Bıylǵy qyrkúıek aıynan bastap ózin-ózi jumyspen qamtıtyndar úshin medısınalyq saqtandyrýdyń tártibi ózgergeninen el qulaǵdar. Endigi jerde MÁMS-ke ózdiginshe aqsha salyp otyrǵandar tólemderin aldaǵy bir jylǵa saqtandyra alatyny da aıtyldy. Iаǵnı zańǵa engen ózgeristerge sáıkes budan bylaı saqtandyrý júıesine qosylý úshin aldaǵy 12 aıǵa jarna tóleýge bolady.
Osynyń jaı-japsaryn túsindirý úshin qyrkúıek aıynyń basynan beri Almatyda eki birdeı baspasóz máslıhaty ótip, saqtandyrylmaǵan pasıentter medısınalyq kómekti paıdalaný úshin qyrkúıek aıynan bastap 2023 jyldyń qyrkúıegine deıin jarna aýdara alatyny málim bolǵan edi. Sol arqyly olar aldaǵy bir jylǵa ózin-ózi saqtandyrý múmkindigine ıe bolmaq.
Qazirgi tańda óz betinshe tólem jasaýshylardyń aı saıynǵy jarnasy 3 myń teńgeni quraıdy. Medısınalyq saqtandyrý qory Almaty fılıalynyń basshysy Tileýhan Ábildaevtyń aıtýynsha, búginde Qazaqstanda 3 mln-nan astam adam saqtandyrylmaǵan.
Qyrkúıek aıynyń basynda Tileýhan Ábildaev: «Saqtandyrylmaǵan azamattar táýekel tobyna jatady. О́ıtkeni olar kezdeısoq jaǵdaılardy aıtpaǵanda, josparly medısınalyq kómekti paıdalana almaıtyn edi. Qazirgi ózgerister osy olqylyqtardy retteý úshin halyqtyń suranysy boıynsha engizilip jatyr. Nátıjesinde, saqtandyrylmaǵandardyń shamamen 30%-y jańa tólem túrin paıdalanady degen boljam bar. Sonymen qatar ótken aılarǵa bereshegi joq azamattar úshin MÁMS jarnasyn aı saıyn tóleý quqyǵy saqtalady», degen edi.
Osy arada oqyrmanǵa túsinikti bolýy úshin buǵan deıin saqtandyrý paketindegi qyzmetterdi paıdalaný úshin derbes tóleýshiler ótken 12 aıdyń jarnasyn tóleýge mindettelgenin eske sala ketý kerek. Máselen, MÁMS paketindegi qyzmetterdi paıdalaný úshin pasıent bıylǵy qyrkúıek aıynan bastap 2023 jyldyń qyrkúıegine deıin jarna aýdara alady. Jalpy, jańa mehanızm qalaı jumys isteıdi? Bir jylǵa saqtandyrý statýsyna ıe bolý úshin qansha ýaqyt ketedi? Osy aptada jańa tártipke qatysty turǵyndar tarapynan túsip jatqan saýaldarǵa MSQ Almaty fılıalynyń ókilderi jaýap berdi. Negizinen almatylyqtar tarapynan túsip jatqan suraqtar legi tómendegideı.
– Men sońǵy 12 aı boıy MÁMS jarnasyn aı saıyn tólep kelemin. Endi aldaǵy 12 aı úshin de tóleýim qajet pe? Álde ári qaraı da aı saıyn tóleı bersem bola ma?
– Jarnany ár adam óz qalaýynsha tóleı alady. Eger ýaqtyly tólep júrgen bolsańyz, burynǵysha aı saıyn aýdara berseńiz bolady. Sondaı-aq ár toqsanǵa nemese bir jylǵa aldyn ala tóleýge de múmkindik bar.
– Buryn-sońdy jarna tólemegen edim. Osy múmkindikti paıdalanyp bir jylǵa saqtandyrylýǵa bola ma álde, ótken aılardyń qaryzyn da óteýim qajet pe?
– Bul ózgeris azamattardyń júıege qosylýyna múmkindik berý maqsatynda engizilip otyr. Siz aǵymdaǵy aı men aldaǵy 12 aıdyń jarnasyn qosa tólegen jaǵdaıda 3 kúnnen keıin saqtandyrý statýsyna ıe bolasyz.
– Jarnany ara-arasynda tólep júrdim. «Saqtandyrylǵan» degen mártebege ıe bolý úshin jarna tólenbegen aılarǵa qordalanǵan qaryzdy óteýim qajet pe? Álde, birden 12 aıǵa jarna tóleýim kerek pe?
– Siz jarna aýdarylmaı qalǵan aılardyń qaryzyn óteseńiz saqtandyrý júıesine qosylasyz. Tólenetin qaryz merzimi 12 aıdan aspaýǵa tıis. Nemese aldaǵy bir jylǵa tóleseńiz de bolady.
– Aldaǵy bir jylǵa jarna tólep saqtandyryldym. Odan keıin jarna aýdarmasam statýsymnan aıyrylyp qalam ba?
– Biryńǵaı jıyntyq tólem tóleýshilerden basqa sanattardyń statýsy sońǵy jasalǵan jarnadan keıin 3 aı boıy saqtalady. Biraq bul jarna tóleý mindetinen bosatpaıdy. Úsh aıdan keıin ótken aılardyń qaryzy jabylmasa saqtandyrý statýsy joıylady.
– Saqtandyrý jarnasy eń tómengi jalaqy (ETJ) men aılyq eseptik kórsetkishke (AEK) baılanysty ózgerip otyrady. Kelesi jyly Qazaqstanda ETJ 70 myń teńgege ósedi dep habarlandy. Endeshe, ózin-ózi saqtandyratyndar tóleıtin jarna mólsheri de ózgere me? Keler jyldyń jarnasy qandaı bolmaq?
– Jarna mólsheri ádette 1 qańtarda (belgili bir qarjylyq jyldaǵy mólsher boıynsha) belgilenedi. Qazirgi tańda ózin-ózi saqtandyrýshylar ETJ-nyń 5 paıyzyn tóleıdi (60 myń teńgeniń 5%-y – 3 myń teńge). Iаǵnı kelesi jyldyń jarnasyn bıyl tóleıtin bolsańyz, jarna qoldanystaǵy mólsher boıynsha esepteledi. Máselen, 2021 jyldyń qaryzyn óteý úshin 2 125 teńge tóleısiz. Sebebi ótken jyly ETJ 42 500 teńge bolatyn, onyń 5%-y 2 125 teńgeni qurady.
– Men bir jylǵa jarna tólep, saqtandyrý júıesine qosyldym delik, sodan keıin jeńildigi bar sanatqa enetin bolsam tólengen somany qaıtaryp alýyma bola ma?
– Jańa talap boıynsha bir jylǵa aldyn ala tólengen tólemder qaıtarylmaıdy. Jalpy, saqtandyrý júıesinde artyq nemese qate tólengen tólemderdi qaıtaryp alýǵa bolady. Ol úshin «Azamattarǵa arnalǵan úkimet» memlekettik korporasııasy» KeAQ-qa baryp ótinish jazý qajet.
– Men buǵan deıin jeńildik sanatynda boldym. Aldaǵy bir jyldyń jarnasyn tóleýim qajet pe? Álde, aı saıyn tóleı bersem bola ma?
– Mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý týraly zań boıynsha Qazaqstannyń barlyq azamaty jáne yqtııarhaty bar sheteldikter jarna tóleýge mindettelgen. Biraq jarna tóleý tásilin ár adam óz qalaýynsha tańdaıdy. Statýstan aıyrylyp qalmas úshin jeńildik sanatynan shyqqan aıdan bastap jarna tóleı bastasańyz jetkilikti.
– Biryńǵaı jıyntyq tólem (BJT) tóleıtinder bir jylǵa statýs ala ala ma?
– Bul mehanızm ózin-ózi saqtandyrýshylarǵa ǵana arnalǵan. Eger ol sanatqa ótkińiz kelmese BJT tólemderin aı saıyn nemese jyldyń sońyna deıin tólep tastaýǵa bolady. О́kinishke qaraı, ekinshi deńgeıli bankter ázirge jıyntyq 2023 jyl úshin BJT qabyldamaıdy. Sebebi keler jyldan bastap BJT mólsheri ózgerýi múmkin.
Salyq kodeksiniń 774-baby boıynsha jıyntyq tólemdi konsýltasııalyq, marketıngtik, aýdıt, býhgalterlik qyzmet, saqtandyrý, zań, ádilet salasyna qatysty qyzmet kórsetetinder, shetel azamattary, jeke kásipkerler, azamattyq-quqyqtyq kelisimshart boıynsha eńbek etetinder, kommersııalyq jyljymaıtyn múlikti jalǵa berýshiler tóleı almaıdy.
Osy arada toqtala ketýge tıisti mańyzdy másele MÁMS júıesindegi statýsty telegramm arnasyndaǵy Saqtandyrý bot (https://t.me/SaqtandyryBot) arqyly, fms.kz saıty men Qoldau 24/7mobıldi qosymshasy arqyly anyqtaýǵa bolady. Tólem týraly resmı qujatty elektrondy úkimet portaly eGov.kz beredi.
Jarnany birden 12 aıǵa tólegen kezde ár aıǵa bólip tóleý qajet. Sonymen qatar JSN, tólem jasalatyn aı men jyldy qatesiz kórsetý mańyzdy. Qatelesip bir aıǵa birneshe ret tólep qoısańyz nemese JSN durys kórsetilmegen jaǵdaıda aqshany qaıtarý úshin «Azamattarǵa arnalǵan úkimet» memlekettik korporasııasyna aryz jazý qajet. Jarnany ekinshi deńgeıli bankter, bankterdiń mobıldi qosymshalary, termınaldar nemese «Qazposhta» AQ arqyly tóleýge bolady.
Taǵy bir qaperge salatyn jaıt, medısınalyq kómek sapasyna qanaǵattanbaǵan jaǵdaıda azamattar emhananyń pasıentterdi qoldaý qyzmetine júgine alady. Eger máseleni sol jerde sheshý múmkin bolmasa, MSQ-nyń fms.kz resmı saıty, 1406 baılanys ortalyǵy, Qoldau 24/7 mobıldi qosymshasy jáne Telegram-daǵy SaqtandyryBot arqyly shaǵym qaldyrýǵa bolady.
ALMATY