Bıylǵy jaz ben kúz maýsymy soltústikqazaqstandyqtarǵa jaıly boldy. Jaýyn-shashyn da ýaqtyly túsip, kúzgi jıyn-terimdegi aýa raıy da qolaıly boldy. Soǵan oraı astyqtyń túsimi de erekshe.
Oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasynan alynǵan sońǵy málimetterge qaraǵanda, barlyq egistik alańy – 4,4 mln gektar bolsa, sonyń 3,1 mln gektaryna dándi jáne 1 mln gektaryna maıly daqyldar egilgen. Qalǵanyna kartop jáne kókónister otyrǵyzylǵan. Bıylǵy astyq alqaptary byltyrǵydan 100 myń gektarǵa artyq, al maıly daqyldar 42 myń gektarǵa kóp boldy.
Osy kúnderi dándi daqyldar jáne burshaq tuqymdastar tolyǵymen jınaldy. Aldyn ala derekterge qaraǵanda, gektar berekesi orta eseppen 15 sentnerden aınalǵan. Byltyr gektar ónimdiligi 10 sentnerden bolǵan edi. Al maıly daqyldar áli jınalyp jatyr. Ázirge onyń 60 paıyzy ǵana jınaldy. Jalpy jıyny 435 myń tonnaǵa jýyq ónim alyndy, al gektaryna 7,8 sentnerden jınalýda. Byltyr dál osy merzimde 364 myń tonna jınalǵan, al gektar ónimdiligi 6,1 sentnerden aınalǵan edi.
Kartoptyń shyǵymdylyǵy byltyrǵydan sál tómen. Degenmen kóńil kónshiterlik. Búginge deıin kartop egilgen alqaptardy jınaý da aıaqtalyp qaldy. Barlyǵy 365 myń tonnadaı kartop jınaldy, árbir gektar shyǵymdylyǵy 120 sentnerge deıin aınaldy. Basqa kókónisterdi jınaý da aıaqtalýǵa jaqyn. Kartop egýmen aınalysatyndar bıyl osy daqylǵa byltyrǵa qaraǵanda qolaısyzdaý bolǵanyn aıtady. «Kartoptyń naǵyz ónetin kezi – shildeniń sońy men tamyzdyń alǵashqy jartysy. Sol kezeńde jańbyr az bolyp, ónim mol bolmaı qaldy», deıdi qala mańynda kartop egýmen aınalysatyn sharýa qojalyǵynyń basshysy Dáýlet Qanafın.
Aıta ketetin jaıt, oblysta kartop egetin M.Jumabaev, Qyzyljar, Mamlıýt, Aqqaıyń aýdandarynyń alqaptary negizinen Petropavl qalasynyń tóńireginde ornalasqan. О́ıtkeni bólip, saqtaý ortalyǵy Petropavl qalasynda.
Byltyr kartoptyń ónimdiligi bıylǵydan joǵary bolǵan edi. Bıylǵymen salystyrǵanda byltyr osy kezeńde 373 myń tonna kartop jınalǵan, al gektar berekesi 134 sentnerden aınalǵan. Oblystyń astyq qabyldaý kásiporyndaryna búginge deıin barlyǵy 1,1 mln tonna dán tústi. Onyń 830,1 myń tonnasy – bıdaı, 141 myń tonnasy – arpa, 32,9 myń tonnasy – burshaq tuqymdastar, 64,7 myń tonnasy maıly daqyldar jáne basqalar. Al byltyr osy ýaqytta 672 myń tonna dán quıylyp, onyń 572 myń tonnasy – bıdaı, 57,3 myń tonnasy arpa bolǵan edi.
«Bıylǵy astyqtyń kólemi de, sapasy da jaqsy. Jumsaq bıdaıdyń 80 paıyzy úshinshi synypqa jatady. Qamyrlyǵy 25-27 paıyz aralyǵynda. Jıyn-terim jumystaryna aýa raıy da qolaıly boldy. Dıqandardyń jemisti nátıjege qol jetkizýi – Úkimet tarapynan jańa tehnıkalar jáne mıneraldy tyńaıtqyshtar alýǵa bólgen kómeginiń jemisi. Janar-jaǵar maı da ýaqtyly bólindi. Sonymen birge jerdiń tyńaıtylýy, par alqaptarynyń qaldyrylýy da baqylanady», deıdi oblys ákiminiń birinshi orynbasary Marat Tasmaǵambetov.
Bıdaıdyń qamyrlyǵy byltyr da osy deńgeıde bolǵan eken. Endi osy shyǵymdy bıdaıdy jaqsy baǵaǵa ótkizý qalyp tur. Soǵan temirjol vagondarynyń jetispeýshiligi qolbaılaý bola ma degen qaýip bar. Dıqandardyń biri, «Shaǵala AGRO» JShS basshysy Jomart Omarov Almatyǵa atalǵan máseleni sheshý úshin bara jatqanyn aıtty. «Reseı ekonomıkasynyń sanksııalarǵa ushyraýynyń salqyny bizge de qyrsyǵyn tıgizdi. Syrtqa shyǵaratyn vagondar máselesi qıyndap tur», deıdi ol.
Qazir «Azyq-túlik kelisimshart korporasııasy UK» AQ úshinshi klasty jumsaq bıdaıdyń satyp alý baǵasyn sapasyna qaraı 121-125 myń teńgege qoıǵan. Byltyr bul baǵa sapasyna qaraı 103 pen 107 myń teńgeniń aralyǵynda boldy. Bul jerdegi sapanyń joǵarylyǵyn bıdaı qamyrlylyǵynyń kóptigi anyqtaıdy. Al tórtinshi jáne besinshi synyptaǵy bıdaı baǵasy tıisinshe 115 jáne 98 myń teńgeni quraıdy. Arpa men sulynyń satyp alý baǵasy 90-95 myń teńgeden. Bir qyzyǵy, tórtinshi synyptaǵy suryptyń bıylǵy baǵasy byltyrǵa qaraǵanda birshama azaıdy. Ol byltyr 98 myń teńge bolǵan edi.
Eń joǵary baǵa – qaraqumyqta, onyń bir tonnasyn korporasııa 170 myń teńgeden almaq.
Bıdaıdyń qatty suryptary men kúnbaǵys, raps, zyǵyr sııaqty maıly daqyldardyń satyp alý baǵasyn korporasııa áli anyqtaǵan joq. Byltyr rapstyń bir tonnasyn – 250 myń, zyǵyrdyń ár tonnasyn 300 myń teńgeden alǵan bolatyn.
Qazir tyńǵylyqty dıqandar egis alqaptaryn súdiger jyrtý jumystaryna da kirisip ketken. Búginge deıin 1 mln gektardyń súdigeri jyrtyldy. Al parǵa 554 gektar jer qaldyrylmaq. Sondaı-aq bıyl 2,7 mln gektar jerge 170 myń tonna mıneraldyq tyńaıtqyshtar sińiriledi dep josparlanǵan.
Soltústik Qazaqstan oblysy