Respýblıka kúnine oraı Shymkent qalasynyń Kórme ortalyǵynda saltanatty is-shara ótti. Bıyl tuńǵysh ret ulttyq mereke retinde toılanyp jatqan keshke megapolıstiń zııaly qaýym ókilderi, ardagerler, depýtattar, túrli saladaǵy qyzmetkerler men jastar qatysty. Merekelik basqosýdyń shymyldyǵy táýelsizdik jyldarynda jetken jetistikter men Respýblıka kúniniń mańyzdylyǵy jaıly túsirilgen beınerolıkpen túrildi. Ári qaraı Kórme zalynda elimizdiń Ánurany áýelep, sap túzegen jaýyngerler Kók týymyzdy ortaǵa alyp shyqty.
Saltanatty jıynnyń resmı bóligi bastalyp minberden sóz sóılegen Shymkent qalasynyń ákimi Murat Áıtenov jınalǵan barsha jurtty ulttyq merekemen quttyqtap, megapolıstiń áleýmettik-ekonomıkalyq salalarda qol jetkizgen basty tabystary jaıynda baıandap ótti.
«Kópshilikke málim, 1990 jyly 25 qazanda memlekettik egemendik týraly Deklarasııa qabyldanǵan bolatyn. Bıyl Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń bastamasymen bul kún ulttyq mereke retinde bekitildi. Bul mańyzdy sheshim halyqtyń qoldaýyna ıe bolyp, bıyldan bastap ulttyq mereke mártebesinde atalyp ótetin boldy. Búginde elimizde Ádiletti Qazaqstandy qurý boıynsha aýqymdy reformalar qabyldanyp jatyr» degen shahar basshysy respýblıkamen birge úshinshi megapolıstiń negizgi damý kórsetkishterine arnaıy toqtalyp ótti.
Ol elimizde konstıtýsııalyq reforma nátıjesinde jańa saıası basqarý modeli qalyptasyp jatqanyn atap ótti. Osynyń barlyǵy respýblıkanyń demokratııalyq qundylyqtaryn, aýmaqtyq tutastyǵyn, halyqtyń konstıtýsııalyq quqyqtaryn qorǵaý úshin jasalyp jatyr.
Respýblıka kúnine Shymkent qalasy zor jetistiktermen kelip otyr. Aıtalyq, shahardyń respýblıkalyq mártebege ıe bolýy ınvestısııalyq belsendiliktiń artýyna septigin tıgizdi. Táýelsizdik jyldarynda tartylǵan ınvestısııanyń teń jartysy – 1,8 trln teńge keıingi bes jyldyń enshisinde. Bıyl 9 aıda qalaǵa 328 mlrd teńge ınvestısııa quıyldy. Bul ótken jyldyń tıisti kezeńimen salystyrǵanda 20 paıyzǵa joǵary. Jyl sońyna deıin onyń kólemi 530 mlrd teńgege jetedi.
Sondaı-aq ákim óz sózinde aldaǵy 5 jylda 6 trln ınvestısııa tartý kózdelip jatqanyn jetkizdi. Shahar basshysy aıtqandaı, ınvestısııa kóleminiń artýy esebinen qala bıýdjeti de tórt esege ulǵaıǵan. Shymkent bıýdjeti 584 mlrd teńgeni qurasa, sonyń ishinde ózindik kirister 70-ten 252,5 mlrd teńgege deıin, ıaǵnı úsh esege artqan. Ekonomıkanyń ósýi nátıjesinde sońǵy 3-4 jylda ınfraqurylymdy damytýǵa múmkindik týdy. Sol arqyly aýyz sýmen qamtý deńgeıi 93-ten 98 paıyzǵa, elektr energııasy 91-den 97 paıyzǵa, al turǵyndarǵa tabıǵı gazdy jetkizý 93 paıyzǵa ósti. 2025 jyly ınfraqurylym máseleleri qala boıynsha tolyǵymen sheshiledi.
Halyq sany artqan saıyn búginde megapolıste bilim salasyna degen qajettilik týǵany ras. Bul másele de óziniń ońdy sheshimin taýyp keledi. Máselen, 1991 jyly Shymkentte 72 mektep bolsa, búginde onyń sany 235-ke jetti. Shymshahardyń árbir úshinshi turǵyny – oqýshy ne stýdent. Jalpy, bilim salasyn damytýdyń 2021-2025 jyldarǵa arnalǵan jobasy ázirlenip, sol boıynsha búginde jumystar tııanaqty atqarylýda. 2025 jylǵa deıin 101 mektepti salý josparlanǵan bolsa, sonyń teń jartysy keıingi eki jylda turǵyzyldy. Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes aldaǵy eki jylda 22 jaıly mektep salynady.
Densaýlyq saqtaý salasyna toqtalǵan qala ákimi úsh jylda atalǵan salanyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn jańǵyrtýǵa 14 mlrd teńge qarjy jumsalǵanyn baıandady. Sonyń nátıjesinde, bıyl emdeý mekemeleriniń tehnıkalyq jaraqtandyrylýy 79 paıyzǵa jetpek. Qalada jyl saıyn 30 myńnan asa sábı dúnıege keledi. 10 myńǵa jýyq adam megapolıske kóship kelip jatyr. Osylaısha, jyl saıyn shymkenttikter sany 40 myń adamǵa ósip otyr. Osy oraıda turǵyn úıge degen qajettiliktiń artatyny túsinikti. Suranysty qanaǵattandyrý maqsatynda, elimizdiń belgili qurylys kompanııalary Shymkentke arnaıy shaqyryldy. О́tken jyly shaharda alǵash ret 1 mln sharshy metrden asa turǵyn úı salyndy. Turǵyn úı qurylysynyń qarqyny bir jylda 52 paıyzǵa ósti. Bıyl da kórsetkishterdi osy deńgeıden túsirmeý josparda bar. Sol arqyly 8 myńnan asa otbasy jańa baspanalarǵa qol jetkizedi.
«Prezıdenttiń bergen tapsyrmasyna oraı zaýyt-fabrıkalar ashyp, halyqty jumyspen qamtý – ákimdiktiń basty nazarynda. Qaladaǵy 5 óndiristik aımaqta 10 myńnan asa adam turaqty jumyspen qamtamasyz etildi. Indýstrıaldy aımaqtardyń damýynyń nátıjesinde bıyl ónerkásip óniminiń kólemi 850 mlrd teńgege jetedi dep otyr. О́tken jylmen salystyrǵanda bul kórsetkish 3,5 paıyzǵa ulǵaıǵan. Budan bólek, jańadan «Juldyz», «Bozaryq» jáne jeke-menshik «Standart» ındýstrıaldy aımaqtardyń ınjenerlik ınfraqurylymy júrgizilýde. Bul óndiristik aımaqtarda 111 joba iske asyrylyp, taǵy da 10 myńǵa jýyq jumys oryndary ashylady» dedi qala ákimi.
Sondaı-aq saltanatty merekede túrli salada qyzmet etip, adal isimen kózge túsken bir top eńbek ozattary III dárejeli «Barys» ordeni, «Parasat» ordeni, «Qurmet» ordeni, III dárejeli «Eńbek Dańqy» ordeni, «Eren eńbegi úshin» medali, «Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri» ataǵy jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń Qurmet gramotasymen marapattaldy.
Memlekettik nagrada alǵan azamattyń biri eńbek ardageri J.Shanın atyndaǵy Shymkent qalalyq akademııalyq qazaq drama teatrynyń ártisi Saparbaı О́temisuly aǵamyz da qazaqtyń ulttyq merekesimen barsha jurtty quttyqtap ótti.
«Táýelsizdiktiń alǵashqy irgetasy memlekettik egemendikti jarııalaý týraly Deklarasııadan bastaý aldy. Sondyqtan bul kún shynymen de halyq úshin qasterli bolý kerek. Azattyq bizge ońaı kelgen joq. «Aq bilektiń kúshimen, aq naızanyń ushymen» jetti. Osy jolda qanshama qazaqtyń uldary, ata-babalarymyz jandaryn qurban etti. Respýblıka kúni budan bylaı ulttyq merekege aınalyp, jyl saıyn osy aıtýly kúndi mándi de sándi etip toılaýdy qolǵa alýymyz kerek. О́ıtkeni egemendik úshin uzaq jylǵy kúrestiń nátıjesi 1990 jyly 25 qazanda qabyldanǵan Deklarasııadan eń alǵash ret kórinis tapqanyn elimiz jaqsy uǵynýǵa tıis. Osy kúnniń qandaı qasıetti ekenin jastar tereń bilip, keıingi óskeleń urpaq ta onyń mańyzdylyǵyn sezinip ótýi qajet. Sol úshin Respýblıka kúni árbir qazaqstandyqtyń qaster tutar merekesi bolyp, júreginde turǵan shaqta Táýelsizdiktiń de ǵumyry máńgi bolmaq», dedi mádenıet salasynyń ardageri.
Saltanatty kesh sońy Shymkentten túlep ushyp elimizdiń úlken sahnalarda talantymen tanylyp júrgen belgili óner qaıratkerleriniń qatysýymen ótken konserttik baǵdarlamaǵa ulasty.
ShYMKENT