– Qatyn, tamaǵyń daıyn ba? Taǵy da qur rojkı qýyrǵansyń ba? Anaý kórshi Marattyń kelinshegin qarashy, pysyq. Qashan ótseń de dámdi tamaq pisirip jatady. Iisi murnyńdy jarady.– Kúıeýi sen sııaqty kúni boıy dıvanda aıaǵyn kókke kóterip jatpaı, taksıst bolyp qosymsha tabys tabady. Seniń júrisiń mynaý, ne turaqty jumysyń joq. Kúnde araqqa sylqııa toıyp kelesiń. – Jynyma tıme, ákeńniń... – Allo, polısııa ma eken? Kúıeýim qol kóterdi...
Elimizde otbasylyq zorlyq-zombylyq máselesi ýshyǵyp tur. «Osylar tabysyp ketse eken» dep jas otbasylardyń taǵdyryna alańdaýshy edik. Qazir úlgili bolar úbirli-shúbirli otbasylardyń ózi uryspen tań atyryp, ydyspen ashý shaqyryp, shańyraqtary shaıqalyp jatyr. «Osylarǵa ne jetpeıdi osy?» dep syrttan aqyl aıtý ońaı. Sol jetpegennen shyǵyp jatqan joq pa kıkiljińniń bári. Jaldamaly páterdiń aqshasyn zorǵa tólep, tóbege qarap «tórkinniń qaryzyn qalaı qaıtaramyn» dep oılanyp jatqanda, bankten «erteń tólem kúni» degen habarlama keledi. Myna jaqtan ul-qyzynyń «ananyń ákesi mynadaı áperipti» degen sózi janyn jegideı jeıdi. Kelinshegi de namysqa tıetin sózderdi aıtyp, ózi de janaıyn dep turǵan ashý otyn lapyldata túsedi. Otaǵasy kúıinishten ishedi, úıine kelip «konsert» qoıady. Kóp otbasynda urys-keris shamamen osylaı bastalady. Turmystyq jaǵdaıy jaqsy bolsa, janjaldasyp nesi bar?!
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev «Ádiletti memleket. Birtutas ult. Berekeli qoǵam» atty Joldaýynda: «Otbasylyq zorlyq-zombylyqty qylmys sanatyna jatqyzý məselesi qoǵamda kópten beri talqylanyp júr. Quqyq qorǵaý organdary bul usynystyń durys ekenine kúmənmen qaraıdy. Sebebi mundaı turmystyq jaǵdaılardy anyqtaý ońaı emes, ıaǵnı osyndaı oqıǵalardy tergep-tekserý qıynǵa soǵady. Bul sózdiń de jany bar. Biraq qalaı desek te, otbasylyq zorlyq-zombylyqqa kóz juma qaraýǵa bolmaıdy. Otbasynda oıran salatyndar jazaǵa tartylmasa, olar odan beter basynyp ketedi. Al japa shekkender múldem qorǵaýsyz qalady. Mundaı áreketter úshin jazany kúsheıtetin kez keldi dep sanaımyn. Zardap shekken jandar eldiń sózinen nemese bireýdiń qysym jasaýynan qoryqpaýy qajet. Sondyqtan polısııa qyzmetkerleri olarmen óte muqııat jumys júrgizip, tıisti sharalar qoldanýy kerek», degen edi. Prezıdenttiń ózi bul problemaǵa basa nazar aýdarýy kóp nárseni ańǵartqandaı.
Joǵaryda mysal keltirgenimizdeı, otbasy, turmystyq qatynas salasynda quqyqbuzýshylyq jasaýǵa yqpal etetin negizgi faktor – qolaısyz áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıdyń áseri. Atap aıtqanda, mundaı másele áleýmettik-turmystyq turaqsyzdyq, jumyssyzdyq, jalpy psıhologııalyq turaqsyzdyq, otbasynyń materıaldyq deńgeıiniń tómendigi, maskúnemdik, adamı qundylyqtyń quldyraýy jáne otbasy ınstıtýtynyń joǵalýy saldarynan oryn alady. Budan bólek, ınternet pen buqaralyq kommýnıkasııalardaǵy alkogoldik ishimdiktiń, qatygezdiktiń, zorlyq-zombylyqtyń, pornografııanyń nasıhattalýy áser etedi, deıdi mamandar.
Otbasylyq zorlyq-zombylyqty áıeldi urý dep túsinetinder kóp. Shyn máninde, balaǵattaý, qorlaý, sógý, balalardyń jeke ómirine qol suǵý, otbasyn tastap ketemin dep qorqytý, óz-ózine qol jumsaýǵa ıtermeleý, balalardy anasyna qarsy qoıý, áıelin óz balalaryn eshqashan kórsetpeıtindigimen qorqytý sııaqty jaıttar da zorlyq-zombylyqqa jatady.
Áıelder jaǵy jaýapty organdardyń adamnyń minez-qulqyn psıhologııalyq túzetý boıynsha zardap shegýshilermen, janjalqoılarmen júıeli jumys júrgizilmeıtinine qapaly. Mundaı azamattardy jumysqa ornalastyrý, turmystyq jáne medısınalyq máselelerdi sheshý – olar tıisti uıymdarǵa óz betinshe júgingen jaǵdaıda ǵana júrgiziledi. Bul rette polıseılerdiń zardap shegýshilermen qarym-qatynas jasaýǵa tyıym salý sharalaryn qoldanýy, ásirese qamaqqa alý – erli-zaıyptylar arasyndaǵy shıelenisti odan ári ýshyqtyratyny jıi aıtylyp júr.
Jazalaýmen másele sheshile qoımas. Múmkin ıdeologııalyq jumystardy júıeli qolǵa alyp, otbasylyq ınstıtýtty damytýdyń tyń tetigin oılap tabý kerek shyǵar...