Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń Qazaqstan halqyna arnaǵan «Ádiletti memleket. Birtutas ult. Berekeli qoǵam» taqyrybyndaǵy Joldaýynda densaýlyq saqtaý salasyna aıryqsha mán berildi.
Joldaýda Memleket basshysy «Medısınalyq ınfraqurylymdy keshendi túrde jaqsartýǵa basa nazar aýdarý kerek. Memleket pen jekemenshiktiń seriktestigin tıimdi paıdalanǵan jón» dep atap kórsetti. Osy oraıda óńirde jalpaq jurtty eleń etkizetin jaǵymdy jańalyq qolǵa alynǵaly jatqanyn aıtyp, súıinshileýge de bolady. Shyn máninde, tarıhı oqıǵa ispetti. Atap aıtqanda, oblys ortalyǵynda zamanaýı kópbeıindi aýrýhana salynbaq. Bolashaq alty qabatty medısınalyq mekemeniń ǵımaraty sońǵy jyldary boı kóterip, sán-saltanaty kóz tarta bastaǵan Saryarqa shaǵyn aýdanynda ornalaspaq. Oblystyq ákimdik 17 gektar jer telimin de bólip berdi. Oıǵa alǵan sharýa ońynan ońǵarylsa, zamanaýı eń úzdik jabdyqtarmen qamtamasyz etilgen, barlyq qyzmet bir-birimen tyǵyz baılanysta bolatyn, halyqqa minsiz medısınalyq qyzmet kórsetetin aýrýhana salynbaq. Bul jaı qııal emes. Vedomstvoaralyq komıssııa maquldaǵan, barlyq negizdemeden, salalyq saraptamalardan ótken qanatqaqty, ınvestısııalyq joba. Qazir – ınvestor «RenELL Kókshetaý» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi men Densaýlyq saqtaý mınıstrligi arasynda shartta qol qoıý satysynda. Oblystyq kópsalaly aýrýhananyń bas dárigeri Nurlan Jarovtyń aıtýyna qaraǵanda, óńirdegi eń iri ınvestısııalyq joba bolmaq.
–Zamanaýı standarttarǵa sáıkes keletin jańa aýrýhananyń salynýy shyn máninde bizdiń salaǵa serpin beretin jańalyq bolǵaly tur, – deıdi Nurlan Qaıyruly. – Jumys toby eki jyl boıy tynymsyz jumys istep, túriktiń osyndaı klınıkalarynyń mol tájirıbesin zerttep, saraptama jasady. Elimizde alǵashqy bolyp maquldanǵan bes ýnıversıtettik klınıka men úsh kópbeıindi oblystyq aýrýhanalardyń qurylysy bastalmaq. Shyn máninde, oblys ortalyǵyndaǵy jańa kópbeıindi aýrýhana úlgisinde memleket-jekemenshik áriptestigi negizinde ońtaıly qarjy-ekonomıkalyq modeldi ázirleý úshin qolǵa alynǵan qanatqaqty joba.
Al ázirshe oblystyq aýrýhanada eń úzdik medısınalyq qural-jabdyqtarmen jumys isteı alatyn mamandardy daıarlaý máselesine aıryqsha kóńil bólinýde. Bas dárigerdiń aıtýyna qaraǵanda, sheberlik sabaqtaryn ótkizý úshin úzdik mamandardy shaqyryp, tájirıbe almasýda. Onyń ishinde ataǵy alysqa jaıylǵan sheteldik mamandar da bar. Atap aıtatyn bolsaq, ótken jyly kardıohırýrgııa boıynsha kúrdeli operasııalar jasaǵan Kaýnas medısınalyq ýnıversıtetiniń jetekshi kardıohırýrgterimen yntymaqtasa jumys isteýde. Sóz arasynda oblystyq kópbeıindi aýrýhana lıtvalyq kardıohırýrgtermen tyǵyz jumys istep, ozyq tájirıbelerin úırenýde. Alǵashqy júrekke operasııa lıtvalyq dárigerlerdiń qoldaýymen ári qamqorlyǵymen júrgizilgenin rızashylyq sezimmen aıta ketýge bolady. Búginde tájirbıesi tolysyp, sheberligi shyńdalǵan aqmolalyq kardıohırýrg mamandar ár jyl saıyn 250-300 operasııa jasaýda. Sońǵy jańalyqtardyń biri – asqazan operasııasy. Osy oraıda semizdikten paıda bolatyn naýqas túrine jasalatyn kúrdeli operasııalar sátti ótkizilýde.
Oblystyq aýrýhana 2018 jyly elimizde alǵashqylardyń biri bolyp kópbeıindi oblystyq aýrýhana bolyp qaıta quryldy. Negizgi maqsat –medısınalyq uıymdardyń resýrstaryn biriktirý, sapasy men qoljetimdiligin jaqsartý, naýqastardy emdeýge qajetti barlyq múmkindikti bir jerde jumyldyrý. Ońtaılandyrý máselesi keıbir usaq-túıek qıyndyqty eskermegende, birshama sátti aıaqtalǵan syńaıly. Oqyrmanǵa túsinikti bolýy úshin sál taratyp aıta ketelik. Máselen, buryn bir naýqas bir aýrýhanadan ekinshi aýrýhanada tekserilýi úshin qaıtadan joldama alyp, saraptama nátıjelerin daıyndaýy qajet bolatyn. Qazir eshkim de anyqtama jınap, bas qatyryp júrmeıdi. KT, MRT, angıografqa qaralý búginde qoljetimdi. Bas dárigerdiń aıtýyna qaraǵanda, oblystyq aýrýhananyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasynyń birshama jaqsarýy oblystyq ákimdiktiń jan-jaqty qoldaýynyń arqasynda múmkin bolyp otyr. Máselen, 2020 jyly jańa MRT apparaty satylyp alyndy, ótken jyly quny 600 mln teńgege jýyq ekinshi angıograf iske qosyldy. Mundaı ozyq úlgidegi, barynsha qajetti qural-jabdyqtar úzbeı alynýda. Sonyń nátıjesinde tamyrly hırýrgııa, ýrologııa, gınekologııa, neırohırýrgııa, júrek pen mıǵa, ortopedııalyq operasııalardy jasaýǵa mol múmkindik týdy. Jańǵyrýdyń jaqsylyǵyn naýqastar kórip jatyr. Sóz arasynda mundaı jaqsylyqtyń sharapaty kórshi oblystardyń naýqastaryna da tıip jatqanyn aıta ketsek, artyq bolmas. Máselen, Soltústik Qazaqstan oblysynyń kórshiles birneshe aýdandarynyń turǵyndary osy aýrýhanada emdeledi. Tipti alys-jaqyn shetel elderden de emdelgender bar.
Dárigerlerdiń júgi de az emes. Máselen, keıingi jyldary qaterli isikke shaldyǵý deńgeıi birshama ósip ketti. Dálirek aıtsaq, respýblıkanyń alǵashqy bestiginde. Elimizdegi eń basty qundylyq adam jáne onyń densaýlyǵy bolǵandyqtan qaterli isikke qarsy kúres qarqyndy júrgizilýde. Aq halatty abzal jandar el atyn aıtýǵa seskenetin bul aýrýdyń aldyn alýǵa umtylýda. Mamandardyń aıtýyna qaraǵanda, eń basty másele – qaterli isik belgilerin erte anyqtaý. 2020 jyly oblys ortalyǵynda jańa onkologııalyq emhana paıdalanýǵa berildi. Onyń qurylysyna respýblıkalyq jáne oblystyq bıýdjetten mol qarajat bólindi. Aıtalyq 2,6 mlrd teńgeniń 1,8 mlrd teńgesine jańa medısınalyq mekemege qajetti qural-jabdyqtar alyndy.
Qural-jabdyqtardyń alynǵany jaqsy, biraq sol jabdyqtardyń tilin erkin meńgerip, tıimdi jumys isteı alatyn bilikti mamandardyń kerek ekeni belgili. Bul oraıda oblystyq aýrýhanada alǵa umtylýshylyq bar. Máselen, mundaǵy dárigerler bes jylda bir ret aýrýhana esebinen jetekshi otandyq jáne sheteldik mamandarmen tájirıbe almasyp, bilimderin jetildirýge múmkindik alady. Kókshetaýlyq dárigerler Máskeý men Mınskide oqytylýda. Onkolog dárigerler Parıjde ótken álemdik dárigerler konferensııasyna qatysyp qaıtty. Aıtarlyqtaı tabysqa qol jetkizgenimen, álemdegi úzdiksiz alǵa jyljyǵan uly kóshten qalyp qoıýǵa áste bolmaıdy.
– Bul prosess úzdiksiz júrgizilýde, – deıdi bas dáriger. – Ásirese jas dárigerler álemdik tájirıbeni oqyp, meńgerý óte qajetti. Bilimin jetildirýge barǵandardyń mindeti – ózderi ǵana bilý, ıgerý emes, ózimizdiń aýrýhanaǵa jańalyq engizý. Boılaryna jınaǵan bilim-biligin áriptesterine taratý.
Alaıda oblystyq aýrýhanada kadr tapshylyǵy múlde sheshildi dep aıtýǵa áli erte. Áli de akýsher-gınekologter, anestezıologter, reanımatologter, onkologter jetispeıdi. Túıindeı aıtqanda, barlyǵy 18 mamannyń orny bos tur. Ras, jas dárigerler ár jyl saıyn ujymdy tolyqtyrýda. Biraq bul arada bir aıta ketetin jaı – áleýmettik qoldaý. Kadr máselesin sheshý úshin birqatar is-shara qolǵa alynýda. Máselen, bıyldan bastap jas mamandarǵa 1,5 mln teńge kóleminde ústemeaqy tólenedi. Aýrýhananyń óz esebinen jas mamandarǵa qosymsha 1 mln teńgege jýyq kómek kórsetiledi. Eger tipti qajetti maman bolsa, mundaı kómek eselenbek. Eń bastysy, turǵyn úı ekeni belgili. Jas mamandar kelisimen jaıly jataqhanamen qamtamasyz etiledi. Eger otbasyly bolsa, páter jaldap turmaq. Oǵan da aýrýhana kómek qolyn sozady.
Qazir ońtaılandyrylǵannan keıin oblystyq aýrýhana bólimsheleri bytyrańqy ornalasqan. Jańa aýrýhana salynǵannan keıin bar kúsh, múmkindik bir jerge shoǵyrlandyrylmaq. Sol sát tezirek týsa eken deıdi birinshi baılyǵynyń jaıyn kúıttegen óńir turǵyndary.
Aqmola oblysy