Dert daýasy – dál dıagnostıka

Qazaqstannyń GEM laboratorııasy men Reseıdiń INVITROSY birikti Jýyrda ǵana elimizdegi jaqsy jabdyqtalǵan GEM medısınalyq zerthanasy men Reseıdegi zerthanalyq qyzmetterdiń eń iri operatory INVITRO kompanııasy birlese otyryp, Almaty qalasynda jańa joǵary tehnologııalyq klını­kalyq-dıagnostıkalyq zerthananyń tusaýyn kesti. Eki memlekettiń aldyńǵy qatarly laboratorııalarynyń áriptestikke barýy qarapaıym halyqqa ne beredi degen saýalǵa jaýap izdep, osy shara aıasynda ótken iri ǵylymı-tájirıbelik medısınalyq konferensııaǵa qatysqan edik. Saltanatty yqpaldasý rásimin GEM medısınalyq zerthanasynyń bas dırektory Raıhan Mamyrova men INVITRO táýelsiz zerthanasynyń bas dırektory Sergeı Ambrosov ashty. Keıbir jandar dertiniń durys dıagnozyn taýyp, den­saýlyǵyndaǵy kináratty anyqtaý úshin el asyp, aqsha shashyp, shetelderge barýǵa májbúr bolyp júrgenin bilemiz. Alaıda, shalǵaıǵa baryp emdelýdi kez kelgenniń qarajat jaǵdaıy men densaýlyǵy kótere me?! Sondyqtan, eń damyǵan dıag­nos­tıkalyq zerthanalardyń ózimizde bolýy – halqymyzdyń densaýlyǵy men ál-áýqatyn jaq­sartýǵa múmkindik bermek. Al qazirge Qazaqstandaǵy osyndaı zerthanalardyń biri – GEM medısınalyq zerthanasy. Shara barysynda INVITRO táýelsiz zerthanasynyń bas dırektory Sergeı Ambrosov óz kompanııasynyń qalaı qulash jaıyp jatqanyn jáne bul ıntegrasııanyń tıimdiligi týraly jan-jaqty baıandady. Al Almatydaǵy GEM medısınalyq zerthanasynyń bas dırektory Raıhan Mamyrova: – Jumysy bir izge túsken zamanaýı medısınalyq zerthanalar emdeýshige dál dıagnoz qoıyp, emdeýdiń sáıkes kýrsyn belgileýge jol ashatyn negizgi faktor bolyp tabylady jáne munyń mańyzy óte zor. Medısınalyq taldaýsyz naqty aýrýlardyń belgilerin anyqtaý qıyn. Dárigerdiń qolynda nemese aldynda 3 aqparat qana bolady: naýqastyń shaǵymy, aýrýynyń túri jáne zerthanalyq taldaýlar. Osy aqparattardyń ishinde zerthanalyq taldaýlar emdeý barysynda 95 paıyzǵa deıin mańyzdy. Bizdiń zerthanamyz 14 jyldan beri tabysty eńbek etý barysynda Qazaqstannyń 25 qalasyndaǵy 43 fılıaldy biriktirip respýblıkanyń alys jerlerindegi halyqty sapaly ári qoljetimdi medısınalyq qyzmettermen qamtamasyz etýge júıeli kóńil bólip keledi. Sonymen qatar, Qazaqstanyń medısınalyq ǵylymyn damytýǵa belsendi túrde atsalysyp, túrli baǵyttar boıynsha zertteýlerge qoldaý men bastamashylyq jasaımyz, – deıdi. Eldegi jetekshi zerthananyń maqsaty – naýqastarǵa medısı­nanyń sońǵy zamanaýı tehnolo­gııalaryn paıdalana otyryp sapaly medısınalyq kómek kór­setý, zertteýdiń tolyq ta túbe­geıligi bolýyn uıymdastyrý. Sol sııaqty árbir pasıenttiń jeke erekshelikterine saı is-áreket jasaıtyn artyqshylyǵyn atap ótýge bolady. Máselen, qazir GEM laboratorııasynda 800-den astam dertke taldaýlar (analız) jasalynady. Bul apparattar – bir saǵatta 2 000 analız bere alatyn, dáldigi 95 paıyz ame­rıkalyq, japondyq, da­nııalyq, germanııalyq, ıtalıan­dyq ­apparattar. Mundaǵy laborant­tar men dárigerler – res­pýb­lı­ka­ǵa tanymal mamandar. Buǵan qosa GEM medısınalyq zert­hana­sy men reseılik №1-shi INVITRO zerthanalyq ope­ratorynyń jo­ǵary tehnolo­gııa­larǵa saı klı­nıkalyq-dıag­nostıka­lyq zert­hana bolyp birigýi Reseı taraby úshin damý­dyń jańa kezeńi ekendigin atap ótý ­kerek. Bizder úshin mun­daı bi­ri­gý múmkindikterdiń, teh­n­o­­lo­gııa­lardyń birigýi bolyp taby­lady. Qazirgi tańda zerthana bir­lesip jumys isteýde. Osyǵan oraı keıbir kúrdeli analızderdi Máskeýde jasatýǵa múmkindik bar. Osy birlesýdiń nátıjesinde INVITRONYŃ ınternettegi arnaıy saıty arqyly álemdik dárejedegi dárigerlerden emdeý sharalary jóninde keńes alýǵa bolady. Al GEM laboratorııasynyń artyqshylyǵy – zerthana ju­mysyn tekserý úshin syrttan baqylaý baǵdarlamalaryna qatysamyz. Ol shet memleket­terdegi táýelsiz zerthanalarda júrgiziledi. Kúre tamyrdan alynǵan qan arnaıy tútikte 15 kúnge deıin saqtalynady. Analız nátıjesi 1 kúnnen 3 kúnge deıingi aralyqta daıyn bolady jáne kompıýterge túsirilip, talaptanýshyǵa beriledi. Zertteý nátıjelerin (qory­tyn­dysyn) elektrondyq posh­tamen, fakspen alýǵa bolady. Aqparattyq tehnologııalardyń tilin biletin adamǵa ýaqyt tapshy zamanda bul da óte mańyzdy emes pe?! Al endi sońǵy statıstıkaǵa júginsek, qaterli isik qazirgi tańda Qazaqstanda da eki esege kóbeıgen. Osy qaterli isiktiń aldyn alý úshin bizdiń eldegi zerthanada gıstologııa bólimi qyzmet kórsetedi. Qaterli isikti bastapqy satysynda dıagnostıkalaýǵa múmkindik bar. – Halyqtyń áleýmettik turmysy burynǵyǵa qaraǵanda túzeldi. Shetelde emdelip kelip, bizge analız tapsyratyndar bar. Dıagnozyn naqtylaý úshin bizdiń kómegimizge júginedi. Shetelde de osy bizdikindeı apparatpen jumys isteıdi. Biraq baǵasy bizdikinen 3-4 ese qymbat. Jol shyǵyny, baryp-kelýi taǵy bar. Búginde Qazaqstanda da durys dıagnoz qoıyp, emdelýge bolady. Sonymen, jańa zerthana zańdy tulǵalarmen qatar, jeke tulǵalarǵa 800-den astam túrli kórsetkishterdi dıagnostıkalaý boıynsha óz qyzmetterin usynady. Barlyq analızder Búkilálemdik Densaýlyq saqtaý Uıymy keńes beretin sońǵy býyndy test-júıelerde júzege asyrylady – bul nátıjelerdiń joǵarǵy dáldiginiń kepili, oǵan qosa barlyq úderisterdiń avtomattandyrylýy qatelesý yqtımaldyǵyn joqqa shyǵarady, – deıdi laboratorııa basshysy Raıhan Ábsadyqqyzy. Aıtsa aıtqandaı, densaýlyq saqtaýdyń ilgeri damýy búgin­gi tańda klınıkalyq zertha­nalyq medısınanyń únemi jetil­dirýinsiz múmkin emes, jańa zerthananyń arqasynda Qazaqstan aýmaǵynda ınnovasııalyq medısınalyq tehnologııalar endirilip, zerthanalyq qyzmet túrleri kóbeıýde. Endigi jerde elimizde bedeý­lik, náreste men ananyń ólim-jitimi, kóptegen juqpaly jáne júıeli aýrýlar, gepatıt, dıabet sekildi qaterli aýrýlar zamanaýı zerthanada eń sezimtal test-júıelermen anyqtalyp, shıpasyn taba bastaǵany dertke de, kóńilge de dem beredi. Aınash ESALI, «Egemen Qazaqstan». ALMATY.