Yrysty molaıtqan naýqan

Bar ǵumyryn darhan dalanyń tósinde, yryzdyq joryǵynda ótkerip kele jatqan aǵa býyn ókil­deri bıylǵy kóktem men jaz egis­tik úshin óte qolaıly bol­dy desedi. Alqap tósine tu­qym sińirilgennen keıin kók­ten ıip, mol jaýyn jaýdy. Dál kerek ýaqytynda. Egin masa­ǵy súttenip, dán tolysa bas­taǵanda da ylǵal jaqsy tústi. Kúnniń qyzýy da az bolǵan joq. Ta­bıǵat­tyń jyly qabaq tanytqan jomart­tyǵynan Aqmola óńiri­niń edáýir bóliginde el yryz­dyǵy molaıa tústi. Qazir gektar berekesi 10,8 sentnerden aınalý­da. Salystyrý úshin aıta kete­tin bolsaq, byltyr ár gektar­dan 8 sentnerden ónim jınalǵan bolatyn.

Ala jazdaı dıqan qaýymnyń kóńilin kúpti etken jaı bıdaı­dyń baǵasy bolatyn. Oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarma­sy basshysynyń orynbasary Erkesh Álenovtyń aıtýyna qaraǵan­da, kúni keshe ǵana Azyq-túlik korporasııasy bıdaıdyń baǵasyn jarııa etti. Qamyrlylyǵy 23 paıyzdyq 3 klasty bıdaıdyń bir tonnasy – 121 myń teńge­den, qamyrlylyǵy 25 pa­ıyz bolsa – 123 myń teńgeden, qamyr­lylyǵy 27 paıyz bolsa – 125 myń teńgeden. Al bıdaıdyń sapasyna, ıakı qamyrlylyǵyna keletin bolsaq, oblys­ta bıyl bu­ryn-sońdy bola qoımaǵan sapa­ly astyq jınalýda. О́ńir­diń batys jaq betkeıindegi Jaqsy, Jarqaıyń, Esil táriz­di da­lalyq aýdandardaǵy keı­bir sha­rýashylyqtardyń jaıqa­lyp ós­ken egistik alqaby­nan jınal­ǵan bı­daıdyń qamyrly­lyǵy 34 pa­ıyz­ǵa deıin jetip otyr. Bul – al­tynǵa aıyrbastamaıtyn yrys.

Sarapshylardyń aıtýyna qara­ǵanda, dıqandardyń kók­temgi jáne kúzgi naýqandyq dala ju­mystarynda shyǵarǵan shyǵy­ny bıylǵy baǵanyń deńgeıimen eseptegende, gektarynan 6 sentnerden ónim alǵanda ózin-ózi tolyq aqtap shyqpaq. Tuqym, dári-dármek, tyńaıtqysh, tehnıka, janar-jaǵarmaı, eńbekaqy, salyq tárizdi bar shyǵyndy tolyq jabady. Qalǵany – taza paıda. Sonyń ózinde keıbir sha­rýashylyq basshylarynyń bıyl belgili bir sebepterge baılanysty qosalqy bólshekterdiń baǵasy tym qymbattap ketti dep sary ýaıymǵa salynyp júrgenin sán márte estidik. 

– Shaǵyn sharýashylyqtar­ǵa ońaı emes, árıne, – deıdi bas­qarma basshy­synyń orynbasary, – al iri aýyl sharýa­shylyǵy qurylymdarynyń tehnı­kasy jańa. Sońǵy jyldary memleket tarapynan kórsetilgen mol kómek arqyly mundaı qurylymdar mashına-traktor parkin jańalap aldy. Sondyqtan, qosalqy bólshekterdi kóp qajet etpeıdi. Onyń ústine 48,1 mlrd teńge kóleminde sýbsıdııa túrindegi kómek kórsetildi. Azyq-túlik korporasııasy tarapynan 20 mlrd teńgege kelisimshart jasaldy. Memleket aýyl sharýa­shylyǵy tehnıkasyna da, tuqym men tyńaıtqyshqa da, qysqasy dıqan qaýymǵa qajettiniń barlyǵyna da kómektesip jatyr emes pe?!

Shynynda da, burnaǵy jyldary óz qotyryn ózi qasy­ǵan aýyl sharýa­shylyǵy qurylym­dary birsy­dyrǵy kún kórdi. Al memleket tarapynan sýbsıdııa berile bastaǵaly qarjydan qıynshylyq kórip otyrǵan joq.

– Osyǵan táýbe deýimiz kerek, sońǵy jyldary eńsemiz­di kóterip qalsaq, ol aýyl sharýa­shy­lyǵyna degen janashyr­lyqtyń arqasy, – deıdi Zerendi aýdanyndaǵy «Qulan» sharýa qojalyǵynyń basshysy Qulan Bolatov, – biz sońǵy jyly sheteldik kombaın, trak­tor alyp, egistik alqabymyzdy keńeı­­tip, jumys istep jatyrmyz. Eger mem­leket tarapynan kómek kórsetil­mese, mundaı nátı­jege jete almas edik.

Osy arada bir ǵana mysal keltire ketelik, kepildendiril­gen dızel oty­ny­nyń ár lıtri sharýa­larǵa 218 teń­geden bosatyldy. Al janar-jaǵar maı quıý stansalarynda ár lıtr 260 teń­ge­den satylýda. Dál osy jerden-aq qamqorlyq kórinip turǵan joq pa?

Jiti qımyldaǵan aýdandar egin ora­ǵyn aıaqtap qalýǵa taıaý. Esil aýdany barlyq egistik alqabynyń – 92, Egin­dikól aýdany – 88, Selınograd aýdany 86 paıyzyn jınap aldy. Ashyq kúnderi oblys dıqandary táýligine 160 myń gektar alqap­tyń eginin bastyrýda. Osy qar­qyn­nan tanbasa, bir aptanyń ishinde el yryzdyǵynyń bir dáni ysyrap bolmaı, halyqtyń ıgiligine jaratylmaq.

О́ńirdiń elevatorlary men astyq saqtaıtyn qoımalarǵa 1 mln 400 myń tonna bıdaı tasymal­dandy. Keler jylǵa 530 myń tonna tuqym qajet bolsa, onyń 344 myńy iriktelip, tazalanyp, quıylyp alyndy.

Aqmola oblysy