Qonystanýshylardyń jaǵdaıymen tanysty

Vıse-premer jumys saparyn Aralaǵash aýylyndaǵy qus ósirýmen aınalysatyn «Severnyı broıler» JShS-nen bastady. Bolashaqta bul kásiporynda 170 adamǵa deıin jumys istep, 5 myń tonnadaı ónim shyǵarylyp, oblys­ty qus etimen tolyq qamtamasyz etetin bolady dep kútilýde. E.Toǵ­janov jeke qosalqy sharýa­shylyq­tardy kooperatıvterge biriktirý jobasy týraly aıtyp, onyń aýyl sharýashylyǵy óndirisin damy­týǵa qosatyn úlesi zor ekenin jet­kizdi. Kásiporynnyń basshysy Shyń­ǵys­han Sálimov – Almaty oblysy­nan kel­gen kásipker. Ol qonys aýdarý­shy­lardy qoldaý máselesine kóńil bó­­letinin aıtty. «О́ndiristi damy­tý barysynda 5,4 mlrd teńge qa­ra­jat quıylatyn bolady. Biz ju­mysqa qonys aýdarýshylarmen qatar jergilikti turǵyndardy da tar­­ta­myz. Jergilikti jaǵdaıǵa tó­sel­­gen olardyń eńbek ónimdiligi jo­­ǵary bolatynyna úmittimiz», dedi ol.

Oblys ákimi Qumar Aqsaqalov mundaı kásiporyndar jergilikti tur­ǵyndarǵa áleýmettik-ekonomı­ka­lyq kómek berý týraly min­detteme alatynyn, sonymen qatar aýyldyqtardyń qosalqy sharýa­shylyqtaryn damytýǵa jár­dem­desetinin jetkizdi. Muny qupta­ǵan vıse-premer Soltústik Qazaq­stan oblysyndaǵy osy úlgini respýblıkaǵa taratý keregin aıtty.

Sondaı-aq Astrahanka jáne Poltavka aýyldaryna qonys aýdarý­shylar birshama kóp kel­gen. Oblys ortalyǵyna jaqyn, ın­fraqurylymy jaqsy bolǵan­dyqtan kezinde munda tyń ıgerý­shilerdiń de kóp kelgenin aıta ketý kerek. Sondyqtan da aýyl ataý­lary Ýkraına men Reseıdiń qala­larynyń ataýymen atalǵan. Al búginde Jambyl, Túrkistan, Mań­ǵystaý, Almaty oblystary­nan qonys aýdarýshylar kelip, ornyǵýda. 2016 jyldan beri osy aýyldarǵa barlyǵy 11 myńdaı qonys aýdarýshy keldi. Jumyspen qamtý ortalyǵynyń málimetine qaraǵanda, turaqtap qalýshylardyń úlesi – 94 paıyz. Osy jyldar ishin­de aýyldardaǵy kadr tap­shy­lyǵy 5 esege deıin azaıǵan. Sonyń ishinde kadr jetispeýshiligi aýyl sharýashylyǵynda – 1,5, densaýlyq saqtaý salasynda – 1,3, bilim berý salasynda 2,5 ese tómendegen.  

Eltaı Zikirın uzaq jyldardan beri «Poltavskoe» JShS-in basqarady. Jýyrda sharýashylyq óz qarajatyna 40 oryndyq «Aq bópe» balabaqshasyn saldy. On­da jańadan 11 jumys orny ashyl­ǵan. Ázirge topqa jı­nal­ǵan bó­bek­terdiń sany – 30. Bala­baq­sha­nyń qurylysy seriktestik úshin 350 mln teńgege túsken. Sha­rýa­shylyqtyń turǵyndarǵa ja­sap otyrǵan taǵy bir kómegi bar. Iri qara ósiretin seriktestik turǵyn­dar­ǵa 10 kúndik buzaýlardy arzanǵa sata­dy, al turǵyndar jas tóldi kúz­ge deıin baǵyp, torpaq bolǵanda sha­rýa­shylyqtyń ózine qymbatqa qaı­ta sata alady. Máselen, 10 bu­zaý ósirgen otbasy jarty jylda úıine 2 mln teńgedeı taza kiris engizedi.

Mańǵystaý oblysynan kóship kelgen dáriger Fatıma Nábıeva ózine soltústik óńirdiń unaǵanyn jetkizdi. «Munda bizdi jyly qabyldady, aýa raıy taza, klımaty jaıly. Qysta sýyq bolǵanymen oǵan tez úırenýge bolady. Turǵyn úımen jáne jumyspen qamtamasyz etti. Jergilikti ambýlatorııada jalpy tájirıbelik dáriger bolyp isteımin», dedi ol.

Jalpy, oblysqa 5 jyldyń ishinde 500-ge jýyq otbasy qonys aýdardy, olarǵa 270 mln teńgeniń granty men nesıesi berildi. Biraq bári birdeı kásibin ashyp, isin dóńgeletip kete alǵan joq. Bıyl jyldyń sońyna deıin 2,5 myń adam kóship keledi dep kútilýde. Ázirge sonyń ishinde 1 320 adam kelip, qonystandy. E.Toǵjanov aýyldarǵa qonys aýdarýshylardyń kóptep kelgenine qýanatynyn jetkizdi. «Memleket qonys aýdarý­shylardy qoldap otyr. Mun­da olardyń turǵyn úı alýyna, ju­mysqa turýyna tolyq múmkindik bar. Halqymyzdyń ońtústik óńir­lerde ǵana otyra berýine bolmaıdy, kók maısaly, jasyl jelekti óńirge kóbirek kóship kelý kerek», dedi ol.

Qazir Petropavlda elektr ónimderin shyǵaratyn «Alageum Electric» AQ fılıaly jumys isteıdi. Saıdýlla Qojabaev alǵash Kentaý qalasynda uıymdastyrǵan holdıngtiń elimizde otyz shaqty fılıaly bar. Sonyń transformator shyǵaratyn bir fılıaly Petropavlda ashylyp, óńirdegi ozyq kásiporyndardyń birine aınaldy. Osy kásiporyn óziniń ońtústikten shaqyrǵan mamandary men jumysshylaryna 40 páterlik jataqhana salyp berdi. Onda qazir bala-shaǵasymen 150-deı adam turady. Jataqhananyń bólmeleri keń, tóbesi bıik. Kásiporyn tur­mystyq jıhaz ben tehnıkaǵa deıin qamtamasyz etken. Premer-Mınıstrdiń orynbasary atalǵan jataqhananyń turǵyndarymen de kezdesti. Sonyń biri Saltanat Asylbekova zaýytta jumysshy bolyp isteıtinin, eki bóbegi baryn aıtty. «Bizge soltústik unady. Aýa raıy jaqsy, únemi taza. Balalarymdy «Balaýsa» atty qazaq balabaqshasyna orna­las­tyr­dyq. Kúıeýim ekeýmiz 400 myń teńgedeı eńbekaqy alamyz. Ju­mysqa avtobýspen aparady. Tek munda ońtústikke qaraǵanda qymbatshylyq eken», dedi.

Al Laýra Alpysbaevanyń kúıeýi Qaırat Qonysov «Alageum Electric» fırmasynda 16 jyl boıy dánekerleýshi bolyp isteıdi. Olar 6 balasymen Kentaý qalasynan kelgen. «Eńbekaqymyz jaqsy, bas­panamen qamtamasyz etti, aıly­ǵymyzdy ýaqtyly berip turady. Jataq­hanamyz jarqyrap tur, bizge bu­ıyrǵany – 64 sharshy metr, tur­­ǵan jeri qalanyń demalys saıa­baǵy­­na jaqyn. Balalary­myzdy №6 qazaq mektebine ornalastyrdyq, saba­q­qa aparýǵa avtobýs bólingen», dedi ol.  

Jataqhananyń meńgerýshisi Batsaı Qaldybekova 8 balasymen kóship kelipti. Ol da jasalǵan jaǵdaıǵa razy ekenin aıtty. «Jataq­hanamyzdyń ystyq-sýyq sýmen, gazben qamtamasyz etilýin­de qapy joq. Bizge úsh bólmeli keń jataqhana tıdi. Endi salynyp jatqan 104 páterli úıden de úlkenirek páter alyp qalarmyz degen úmittemiz», dedi ol.

Aıta ketetin jaıt, qonys aýdarýshy otbasy músheleriniń árqaısysyna Úkimet tarapynan 70 AEK kóleminde jol shyǵyny ótelgen. Onyń ústine baspana, jaqsy eńbekaqyly jumys, basqa da jaǵdaı jasaldy. Kásiporynnyń ón­diris jónindegi dırektory Nur­jan Abdýllaev óndiriste de, áleý­met­tik máselede de eshqandaı prob­­lema joq ekenin, ónimderdiń Qazaq­­stannan basqa Reseı men О́zbek­stanǵa shyǵarylatynyn jetkizdi.

Vıse-premer sonymen qatar Petropavldaǵy fanera kombı­natynyń óndirisimen tanysty. Jobany 4,1 mlrd teńgeden astam ınvestısııa quıǵan túrik ınves­torlary iske asyrǵan. Zaýyttyń jobalyq qýaty – 30 myń tekshe metr bolatyn lamınattalǵan fanera óndirý. Kásiporyn elimiz bo­­ıyn­sha faneraǵa qajettiliktiń 22%-yna deıin qamtamasyz ete alady. 210 turaqty jumys orny ashylǵan.

Sondaı-aq Premer-Mınıstr­diń orynbasary «Júkenov» jeke kásipkerliginiń tigin sehyna bardy. Sehta kópbalaly, eńbekke shekteýli múgedek jandar, qandastar jáne tolyq emes otbasylar úshin 9 jumys orny qurylǵan. Qosymsha 40 jańa jumys ornyn ashý josparlanǵan.

Atalǵan kezdesýlerden keıin Eraly Toǵjanov azamattardyń qonys aýdarýy jáne halyqtyń tabys deńgeıin arttyrý máseleleri bo­ıynsha keńes ótkizdi. Soltústik Qazaq­stan oblysynda bıyl 13 myń jańa jumys orny qurylady, bú­ginde onyń 11 myńnan astamy ashyl­ǵan, onyń 72%-y – turaqty ju­mys oryndary. Osy jyly 53 mlrd teńgege 19 ınvestısııalyq jo­­ba iske qosylyp, 1 300-den as­tam tu­raq­ty jumys orny ashylady.

Kásipkerlikti damytý jónindegi ulttyq joba aıasynda azamattardy jumysqa ornalastyrý boıynsha keshendi sharalar atqarylýda. Bul maqsatta qarjylandyrý kólemi 1,4 mlrd teńgeden 6 mlrd teńgege deıin, ıaǵnı 4 esege ulǵaıdy.

Soltústik Qazaqstan oblysy