Keshe Májilis Spıkeri Erlan Qoshanovtyń tóraǵalyǵymen Palatanyń jalpy otyrysy ótti. Jıyn barysynda sıfrly aktıvterge qatysty zań jobasy men oǵan ilespe zań jobalary birinshi oqylymda maquldandy.
Qujattar jóninde Ekonomıkalyq reforma jáne óńirlik damý komıtetiniń múshesi Ekaterına Smyshlıaeva baıandama jasady. Onyń aıtýynsha, zań jobalary Memleket basshysynyń sıfrlyq maınıngti quqyqtyq retteý máseleleri jónindegi tapsyrmalaryn oryndaý úshin ázirlendi.
Depýtattyń sózine súıensek, qujattyń basty maqsaty – sıfrlyq aktıvterdi óndirý men aınalymǵa shyǵarý salasy úshin zańnamalyq negiz qurý. Osyǵan baılanysty birneshe másele qarastyrylǵan. Birinshi energetıka salasyna qatysty. Osy baǵytta elektr energııasyn tutynýdy retteýdiń quqyqtyq tetikteri engizilmek. Sondaı-aq zań jobalary ken oryndaryna jáne jańartylatyn energııa kózderine qosymsha ınvestısııa tartýǵa múmkindik beredi.
«Maınerler Qazaqstan ekonomıkasynyń tolyqqandy qatysýshylaryna aınalyp keledi. Buǵan deıin maınıng qyzmetin negizinen bultty qyzmetterde rezıdentter júzege asyryp keldi. Qazaqstan blokcheın ındýstrııasynyń shıkizat beretin qosalqysy retinde paıdalanyldy. Zań jobalary arqyly biz maınerlerdi Qazaqstanda lısenzııa alýǵa, ıaǵnı zańdy tulǵalar qurýǵa jáne salyq salýdyń tolyqqandy sýbektileri bolýǵa mindetteımiz», dedi E.Smyshlıaeva.
Depýtattyń aıtýynsha, maınıng-pýldar da ekonomıkanyń bir bóligine aınaldy. Sondyqtan qujat ózara baılanysty qamtamasyz etpek. Maınerler men maınıng-pýldardyń qyzmetin Sıfrlandyrý mınıstrligi retteıdi jáne lısenzııalaıdy.
«Krıptovalıýtany júzege asyrý kezeńi Qazaqstannyń qarjy júıesi úshin táýekelsiz, Halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń ıýrısdıksııasy aıasynda júzege asyrylady dep boljanǵan. Aıta ketý kerek, Qazaqstanda krıptovalıýta tólem quraly emes. Elimizde onyń aınalymyna tyıym salynǵan. Sonymen, qurylyp jatqan ekojúıede jańa qarjy ınstıtýty – qazaqstandyq krıpto-bırjalar damyp keledi. Olardyń qyzmeti kenshilerge 2024 jyldan bastap óz kapıtalynyń 75 paıyzyna deıin otandyq krıpto bırjalarynda aıyrbastaýǵa mindetti talap engizý arqyly qoldaý kórsetiledi.
Salyq salý máselesine toqtalsaq. Ár kılovattqa beriletin sıfrly maınıng tólemi men jabdyqtardy qosylǵan qun salyǵyna qosymsha, maınerlerge korporatıvtik tabys salyǵynan, maınıng pýl tabysyna salyqtan, krıpto bırjadaǵy operasııalardan respýblıkalyq bıýdjetke kiris kirgizý josparlanǵan», dedi E.Smyshlıaeva.
Tirkelmegen sıfrlyq aktıvter aınalymyn, onyń ishinde olardy shyǵarý men aıyrbastaýdy retteýdiń erekshe tártibin engizý, sondaı-aq krıptovalıýta aıyrbastaý kezeńinde maınıng kompanııalarynyń halyqaralyq qarjy ortalyǵymen ózara is-qımyl tártibin aıqyndaý usynylady. Budan basqa, zań jobasynda tirkelgen (qamtamasyz etilgen) sıfrlyq aktıvterdiń túrleri bekitiledi jáne olardyń aınalymynyń tártibi aıqyndalady, ol buǵan deıin Qazaqstan zańnamasynda jazylmaǵan edi.
Mundaǵy basty jańalyqtardyń biri – osy ýaqytqa deıin salyq alańynan tys bolǵan maınerlerge salyq salý. Krıptoındýstrııaǵa salyq salý júıesi birneshe kezeńnen turady: jabdyqty ákelý kezindegi QQS, lısenzııa úshin tólem, kılovattqa sıfrlyq maınıng aqysy, alynǵan syıaqydan korporatıvtik tabys salyǵy, maınıng-pýldaǵy korporatıvtik tabys salyǵy, krıptovalıýtalardaǵy aıyrbastaý aqysy.
Jańa zań jobasy Salyq jáne Ákimshilik kodeksterdi, «Ruqsattar jáne habarlamalar týraly» jáne «Aqparattandyrý týraly» zańdardy, sondaı-aq «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵy týraly» Konstıtýsııalyq Zańdy da qozǵaıdy. Májilistegi talqylaý nátıjesinde «Qazaqstan Respýblıkasynyń sıfrlyq aktıvteri týraly» zań jobasyn 99 depýtattyń 90-y maqulady, 4 depýtat qalys qaldy.
Sonymen qatar jalpy otyrysta «Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Shveısarııa Federaldyq Keńesi arasyndaǵy dıplomatııalyq ókildikter, halyqaralyq uıymdar janyndaǵy turaqty ókildikter jáne konsýldyq mekemeler qyzmetkerleriniń otbasy músheleriniń aqyly eńbek qyzmeti týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasy maquldandy.
«Zań jobasynyń maqsaty – osy kelisimniń kúshine enýi úshin memleketishilik rásimderdi júrgizý. Bul qujatty ratıfıkasııalaý Qazaqstanǵa jáne Shveısarııaǵa óz dıplomatııalyq ókildikterindegi, halyqaralyq uıymdar janyndaǵy turaqty ókildikterindegi, sondaı-aq konsýldyq mekemelerindegi qyzmetkerleriniń otbasy múshelerine eki memleket aýmaǵynda aqyly eńbek qyzmetin júzege asyrýyna qatysty máselelerdi ózara negizde sheshýge múmkindik beredi. Qazirgi ýaqytta Shveısarııa Qazaqstannyń Eýropadaǵy negizgi saıası, saýda-ekonomıkalyq seriktesteriniń biri», dedi Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Roman Vasılenko.
Osy oraıda ol kelisimdi ratıfıkasııalaý elder arasyndaǵy dostyq qarym-qatynastardy odan ári damytýǵa oń áserin tıgizetinin aıtty. Qujat aıasynda óz elderiniń dıplomatııalyq qyzmetinde jumys isteý úshin shetelge joldanatyn Qazaqstan men Shveısarııanyń dıplomatııalyq qyzmetteri personalynyń otbasy múshelerine qolaıly jaǵdaı jasalmaq.
«Shart Qazaqstannyń zańnamasyna, elimiz ratıfıkasııalaǵan halyqaralyq sharttarǵa, memleketimiz múshe bolyp sanalatyn halyqaralyq uıymdardyń sheshimderine qaıshy kelmeıdi», dedi R.Vasılenko.
Budan bólek, «Geodezııa, kartografııa jáne keńistiktik derekter týraly» zań jobasy men onyń ilespe qujaty ekinshi oqylymda qaraldy. Májilis depýtaty Qudaıbergen Erjan- nyń sózine súıensek, qujattyń mindeti – Qazaqstan Respýblıkasyn dáldigi joǵary geodezııalyq koordınattar júıesimen qamtamasyz etý jáne onyń aıasynda eldiń biryńǵaı sıfrlyq kartografııalyq negizin jasaý. Qujatta geodezııa jáne kartografııa salasyn jetildirýge baǵyttalǵan normalar eskerilgen. Osy oraıda kórsetiletin qyzmetterdiń jedeldigi men sapasyn arttyrýǵa arnalǵan normalar qamtylyp otyr.
Zań jobasyn talqylaý kezinde depýtattar birqatar ózgerister men tolyqtyrýlar engizdi. Atap aıtqanda, uǵymdyq apparatty jańa anyqtamalarmen tolyqtyrýǵa, ýákiletti organnyń quzyretin naqtylaýǵa, geodezııalyq pýnktterdiń saqtalýyn qamtamasyz etýge, geodezııalyq jáne kartografııalyq qyzmet sýbektileri men Ulttyq keńistiktik derekter qory arasyndaǵy jaýapkershiliktiń arajigin ajyratýǵa baǵyttalǵan túzetýler engizildi. Geodezııalyq jáne kartografııalyq qyzmetti júzege asyrý qaǵıdattary, memlekettik baqylaýdy júrgizý tártibi naqtylandy. Zań jobasynyń jekelegen normalaryn qoldanysqa engizý merzimderi belgilendi.
Sonymen qatar Májilis birqatar zań jobasyn jumysqa aldy. Depýtattar «Raqymshylyq jasaý týraly» qujatty talqylamaq. Zań jobasy Memleket basshysynyń 2022 jylǵy 1 qyrkúıektegi Qazaqstan halqyna Joldaýynda bergen tapsyrmasyn oryndaý maqsatynda ázirlendi.
«Zań jobasynyń maqsaty – Qazaqstan aýmaǵynda 2022 jylǵy 4-7 qańtar aralyǵynda jappaı tártipsizdikterge baılanysty qylmystyq quqyqbuzýshylyqtar jasaǵandardy qylmystyq jaýaptylyqtan bosatý nemese sot taǵaıyndaǵan jazanyń merzimin qysqartý. Qujat azamattar men memlekettiń qaýipsizdigine eleýli qater tóndirmeıtin qylmystar jasaǵan adamdarǵa memleket pen qoǵam jaǵynan meıirimdilik jáne izgilik aktisi bolyp otyr», dedi Májilistiń Zańnama jáne sot-quqyqtyq komıtetiniń tóraǵasy Arman Qojahmetov.
Sondaı-aq «Aglomerasııalardy damytý týraly» zań jobasy men oǵan ilespe túzetýler jóninde Májilistiń Ekonomıkalyq reforma jáne óńirlik damý komıtetiniń tóraǵasy Albert Raý baıandama jasady. Onyń aıtýynsha, zań jobalary eldi mekenderdi belgili bir krıterııler boıynsha aglomerasııaǵa jatqyzýǵa múmkindik beredi. Sondaı-aq Úkimettiń, ýákiletti organ men jergilikti atqarýshy organdardyń osy salany retteýdegi jaýapkershiligin naqtylaıdy. Májilis ulttyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý men arnaýly memlekettik organdardaǵy qyzmet máseleleri týraly zań jobalaryn jumysqa aldy.
Jıyn sońynda depýtattar tıisti memlekettik mekemeler basshylaryna depýtattyq saýaldaryn joldady.