Saıyn dala tósindegi sarǵysh tartqan egistik alqaptary teńizdeı tolqyp tur. О́tken jylǵy qýańshylyqpen salystyrǵanda, bıylǵy eginniń jaǵdaıy táýbe derlik. Kóktemde 5,2 mln gektar alqapqa dándi daqyl tuqymdaryn sińirgen aqmolalyq dıqandar yrys joryǵyna attanyp ketti.
Kóktem men jazda kók óskinniń kókteýine óte qajetti ylǵal da jaqsy tústi. Mamandardyń esepteýine qaraǵanda, dán tamyrlanyp, alqaptaǵy qarabuıra topyraqtan kóktep shyǵý úshin asa qajetti ylǵal kólemi jetkilikti bolǵan. Máselen, mamyr-shilde aılarynda ár aýdanda ártúrli bolǵanymen, orta eseppen 11,6 mıllımetrden 68,2 mıllımetrge deıin ylǵal túsken. Bul kólem qalypty deńgeıden 33,3 jáne 57,4 mıllımetrge kóp. Qazaqtyń jalpaq tilimen aıtqanda, kókten ıip kóktedi degen osy. Oraq jańa bastalǵandyqtan qapqa túsip, qyrmanǵa úıilgendi ǵana esepke alatyn dıqandar bıyl astyqtyń az bolmaıtynyn aıtyp otyr.
– Barlyq eginniń 75 paıyzy nemese 3,4 mln gektar astyqty alqaptaǵy ónim kólemi óte jaqsy, – deıdi oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasy basshysynyń orynbasary Erkesh Álenov, – bir jarym gektar alqaptyń shyǵymdylyǵy qanaǵattanarlyq. О́tken jyly gektar berekesi 9,1 sentnerden aınalsa, bıyl 10-11 sentnerge jetip qalýy ábden yqtımal. 4,6 mln tonna astyq jınaımyz dep mejelep otyrmyz.
Jerde óskendi jerde qaldyrmaı jınap alýǵa múmkindik bar. Bıylǵy egin oraǵyna 8,7 myń astyq jınaıtyn kombaın qatyspaq. Onyń 4,4 myńy – joǵary ónimdi, jańa kombaın. Basqarma basshysynyń orynbasary memlekettiń qoldaýymen oblystaǵy aýyl sharýashylyǵy qurylymdary mashına-traktor parkin jyl saıyn jańartyp kele jatqanyn aıtyp ótti. Bıylǵy jeti aıda dıqandar jalpy quny 35 mlrd teńge bolatyn 1 025 aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn satyp alǵan. Orylǵan egindi tasymaldaýǵa 4,8 myń júk kóligi jumyldyrylmaq.
Endigi másele – zor eńbekpen jınalǵan dándi saqtaý. Mamandardyń aıtýyna qaraǵanda, jazdyń sońynda jaýyn jıi jaýǵandyqtan dán ylǵaldy, demek, negizgi kúsh elevatorlarǵa túspek. Bıyl oblysta lısenzııalanǵan 70 astyq qabyldaý kásiporyny jumys isteıdi. Olardyń qambasyna 4,7 mln tonna astyq syıady. О́zge de iri aýyl sharýashylyǵy qurylymdarynyń 2 mln tonnalyq qoımalary bar.
Kúzgi oraqqa qajetti 83 myń tonna janar-jaǵar maı tasymaldanyp, bitýge taıaý. Kepildendirilgen dızel otynynyń quny ósken joq. Aýyl sharýashylyǵy eńbekkerleri egin oraǵymen qatar, mal azyǵyn aıaqtaý baǵytynda da qaýyrt qımyldap jatyr. Bıyl óńirde 640 myń bas mal qystatylady. Osyǵan oraı 1 mln 260 myń tonna shóp, 260 myń tonna pishendeme, 190 myń súrlem daıyndaldy. Egin oraǵynan keıin 750 myń tonna saban daıyndaý josparlanýda. Bul jumysqa mal azyǵyn daıyndaıtyn 1,5 myń brıgada jumyldyrylǵan. Qazir shabyndyqtarda 2 500 traktor, 1 100 shalǵy, 2 myńǵa taıaý basqa da aýyl sharýashylyǵy tehnıkalary paıdalanylýda. Búginge deıin qajetti shóptiń 95 paıyzy jınalyp, qystaqtarǵa tasymaldanyp alyndy. Sondaı-aq 234 myń tonna pishendeme, 95 myń tonna súrlem daıyndaldy.
О́tken jylǵy qýańshylyqtan sabaq alǵan malsaq qaýym qytymyr qysqa qapysyz qamdanýda.
Aqmola oblysy