǵynyń múshesi.