Túriktiń áıgili KOÇ Holding qarjylyq-óndiristik konglomeraty men qazaqstandyq Orbis Kazakhstan kompanııasy Syr boıynda qyzanaq pastasyn shyǵaratyn zaýyt salady. Oblys ákiminiń orynbasary Marhabat Jaıymbetov, KOÇ Holding ókili О́zgýr Býrak Aqkól jáne Orbis Kazakhstan basshysy Sýhrab Mahmudov Jańaqorǵan aýdanyna kelip, jańa jobanyń jaı-kúıin talqylady.
О́ńir ekonomıkasyn ártaraptandyrý baǵytyndaǵy bastama úshin 30 gektar jer telimi belgilendi. Quny 13,5 mlrd teńge bolatyn zaýyttyń jylyna 24 myń tonna tomat pastasyn daıyndaýǵa múmkindigi bar. Jobany qos kompanııa teńdeı qarjylandyrady, 2025 jylǵa deıin iske qosylýǵa tıis zaýytta 154 jumys orny ashylady.
Oblys ákiminiń orynbasary Marhabat Jaıymbetov ákimdik tarapynan bastamany qoldaý sharalary júrgiziletinin aıtyp, jobanyń óńir úshin mańyzdylyǵyna toqtaldy. Kezdesýde bolashaq óndiris ornyn ınfraqurylymmen jabdyqtaý, jobalyq-smetalyq qujattama jasaý máseleleri talqylandy.
Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi, Qyzylorda oblysynyń ákimdigi men KOÇ Holding túrik kompanııasy jáne otandyq Orbis Kazakhstan kompanııasynyń aralarynda atqarylatyn sharalar men merzimderi kórsetilip, tórtjaqty jol kartasy ázirlenip, bekitildi.
Jalpy, oblystaǵy óńdeý ónerkásibiniń jekelegen salalaryn damytatyn baǵdarlama aıasynda aımaqta quny 654 mlrd teńge bolatyn 46 joba qolǵa alynǵan. Búginde onyń toǵyzy qoldanysqa berildi. Onyń qatarynda byltyrdan beri jumys istep kele jatqan keramzıt, as tuzy jáne kúrish óńdeý óndiristeri bar.
Indýstrııalandyrý baǵdarlamasyna oblysta belsendi qatysyp kele jatqan óndiris ornynyń biri – «Araltuz» kompanııasy. Kompanııa osyǵan deıin jańadan 3 ıspan sehyn iske qosqan. Bul eńbek ónimdiligin eki ese arttyryp, 200-den asa adamdy turaqty jumyspen qamtýǵa múmkindik berdi.
Osy jyldyń ortasynan beri óńirde keramzıt bloktary shyǵaryla bastady. Jańa óndiris ornynyń qoljetimdi ónimi qazir baǵasy aspandap turǵan kirpish pen basqa da qurylys materıaldaryna básekeles bolyp, tutynýshylardyń tańdaýy soǵan túsip tur.
Aral aýdanynda iske qosylǵan kvars qumyn baıytý kombınatynyń negizgi tutynýshysy jylyna 120 myń tonnadan astam kvars konsentratyn paıdalanatyn shyny zaýyty bolady. Shyny zaýyty demekshi, jyl sońyna deıin bul nysandy da iske qosý josparlanýda. Arnaıy shtab qurylyp, qyrkúıek aıynda peshi qosyldy, qazan aıynyń sońynda alǵashqy shyny tabaqshasy shyǵarylýy kerek.
Aldaǵy ýaqytta osy zaýyt tóńireginde shaǵyn, orta kásipkerlik beldeýin damytý oılastyrylyp otyr. Onyń aıasynda jańa ónim túrlerin shyǵaratyn 8 kásiporyn ashý baǵytynda jumys júrgizilýde. Qazir shyny-talshyqty-kompozıttik materıaldar, aına, smartfondarmen planshetterge arnalǵan ýltra juqa shyny daıyndaıtyn 3 joba boıynsha jumys bastalyp ketti.
Budan bólek, jyl sońyna deıin Qarmaqshy aýdanyndaǵy qus fabrıkasy, balyqty tereń óńdeý zaýyty jáne Qazalydaǵy balyq qaldyqtarynan un óndirý sehy iske qosylýy kerek. Syrdarııa aýdanyndaǵy kúrish aqtaý sehy men Qyzylorda qalasyndaǵy qurǵaq qurylys qospalary zaýyty da bıyl qoldanysqa beriletin óndiris oryndary qatarynda tur. Jalpy quny 3 mlrd teńgeden asatyn bul 5 jobaǵa memleketik qoldaý sharasy retinde jer telimderi úlestirilgen.
Bulardyń ishindegi iri joba – «Qarmaqshy qus» JShS jylyna 1 500 tonna qus etin óndiredi. Quny 2 mlrd teńge bolatyn fabrıkada 60 adam jumys isteıdi dep josparlanyp otyr. О́ndirisi sanaýly óńirdegi fabrıkaǵa qajetti qondyrǵylar aldaǵy aıda tolyq jetkiziledi.
Taý-ken metallýrgııasy – qoınaýy qazynaǵa baı Syr óńirinde keıingi jyldary paıda bolǵan sala. Oblysta qazir «Shalqııa» jáne «Balasaýysqandyq» kenishterin ıgerý aıasyn keńeıtý jobalary iske asyrylyp jatyr. Bul úshin álemdegi iri 5 kenish qataryndaǵy «Shalqııa» ken ornyn damytýdyń jańa strategııasy ázirlendi. Strategııaǵa səıkes taý-ken bóligi men jerústi keshenderi boıynsha túzetýler engizilip, taý-ken fabrıkasynyń qurylysyn júrgizetin merdiger mekemeni anyqtaý prosedýralary bastaldy. Fabrıka iske qosylǵanda jańadan taǵy bir myńǵa jýyq jumys orny ashylady. О́ndiris orny alǵashqy jyly jylyna 2 mln tonna ken óńdese, 2026 jyldan bastap 4 mln tonnaǵa deıin ulǵaıady. Vanadıı óndiretin «Balasaýysqandyq» ken ornyndaǵy taǵy bir jobany sheteldik ınvestor «Ferroloýs resorsız LTD» júzege asyryp jatyr. Jyl basynan beri kenishten óndirilgen 265 tonna ammonıı metavanadaty Ulybrıtanııa, Shveısarııa, Aýstrııa elderine, 37 tonna ferromolıbden Reseı memleketine eksporttalǵan.
Qyzylorda oblysy