Shaǵyn shaharda taǵy bir qýanysh. Endi Tekelide temirdi tikeleı qalpyna keltiretin zaýyt bar. Bul ónerkásipke ıkemdelgen óńir úshin úlken jańalyq. Munda qoldanylatyn óndiristik tehnologııa ekologııalyq jaǵynan ózgeshe. Jetisýlyq mamandar otandyq qara metallýrgııa salasynda óziniń qoltańbasyn qalyptastyrmaq.
Munda birinshi kezeńde 100 jańa jumys orny ashyldy. Aldaǵy ýaqytta jumysshylar sanyn 500-ge deıin ulǵaıtý kózdelgen. Tartylǵan ınvestısııa kólemi 4 mlrd teńgeden asady. Eksportqa baǵyttalǵan kásiporynnyń saltanatty ashylýyna Jetisý oblysynyń ákimi Beıbit Isabaev, «Gornoe bıýro» JShS kompanııalar tobynyń dırektory Abdraman Edilbaev, zaýyt jumysshylary men tekelilik turǵyndar qatysty. Tekeli turǵyndaryn kásiporynnyń resmı ashylýymen quttyqtaǵan óńir basshysy jyl basynan beri oblys ekonomıkasyna 129 mlrd teńge ınvestısııa tartylyp, 15 joba iske asyrylǵanyn atap ótti. Solardyń biri – Tekelide ashylyp otyrǵan «Elektromarganes» JShS. Bul – metallýrgııa salasyndaǵy ǵylymı jetistikterdi óndiriske engizip otyrǵan aıtýly nysan.
«Elektromarganes» JShS-niń temirdi tikeleı qaıta qalpyna keltiretin zaýyty Tekeli qalasynyń ǵana emes, oblystyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyna jańa serpin beredi dep oılaımyn. О́ndiristiń ekologııalyq jetistigi – ǵylymı izdenister men zamanaýı tehnologııany qabystyrýdyń qandaı tabysqa jetkizetininiń aıqyn aıǵaǵy. El Prezıdentiniń aldymyzǵa qoıǵan basty mindetteriniń biri de osy. Bul alǵashqy qarlyǵashy desek te bolady. Kásiporynnyń bolashaǵy zor, jospary aýqymdy. Alda jumys ornyn budan ári kóbeıtip, kásiporynnyń qýatyn arttyra túsý mejelenip otyr. Osyǵan oraı jergilikti oqý oryndaryna tehnologtar daıarlaý, óńirdegi kolledjderde salaǵa qajetti jańa mamandyqtar ashý máselesiniń de ózekti ekenin aıtý kerek. Sondyqtan biz jańa kásiporyndardy zamanaýı, joǵary tehnologııaly qural-jabdyqtarmen jumys isteı alatyn, básekege qabiletti mamandarmen qamtamasyz etýimiz kerek», dedi B.Isabaev.
О́z kezeginde «Gornoe bıýro» JShS kompanııalar tobynyń dırektory, tehnıka ǵylymdarynyń doktory Abdraman Edilbaev kásiporynnyń erekshelikterine toqtaldy. Onyń aıtýynsha, kásiporyndaǵy tájirıbelik-ónerkásiptik qondyrǵylar álemdik ónerkásiptiń jańa talaptaryna saı. Zaýytta ekologııalyq taza óndiriske kóshýge serpin beretin, temirdi tikeleı qalpyna keltiretin tehnologııa engizilgen. О́ndiriste otandyq konsentrattar, ken men kómir qoldanylady, al óndirilgen ónimge suranys joǵary. Qazir Eýropa, Qytaı, Túrkııa, Reseı elderimen kelisim júrip jatyr. Mundaı ónim álemdik naryqqa tuńǵysh ret shyǵarylmaq. Sondyqtan naryqtaǵy óz ornyn bekitip, markasyn tanytý asa qajet is. Jahandyq básekelestiktegi eń mańyzdysy – sapa, sondyqtan, óndiris barysynda sapaǵa erekshe ekpin túsiriledi.
«Aldaǵy ýaqytta qoldanylyp otyrǵan tehnologııamyzdy odan ári damytýǵa, turaqty jumys oryndaryn ulǵaıta otyryp, qýattylyǵy joǵary tájirıbelik-ónerkásiptik qondyrǵylardyń qoldanys aıasyn keńeıtýge, osylaısha Tekeliniń, jalpy otandyq metallýrgııanyń eldiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyna óz úlesin qosýyna atsalysýǵa nıettimiz. Jalpy, álemde domendik óndiris tehnologııasyn qoldanatyn shamamen 3 500 kásiporyn jáne temirdi tikeleı qalpyna keltirý tehnologııasyn qoldanatyn 30-daı kásiporyn bar ekenin atap ótkim keledi. Endi bul tehnologııa, mine, bizdiń elimizde de engizilip otyr», dedi A.Edilbaev.
Sol sııaqty ol tikeleı qalpyna keltirý men domendik óndiris bir-birimen jaqsy úılesetinin aıtty. Bul turaqty iske qosylǵannan keıin Tekeli taý-ken óńdeý keshenimen ózara birlesip jumys isteýge, sondaı-aq ony shıkizatpen qamtamasyz etý jaǵynan jaqsy múmkindikterge jol ashpaq.
Kadr daıarlaý máselesine kelsek, kásiporyn basshylyǵy Reseıdiń Irkýtsk oblysyndaǵy osyndaı kásiporynnyń mamandaryn tarta otyryp, birneshe aı boıy zaýyt qyzmetkerlerin oqytqan, tehmınımým, óndiristegi qaýipsizdik boıynsha, jańa tehnologııany qoldaný negizderi men múmkindikteri jóninde dárister uıymdastyrǵan.
Zaýyttyń saltanatty ashylýynda iske qosýdyń sımvoldyq núktesi basylyp, kelýshiler zaýyttyń ishki jumysymen tanysty.
Atap ótsek, monoqalada qurylys materıaldary (qurylysqa arnalǵan qurǵaq qospalar, jıektas, beton buıymdar), ashytqy, taýrıt, sút ónimderi jáne basqa da taýarlar óndiriledi.
Jetisý oblysy,
Tekeli qalasy