Tabıǵatqa qarsy jasalǵan taǵylyqtyń bir kórinisi ruqsat etilmegen jerge qoqys tógýden baıqalady. Máselen, Atyraý oblystyq ekologııa departamenti baspasóz qyzmetiniń málimetinshe, «Qazaqstan ǵarysh sapary» UK» AQ-nyń ǵaryshtan monıtorıng júrgizý qorytyndysyna sáıkes, 87 stıhııalyq qoqys alańy anyqtalǵan. Onyń ishinde 30 qoqys alańy jeke ıelikte ekeni belgili bolǵan.
Osyǵan baılanysty Atyraý qalalyq ákimdiginiń baspasóz qyzmetinen málim etkendeı, shahar aýmaǵynda 75 stıhııalyq qoqys alańy ornalasqany belgili bolǵan. «Qoldan jasalǵan» qoqys alańy ruqsat etilmegen aýmaqtarǵa qurylys qaldyqtaryn tógýdiń saldarynan paıda bolǵan. Osyǵan oraı, ákimdiktiń tapsyrmasymen «Arnaýly Avtobaza» JShS-nyń janynan stıhııalyq qoqys alańdaryn joıý úshin jumys toby qurylyp, qurylys qaldyqtaryn tazartýǵa «Arnaýly avtobaza» seriktestiginen 30 jumysshy men 10 arnaıy tehnıka tartyldy. Osylaısha, 35 alańnan 2 300 tonna qoqys shyǵaryldy.
Atyraý oblysynda qatty turmystyq qaldyqtardy suryptap, qaıta óńdeıtin eki keshendi salýǵa endi mán berile bastady. Oblystyq tabıǵı resýrstar jáne tabıǵatty paıdalanýdy retteý basqarmasynyń basshysy Nurlan Jantoqovtyń málimetinshe, bıyl qatty turmystyq qaldyqtardy suryptaý jáne qaıta óńdeý kórsetkishin 33%-ǵa jetkizý josparlanyp otyr.
Munaıly shaharda jeke ınvestorlardyń qarjysymen qatty turmystyq qaldyqtardy suryptap, óńdeıtin eki keshenniń qurylysy júrip jatyr. Jańa keshenderdiń qýaty – jylyna 225 myń tonna. Máselen, «PromEkologııa» JShS-nyń suryptaý-óńdeý kesheniniń qurylysy úshin qalanyń sol jaq bóliginen 30 gektar jer telimi berilgen. Shahardyń oń jaq bóliginen qoqysty qaıta óńdeý zaýytyn salýǵa nıet bildirgen «GrınSıtıKlınıng» JShS-ǵa 5 gektar jer telimi bólingen. Eki keshenniń quny 2,5 mlrd teńgeni quraıdy.
– Bıyl «GrınSıtıKlınıng» JShS-nyń qarjysyna salynyp jatqan keshen iske qosylady. Al «Promekologııa» JShS qurylys jumystaryn 2023 jyly aıaqtaýdy kózdep otyr. Jańa keshender nysany paıdalanýǵa berilgennen keıin eski qatty turmystyq qaldyqtar polıgonyn qalpyna keltirý jumystary bastalady. Bul jumystar tolyqtaı iske asyrylǵannan keıin 2025 jylǵa qaraı aýaǵa taralatyn jaǵymsyz ıister, sondaı-aq jerasty sýlarynyń zııandy zattarmen lastanýy azaıady, – dedi N.Jantoqov.
Al Jylyoı aýdandyq ákimdiginiń baspasóz qyzmetinen málim etkendeı, turǵyn úılerden shyǵarylǵan qoqys qaldyqtaryn qaıta óńdeý josparlanyp otyr. Bul aýdanda mekemelerdiń qatty turmystyq qaldyqtaryn suryptap, qaıta óńdeýmen aınalysatyn bir mekeme bar. 2019 qurylǵan «Ekoqala HHI» JShS qaıtalama shıkizat alý maqsatynda jylyna 30 myń tonna qatty turmystyq, 6 myń tonna azyq-túlik, aýylsharýashylyǵy, 2 myń tonna qurylys qaldyqtaryn jınap, onyń 96%-yn qaıta óńdeıdi. Endi turǵyn úılerden shyǵarylatyn qoqys qaldyqtaryn qaıta óńdeýdi qolǵa alyp otyr. Qazir turǵyn úı ıelerimen kelisimshartqa otyrý júrip jatyr.
«Atameken» kásipkerler palatasy aýdandyq ókildiginiń jetekshisi Erlan Nurlanovtyń aıtýynsha, atalǵan seriktestiktiń 30 arnaıy tehnıkasy bar. Munda 100 adam jumys isteıdi.
– Seriktestikte avtomatty júk tarazylary, qaldyqtardy suryptaý sehy, arnaıy suryptaý jelisi, qaıtalama shıkizat qoımasy, qaldyqtardy kádege jaratý kartasy bar. Rezervtik saqtaý orny, qurylys qaldyqtaryn suryptaý, kádege jaratý alańy, arnaıy kólikter men konteınerlerdi jýý, sanıtarlyq tosqaýyl oryndary qarastyrylǵan. Buryn keshen qýaty jylyna 30 myń tonnaǵa eseptelgen bolsa, endi bul eki esege artatyny josparlanyp otyr, – deıdi E.Nurlanov.
О́tken senbide munaıly óńirde «Jer-Ana» ataýymen senbilik uıymdastyryldy. «Tabıǵatta qoqysqa jol joq» dep atalǵan jalpy ulttyq ekologııalyq aksııasy aıasynda ótken senbilikke myńnan asa adam qatysty. Onyń ishinde ekologııa departamentiniń mamandary, aımaqtyń atqarýshy organdardyń, kásiporyndardyń ókilderi, ekobelsendiler men stýdentter bar. Qoqystardy shyǵarýǵa 23 tehnıka tartyldy.
– Jyl saıyn turǵyndar tarapynan bul aksııaǵa qatysý belsendiligi artyp otyr. Bul – óte kerek is-shara. Bıyl Atyraý oblysynda ekologııalyq senbilik kezinde bes aýmaq qamtyldy. Senbilikten aýdandar da shet qalǵan joq. Maqsat – qysqy maýsymnyń aldynda jaǵalaýlardy, saıabaqtar men skverlerdi qoqystan tazartý. Is-shara jurt nazaryn qorshaǵan ortanyń lastaný máselesine, tabıǵatty saqtaý men ekologııalyq mádenıetti qalyptastyrýdyń mańyzyna aýdarýǵa baǵyttaldy, – deıdi basqarma basshysy N.Jantoqov.
Onyń deregine qaraǵanda, senbilikke qatysýshylar 1 591 tal kóshetin ekken. Bir kúnde oblys aýmaǵynan 45 tonna qoqys jınaldy. Qoqystyń arasynda qaıta óńdeýge bolatyn qaldyqtyń keıbir túri bar. Sol sebepten suryptalǵan qoqystar arnaıy kásiporynǵa qaıta óńdeýge jiberildi. Bul aksııa qazan aıynyń sońyna deıin jalǵasady.
Atyraý oblysy