Qazaqstannyń serpilisi úshin tyń múmkindikter

EGEMEN ELDIŃ ERTEŃGI ENShISI – EKSPO-2017

Elimiz óz Táýelsizdiginiń alǵashqy 23 jylynda keıbir elderdiń júzdegen jyldarda baǵyndyratyn belesterin eńserip úlgerdi. Birqatar álemdik reıtıngtik agenttikterdiń baǵalaýynsha, ınvestısııa tartý boıynsha Qazaqstan TMD elderi arasynda aldyńǵy oryndarda tur. Ishki áleýmettik-ekonomıkalyq turaqtylyq pen syrtqy kópvektorly saıasat iri ınvestorlardyń nazaryn ózine aýdara aldy. Bizdiń memleketimizdegi qolaıly ınvestısııalyq ahýal men ınvestısııalyq tartymdylyq sońǵy kezderde aınalamyzda bolyp jatqan geosaıası oqıǵalardyń aıasynda tipten arta túsýde. Osynyń bári de Elbasymyz júrgizip otyrǵan salıqaly saıasattyń jemisi. Shyn máninde syndarlylyq pen salqynqandylyq ǵana elge qut ákeledi. Turaqtylyǵy joq elge qarjy qaıdan quıyla qoısyn. Talǵat ERMEGIIаEV, «Astana EKSPO-2017» UK» AQ basqarma tóraǵasy. EKSPO-2017 – memleketimiz damýynyń jańa kókjıegi, alynbas asýlardy baǵyndyrýdyń tarıhı múmkindigi. Ǵylym, óndiris, bıznes úshtigin biriktiretin jańa alań. Bul halyqaralyq jaýapty shara Elbasymyz Nursultan Nazarbaevtyń 2014 jylǵy 17 qańtarda Qazaqstan halqyna arnaǵan «Qazaqstan joly – 2050: bir maqsat, bir múdde, bir bolashaq» atty Joldaýynda da keńinen kórinis tapty. Joldaýda ekonomıkadaǵy ishki jalpy ónimniń jyl sa­ı­ynǵy ósimin 4 paıyzdan kemit­peý, ın­vestısııa kólemin qazirgi 18 paıyzdan búkil ishki jalpy­ ónim kóleminiń 30 paıy­zyna deıin ulǵaıtý, eldiń stra­tegııa­­lyq, údemeli ındýs­trııa­­­­lyq-ınnovasııalyq damý qarqy­­nyn saqtaý tapsyrylyp otyr. Osylaısha, jan basyna shaq­­qan­daǵy ishki jalpy ónimdi qazir­gi 13 myń dollardan 4,5 esege artty­ryp, 60 myń dollarǵa jetkizý­ kóz­delgen. Kórsetilgen tapsyr­­malardyń bizdiń kompanııa­myz­­ǵ­a da tikeleı qatysy bar. Olaı deıtinimiz, «Astana EKSPO-­ 2017» ­UK» aksıonerlik qoǵa­­my­­nyń negizgi qyzmeti – eli­miz­ge ınno­vasııalyq jobalar ar­qy­ly ınvestısııa tartý, báse­kege qabi­letti ekonomıka qurýǵa úles qosý. О́zderińiz bilesizder, alǵashqy ındýstrııalyq revolıýsııa XVIII ǵasyrdyń aıaǵynda Anglııada qarapaıym toqyma óndirisin mehanıkalandyrýdan bastalǵan edi. Buryn qolmen istelgen qara jumys bir júıege baǵyndyryldy. Osylaısha zavod, fabrıkalar paıda boldy. Ekinshi ındýstrııalyq revolıýsııa XX ǵasyrdyń bas kezine sáıkes keldi. Bul ekeýi bir kezdegi kóshpendilerdiń aýyzdyq pen úzeńgini oılap tapqany sekildi adamzat sanasyn túbegeıli ózgertti. Endi, mine, biz úshinshi ındýstrııalyq revolıýsııanyń qarsańynda turmyz. Bul týraly da Elbasymyz óziniń Joldaýynda: «Kóptegen boljamdar boıynsha, aldaǵy 15-17 jyl Qazaqstannyń aýqymdy serpilisi úshin «múmkindikter kózi» bolmaq. Bul kezeńde syrtqy ortanyń qolaılylyǵy, resýrstarǵa, energııaǵa jáne azyq-túlikke suranystyń artýy baıqalady. Úshinshi ındýstrııalyq revolıýsııa qarqyn alady. Biz bul kezeńdi paıdalana bilýge tıispiz», dep qadap aıtty. Qaı qoǵamnyń bolsyn qoz­ǵaýshy kúshi – óndiris. Al óndiriske eń birinshi keregi – energııa. Onyń ishinde aınala qorshaǵan ortaǵa zalaly tımeıtin «jasyl energııa» – bul zaman talaby. Barshańyzǵa belgili, búgingi kúni joǵary tehnologııa kóz ilespes jyldamdyqpen damýda. Sol ekpinmen adamzat balasy sıfrlyq álemge de enip barady. Joqtan bar jasaýǵa qabiletti 3D prınterler paıda boldy. Bolashaqta olar tutastaı óndiriske ulasýy múmkin. Joldaýda elimizdiń 2050 jylǵa deıingi damý baǵdary anyq belgilengen. Atap aıtqanda, aldaǵy jyldar jeti besjyldyqqa bólinip, olardyń árqaısysy bir maqsatty, ıaǵnı memleketimizdiń damyǵan 30 eldiń qataryna kirýin kózdeıdi. Ekinshi jáne odan keıingi besjyldyqtarǵa mobıldi, mýltımedııalyq, nano jáne ǵaryshtyq tehnologııalar, robotty tehnıka, gendik ınjenerııa salalaryn, bolashaqtyń energııasyn izdeý men ashýdyń negizin salý júktelgen. Aldaǵy onjyldyqtarda san túrli syn-qaterler, jahandyq naryq pen álemdik saıasattaǵy boljaýsyz jaǵdaılar, jańa daǵdarystar az kezdespeıtinin, HHI ǵasyrdyń jeńil bolmaıtynyn túsinemiz. Damyǵan qoǵamda adamdardyń sanasy da jańaryp, múldem jańa qoǵamdyq ólshemdermen ómir súretin bolady. Elbasy Qazaqstannyń alǵash­qy zamanaýı iri ýrbanıstik ortalyqtary – Astana, Almaty, Aqtóbe men Shymkent bolatynyn aıtty. Mamandar boljamy boıynsha, respýblıkamyzdaǵy qalalyq turǵyndardyń úlesi bolashaqta 55 paıyzdan 70 paıyzǵa deıin ósýi múmkin eken. Sondyqtan da «jasyl ekonomıkaǵa» aıaq basýdaǵy EKSPO-2017 kórmesi tájirıbesin, atap aıtqanda, jańǵyrtylmaly qýat kózderin paıdalanýdy mamandarymyz bolashaqta Astanadan basqa da qalalarda qoldansa, nur ústine nur bolar edi. EKSPO-2017 kórmesin ótki­zý – Qazaqstannyń negizgi joba­larynyń biri, sonymen birge, ol TMD elderiniń ishinde birinshi ret bizde ótkeli otyr. Nemistiń «Albert Shpır» kompanııasymen birge kórme kesheniniń sheberlik-jospary daıyndaldy. Keshenniń úzdik eskız-ıdeıasyn jáne EKSPO-2017 sımvoly bolatyn nysandy tabý úshin halyqaralyq arhıtektýralyq baıqaý jarııalanyp, otandyq jáne halyqaralyq jetekshi arhı­tektýralyq kompanııalar qa­tys­qan baıqaý qorytyndysy boıynsha, ádilqazylar alqasynyń sheshimimen «Adrian Smith + Gordon Gill Architecture» kompanııasy jeńimpaz dep tanyldy. Bas jospardyń aldyn ala arhıtektýralyq-josparlaý she­shimderine sáıkes, 173,4 gektar aýmaqty alatyn kórme terrıtorııasynda 1,039 mln. sharshy metr ǵımarat salynady. Olardyń qatarynda: Kórme aýmaǵy – 240,4 myń m2. - «Qazaqstan-Astana» pa­vılony – 7855 m2; - halyqaralyq pavılondar – 94 000 m2; - taqyryptyq pavılondar – 32 280 m2; - korporatıvtik pavılondar – 25 820 m2; - basqalary (saýda, oıyn-saýyq­tyq, qyzmet kórsetýshi, t.b.) – 35 735 m2. - Kórmeden tys aýmaq – 715 myń m2; - Máslıhat ortalyǵy men baspasóz ortalyǵy – 42 050 m2; - jabyq qala – 350 000 m2; - turǵyn úıler – 266 000 m2; - qonaq úıler – 40 000 m2; - uıymdastyrýshy ofı­si – 17 000 m2; - basqa da ǵımarattar (qoı­malar, tehnıkalyq qyzmet nysandary, t.b.) 83 548 sharshy metr aýmaqty qamtymaq. Elbasymyz «Kórmeniń úlken keshenderin salýǵa eń aldymen sapa deńgeıine sáıkes keletin qazaqstandyq qurylys kompanııalaryn tartý qajet, qoldanylatyn qurylys materıaldary da múmkindiginshe qazaqstandyq bolsyn», dep tapsyrǵan bolatyn. Bul óz kezeginde otandyq shaǵyn jáne orta bıznesti damytýǵa serpin bereri sózsiz. Qoıylǵan mindetti abyroımen atqaryp shyǵý úshin biz qoldan kelgenniń bárin jasaýǵa tyrysamyz. Al salynǵan árbir nysan keıin de halqymyzdyń ıgiligine aınalary sózsiz. Sonymen birge, Elbasy Jol­daýynda: «Astanadaǵy Dúnıe­júzilik EKSPO-2017 kórmesine daıyndyqty bolashaqtyń ener­gııasyn izdeý jáne jasaý jónindegi ozyq álemdik táji­rıbeni zerdeleý men engizý orta­lyǵyn qurý úshin paıdalaný kerek. Mamandar toby «Nazarbaev Ýnıversıtetiniń» qoldaýymen osy jumysqa kirisýge tıis. Biz qoǵamdyq kólikti otynnyń ekologııalyq taza túrlerine kóshirýge, elektrmobılderdi engizýge jáne olar úshin tıisti ınfraqurylym qalyptastyrýǵa jaǵdaı jasaýymyz qajet», delingen. Ǵalamdyq aýqymmen alǵan­da tarynyń qaýyzyndaı ǵana Jer planetasyn aıalap ustamasaq, alapat apattar oryn alýy múm­kin. Bul jaıynda qazir álem­niń irgeli ǵalymdary tereń oılanyp jatyr. Ysyrapshylyqqa jol bermeý, únemshildik mádenıe­tin azamattarymyzdyń, ásirese, áli óskin – jas urpaqtyń sanasyna sińire bilýimiz kerek dep túsinemin. Máńgilik El bolý degenimiz – qalasy men aýylynyń arasy jaqyndaǵan, halqynyń orta tap úlesi basym, ómir súrý uzaqtyǵy 80 jasty quraıtyn, básekege qabiletti beıbit el bolý degen sóz. Elbasymyz atap ótkendeı, «Astana EKSPO-2017» kórmesi Qazaqstannyń ekonomıkasynda eleýli kezeń bolyp, ınnovasııalyq tehnologııalardyń damýynda jáne ındýstrııalyq revolıýsııaǵa daıyndyqta jańa alańǵa aınalady. Kórmeni joǵary deńgeıde uıymdastyrý jáne búkil álemge ekonomıka, tehnıka, ınnovasııa salalaryndaǵy úzdik úlgilerdi pash etý bizdiń negizgi maqsatymyz bolyp tabylady. Olaı bolsa, Astana EKSPO- 2017 maman­dandy­rylǵan kór­mesin bıik deńgeıde ótkizý úshin daıyndyq jumystary esh ki­dirissiz júrgizile bermek. Qysqa-nusqa * «Astana EKSPO-2017» kórme kesheniniń aýmaǵy – 173,4 gektar. * «Qazaqstan-Astana» ulttyq pavılony­nyń qu­rylysy 2014 jyldyń maýsym aıyn­da bastalady. * Qurylystyń belsendi kezeńi 2015 jylǵa sáıkes keledi. * Kórme kesheniniń to­lyq­taı salynyp bitýi 2016 jyl­dyń jeltoqsanyna jos­parlanyp otyr. * Halyqaralyq kórmeler konvensııasyna sáıkes, EKSPO-2017 kórmesi 2017 jyldyń 10 maýsymynan 10 qyrkúıegine deıin – 3 aıǵa sozylady. * Kórmeniń ótkizilýi ke­zinde kún saıyn túrli mere­kelik sherýler, konsert­ter men festıvaldar ótkizi­letin bolady. * Kórmege álemniń 100-den astam memleketi, ınnova­­sııalyq tehnologııalar boıynsha kóshbasshy onnan astam halyqaralyq bedeldi uıym qatysady dep kútilip otyr. * EKSPO kórmesin ótkiz­ý úshin o basta bir ǵana ǵıma­rat salý jetkilikti bolǵan bolsa, qazir iri-iri kórme alań­dary men tańǵajaıyp qala­shyqtar salýǵa týra keledi. * EKSPO – aǵylshynnyń ekspozısııa (exposition) sózinen alynǵan. Kórme nemese jármeńke degen maǵynany bildiredi. Júzdegen jyldar boıy osy kórmeniń aıasynda álemniń eń úzdik taýarlary jurt nazaryna usynylyp keledi.

El dańqyn eseleıdi

О́tken aıdyń sońynda Parıjde Halyqaralyq kórmeler bıýrosy (HKB) Atqarý komıtetiniń kezekti otyrysy boldy.  Qazaqstannan barǵan delegasııa «EKSPO-2017»-niń tirkeý qujattama­­­syn jetkizip, kórmege daıyndyq barysy týraly esep berdi. Tanys­tyrylym nátıjesi boıynsha, Atqarýshy komıtet tirkeý qujattamasyn maqul­daý týraly sheshim qabyldap, ony moıyndaý jáne jalaýdy tapsyrý úshin HKB Bas assambleıasynyń bekitýine jiberý usynyldy. Jalaýdy tapsyrý rásimi aǵymdaǵy jyldyń 11 maýsymynda ótedi. Osylaısha, ulttyq brendimizge aınalar, dúıim jurttyń kózaıymy bolar «Astana EKSPO-2017» sharasyna daıyndyq údeı tústi. Nysandardy salý boıynsha jumys jospary týraly Ulttyq kompanııa ókilderiniń aıtýynsha, osy aıda jer teliminiń qorshaýlaryn turǵyzý, ósimdik qabatyn kesip tastaý boıynsha jumystar, ýaqytsha joldardy salý, qoldanystaǵy ınjenerlik jelilerdi kórme aımaǵynan shyǵarý, jasyl kóshetterdi qaıta otyrǵyzý jumystary júrgizilmek. Jaz aılarynda pavılondar qurylysy bastalmaq. Negizi qurylys-montaj jumystarynyń qarba­­las kezeńi 2015 jylǵa kelip tur, jalpy alǵanda, bul jumystar 2016 jyldyń jeltoqsanynda aıaqtalmaq. Osyǵan oraı 2017 jyldyń basynda kórmege qatysýshy elder óz pavılondaryn montajdaý jáne ornalastyrý boıynsha jumystardy bastaıtyn bolady. Jylýmen qamtamasyz etý máselesine keletin bolsaq, 2015 jyly iske qosylyp, 2016 jyly tolyq kólemde aıaqtalyp bitetin JEO-2 jáne JEO-3 jylý ortalyqtarynyń jobalanyp jatqan jylý magıstralderine EKSPO nysandaryn qosý jos­parlanyp otyr. Al elektr qýa­tymen qamtamasyz etýge qatysty kórme aımaǵyndaǵy nysandardy «Olımp» jáne «Áýejaı-2» qosalqy beket­terine qosý, al kórmeden tys aımaqtaǵy nysandardy «Jańa Jol» qosalqy beketine qosý josparlanyp otyr. Jalpy, qazir qýattyń óndirilýi jáne tutynylýy týraly zertteý jumystary jiti qarastyrylyp jatyr. Mamandardyń paıymdaýynsha, zertteý nátıjeleri elektr qýatynyń balamaly energııa kózderinen, sonymen birge, qalalyq elektr jelilerinen óndirilý jáne taratylýynyń turaqtylyǵyn, onyń tıimdiligin, senimdiligi men ekonomıkalyq paıdasyn arttyrýǵa múmkindik ber­mek. Aıta keterlik jaıt, tehnı­kalyq qajettilikter úshin aǵyn­dy nóser jańbyr sýyn qaı­ta qoldaný máselelerine qatys­ty jumystar atqary­lýda. Kórme ataýynyń ózi aı­typ turǵandaı, bul jobada qaıta jańartylatyn qýat kózderi men eń sońǵy tehno­lo­gııalardyń elementteri qol­danylatyn bolady. Bastysy, qaıta jańartylatyn qýat kózderin paıdalaný kólemi jergilikti klımattyq jáne geotermııalyq jaǵdaılardy eskere otyryp jasalǵan esepteý málimetteriniń negizinde anyqtalatyn bolady. Sonymen birge, qaıta ja­ńartylatyn qýat kózderiniń qoldanylatynyna qaramastan, jobanyń turaqtylyǵy men qaýipsizdigin qamtamasyz etý maqsatynda EKSPO aıma­ǵy tolyǵymen dástúrli qýat kóz­derimen qamtamasyz etile­tin bolady. Halyqaralyq kórme­ler týraly konvensııaǵa sáıkes EKSPO kórmesi 2017 jyldyń 10 maýsymynan bastap 10 qyrkúıekke deıingi aralyqta – 3 aıǵa sozylady. Bizdiń kórmege álemniń 100-den asa eli, 10-nan kem emes bedeldi halyqaralyq uıym, ınnovasııalyq tehno­lo­gııalardyń kóshbasshysy bolyp tabylatyn 10-ǵa jýyq kompanııa qatysady dep josparlanýda. Jalpy, kórmeni 5 mıllıon adam tamashalaıdy jáne oǵan 2 mıllıonnan asa kelýshi qatysady dep kútilýde. Qalyń jurtty qabyldaýǵa qaýqarymyz jete me degen oryndy suraq týyndaıdy. Álbette. О́ıtkeni, Ulttyq kompanııa kólik ınfraqurylymyn ári qaraı damytý maqsatynda avtokólik, temirjol jáne áýe kóligin damytý boıynsha memlekettik organdarmen birlese jumys jasaýǵa kiristi. Kólik júıesiniń osylaısha aıtarlyqtaı jaqsara túsýi Qazaqstannyń týrızm áleýetin, ásirese, ishki týrızm­di damytýǵa pármendi kúsh berip, Qazaqstan azamattary úshin EKSPO-2017 kórmesine kelýdi qoljetimdi etýge múmkindik bermek. Kórmege daıyndalý­ jáne ótkizý barysynda qoǵam,­ ásirese, elimizdiń jasta­ry tartylatyn bolady. Atap aıtqanda, eriktilerdiń kómegimen kólik, tamaqtaný, turý, medısına jáne taǵy da basqa qyzmet ba­ǵyt­tarynyń barlyǵyn qos­qanda kórme qonaqtary men qaty­sý­shylaryn qarsy alý sátinen bastap shyǵaryp salýǵa deıin olarǵa tolyqtaı kómek kórsetiletin bolady. Sonymen qatar, kórmeni uıymdastyrý jáne ótkizýden kútilip otyrǵan uzaq merzimge shaqtalǵan negizgi nátıjelerdiń biri sheteldik ınvestısııalardy tartý bolyp tabylady. Sońǵy 20 jylda álemdik deń­geıde ótkizilip jatqan eleý­­­li sharalar aýyz toltyryp­ aı­tar­­lyqtaı. Báriniń de maq­sat-mindeti Qazaqstannyń atyn shy­­ǵaryp, dańqyn kóterý. «As­ta­na Ekspo-2017»-de sol maq­sat­ty meń­zeıdi, degenmen, onyń bire­geı­ligine kúmán joq. «Egemen-aqparat».

Sán saltanaty

EKSPO shejiresi: Parıj, 1925 jyl

Halyqaralyq sándik bezendirý ónerine jáne kórkem ónerkásipke arnalǵan Búkilálemdik jetistikter kórmesi 1925 jyly sáýir aıynda Parıj qalasynda ashyldy. Eýropa sáni men saltanaty­­­nyń astanasy Parıjde jalaýy jeti aı boıy jelbiregen bul halyqaralyq kórme HH ǵasyrdyń qoldanbaly jáne sándik bezendirý ónerinde adamzat qol jet­kizgen ozyq jetistikterdi pash etti. Birinshi dúnıejúzilik soǵys jáne álemdi dúr silkindirgen tóńkerister HH ǵasyrda keń qanat jaıa bastaǵan búkilálemdik kórmeler sherýin birshama tejedi. Osynyń esesin qaıtarý maqsatymen 1925 jyly sáýir aıynda Parıj qalasynda sándik bezendirý ónerinde jáne kórkem ónerkásipte adamzattyń qol jetkizgen ozyq jetistikterin pash etý maqsatynda Búkilálemdik kórme jalaýy jelbiredi. Jeti aı ishinde Parıj qalasyndaǵy Búkilálemdik jetistikter kórmesin 16 mıllıonnan astam adam tamashalady. Munda sándik bezendirý, qoldanbaly óner, arhıtektýra jáne árlendirý salasynda kóptegen memleketter qol jetkizgen jetistikter kórinis tapty. Osy kórme HH ǵasyrdyń birinshi jartysynda sándik bezendirý ónerinde bas­taý alǵan «ar-deko» aǵymyna jol ashty. Kórmege Ulybrıtanııa, Avstrııa, Nıderland, Vengrııa, Polsha, Chehoslovakııa, Italııa, Ispanııa, Shvesııa jáne Danııa sııaqty kóptegen eýropalyq memleketter qatysty. Bul halyqaralyq kórmeniń taǵy bir ereksheligi, HH ǵasyrdyń basyndaǵy uly tóńkeristen keıin álem sahnasynda paıda bolǵan alyp sosıalıstik memleket – KSRO-nyń alǵash ret osyndaı álemdik aýqymdy sharaǵa qatysýy boldy. Onyń esesine bul kórmege álemniń eki alyp memleketi Germanııa men AQSh qatyspaı qaldy. Germanııa shaqyrýdy kesh aldyq dep syltaýratty, al AQSh «Amerıkada búgingi zamannyń ozyq dızaıny joq» degen jeleýdi alǵa tartty. Shyndyǵynda, birinshi dúnıejúzilik soǵystyń bas agressory Germanııa fransýzdardyń óner men mádenıet salasynda ozyq shyqqanyn kóre almady. AQSh-tyń da jeleýiniń astarynda sándik bezendirý jáne kórkem ónerkásipke Eýropanyń zor jetistikterge jetkenine ishtarlyq kórsetý pıǵyly jatqan edi. Parıjdegi Búkilálemdik kórme tórtkúl dúnıege baılyq pen barlyqtyń saltanatyn pash etken fransýzdyq ónerkásip ónimderin keńinen jarııa etti. Sándik bezendirý buıymdarynyń nebir ozyq úlgileri saltanat qurdy. Osy kórme arqyly Parıj ekinshi dúnıejúzilik soǵystan keıin de sán óneri men modanyń ınternasıonaldyq ortalyǵy bolyp tabylatyndyǵyn dáleldedi. Parıj áıelderiniń kıim úlgileri men sándik zattary, fransýz ónerkásibiniń sándik bezendirý óneri salasynda shyǵarǵan ónimderi tórtkúl dúnıeniń túkpir-túkpirinen kelgen qonaqtardy tánti etti. Kórmede Fransııa jádigerleri basymdyqqa ıe boldy. Kórme qalashyǵyndaǵy pavılondardyń sórelerinde kóz jaýyn alǵan sándik zattardyń kópshiligi shyn maǵynasyndaǵy ozyq óner týyndylary bolyp tabyldy. Keshke qaraı onsyz da ásem túngi Parıj kelbetin kórme qalashyǵy pavılondaryn bezendirgen sansyz sham jaryqtary samaladaı etip, kórmeniń keremetin jalpy jurtqa jarııa etti. Eıfel munarasynyń uzyna boıyna jara­­­­sym tapqan jarnamalyq kórinister HH ǵasyrda adamzat suranysynyń shyn maǵynasynda zor mejege kóterilgendigin kórsetti. Búkilálemdik kórmeni ótkizý maqsatynda arnaıy salynǵan «Hotel d’un Collectionneur» qonaqúıi sol zamanǵy asa iri jobalar­dyń biri boldy. Bul qonaqúıdiń bólmelerin ataqty fransýz jıhazshysy Jak-Emıl Rýlman bezendir­gen bolatyn. Parıjdiń klassıkalyq aǵash sheberleri­niń kóshbasshysy Jak-Emıl Rýlmannyń qolynan shyqqan óner týyndylary qonaqúıdiń saltanatyn dúıim jurtqa tanytty. Sonymen birge, sán óneri saltanat qurǵan bul kórmede Jan-Jak Rato, Eılın Greı, Edgar Brand, Jan Dıýnan sııaqty fransýzdyq qas sheberlerdiń shyǵarmalary saltanat qurdy. Fransýzdardyń jádigerlerine jetpese de kór­mede shved óneriniń ozyq týyndylary kórer­mender kóńi­linen shyqty. Arhıtektor A. Saal jasap shyǵar­ǵan gollandyq pavılondaǵy jádigerler de kórmeni tamashalaýshylardyń kóz jaýyn aldy. Italııa­lyq dızaıner Djıo Pontıdiń qolynan shyqqan kera­mı­kalyq buıymdar kórmeniń Gran-prıin jeńip aldy. Sonymen birge, Chehoslovakııanyń pavılo­nyn­­daǵy jádigerler de kópshilik kóńiline jol tapty. Parıj qalasynda ótken Búkilálemdik kórmeniń este qalar ereksheliginiń biri, bul kórmege KSRO-nyń qatysýy bolsa, ekinshi jaǵynan arhıtektor K.Melnıkovtiń basshylyǵymen jasalǵan keńestik pavılonnyń keremeti boldy. Tek, aǵashtan oıyp jasalǵan bul sáýlet óneriniń ozyq týyndysy kórmege kelýshilerdi tańdandyrdy. Sarapshylar KSRO pavılonyn HH ǵasyrdaǵy álemdik arhıtektýra ónerindegi tyń týyndy ekenin biraýyzdan maquldady. KSRO pavılonynda kórinis tapqan KSRO halyqtarynyń óner jádigerleri de kelýshilerdi tánti etti. Parıjdegi Búkilálemdik kórmege KSRO-nyń qatysýy Fransııamen dıplo­matııa­lyq qarym-qatynas ornatýdyń bastaýy boldy. Jalpy, halyqaralyq sándik bezendirý óne­rine jáne kórkem ónerkásipke arnalǵan Parıj qala­syndaǵy Búkilálemdik jetistikter kórmesi Eýropanyń mádenıet jáne óner salasyndaǵy sol zaman­daǵy asa iri oqıǵalardyń birinen sanaldy. Jylqybaı JAǴYPARULY, «Egemen Qazaqstan».

Aıqarma betti daıyndaǵan

Jylqybaı JAǴYPARULY, «Egemen Qazaqstan».