Saıys – únqatysýdyń tıimdi úlgisi

Qazaqstan qoǵamynda eldiń zańnamasyn jetildirýdi jetki­lik­ti biletin azamattar barshylyq. Mundaı jaıt Májilis Tór­aǵasynyń orynbasary Darıǵa Nazarbaeva men Zakon.kz aq­parattyq portaly bastamashy bolǵan «Men Qazaqstan zańna­masynda neni ózgerter edim, nege jáne ol elimizge ne beredi?» degen konkýrs qorytyndysy boıynsha belgili boldy. Atalǵan sharaǵa qatysýǵa nıet bildirýshi­lerden usynystar ús­timizdegi jyldyń 11 naýryzy­nan qabyldana bastaǵan-dy. Sodan beri kelip túsken myńnan astam jumysty konkýrsty uıym­das­tyrýshylar jan-jaqty saraptaýdan ótkizgen. Sondaı saralaýdyń nátıjesinde birqatar úmitker bir­neshe ótinim túsirgeni de málim bol­dy. Saıys talaptarynyń qa­tań­dyǵyna qaramastan, tipti, keı­bir ótinim berýshiler ony 11-ge de­ıin jetkizipti. Bul – konkýrsqa qatysýshylardyń asa belsendiligin kórsetetin jaıt. Osy oraıda erekshe aıta keterlik bir másele, jumys ótkizgenderdiń 90 paıyzy zańgerler eken. Al 8 pa­­ıyzy ekonomıster bolsa, qal­ǵa­ny ınjenerler, dárigerler, pedagog­tar, taǵy basqa da mamandyq ıe­leri kórinedi. Eldiń ál-aýqatyn zań­namalyq turǵydan jaqsartýǵa ar­nalǵan saıysqa qatysýshylar ne­gi­zinen áleýmettik-ekonomıkalyq damý, bilim berý, densaýlyq saqtaý, eń­bek, otbasy ınstıtýtyn nyǵaıtý ta­qyryptaryna óz eńbekterin ji­be­­ripti. Sonymen qatar, jemqor­lyq­­pen kúres, kásipkerlikti qol­daý, memlekettik qyzmet týraly zań­namany jetildirý jáne kons­tı­tý­sııalyq quqyq máseleleri de nazardan tys qalmaǵan. Jeńimpazdardy marapat­taý rásiminde sóz alǵan palata Tóraǵasynyń orynbasary kon­kýrstyń eń basty maqsaty aza­mattyq zań shyǵarýshylyq bas­tamalardy damytý, osy sala­da­ǵy qoǵam ókilderiniń jetken jetistikterin yntalandyrý eke­nin basa aıtty. «Biz saıysty eli­mizdiń barlyq turǵynynyń quqyqtyq sanasy men quqyqtyq má­denıetiniń qalyptasýyna yqpal etedi jáne onyń respýblıka zańger­ler qoǵamdastyǵynyń kásibıligin ári qaraı arttyrý úshin yntalandyrý bolyp tabylady dep esepteımiz», dedi Darıǵa Nursultanqyzy. Sondyqtan da konkýrs azamattar men zań shyǵarýshylar arasyndaǵy únqatysýdyń tıimdi formasyna, sondaı-aq, elimizdegi zań shyǵarmashylyq jumystyń keńinen taralýynyń progressıvti múmkindikterine aınalýy tıis. Kúrdeli ekonomıkalyq jaıttar, jahandyq qarjy rynoktaryndaǵy turaqsyzdyqtar zań shyǵarýshylar úshin de jańa qaýipter týǵyzyp otyr. Keshegi qabyldanǵan zańdar búginderi shapshań eskirip jatady. Árıne, osyndaı jaǵdaıda bizge jańa kózqarastar, qadamdar men usynystar qajet. Al olardy tek bılik pen turǵyndar arasyndaǵy ózara yqpaldastyq rejiminde sheshýge bolady. Qazirgi jaǵdaıda Parlamentte bizdiń ǵylymı zańger­lik qaýymdastyq «Nur Otan» partııasy fraksııasynyń qoldaýyna ıe, deı kelip, D.Nazarbaeva 107 depýtattyń 83-i nurotandyqtar eke­nin, qabyldanyp jatqan zańdar «Nur Otan» partııasynyń ustanymymen úndesip jatqanyn atap ótti. Zakon.kz qazaqstandyq portalyn kúnine 200 myńnan asa adam tamashalaıdy eken. Atalǵan portaldyń yqpaly ma, saıysqa degen qyzyǵýshylyq joǵary bo­lypty. Aldynda 100 jumys ke­lip túsedi dep kútilse, onyń sa­ny 1000-nan asyp ketken. О́z jumystaryn jibergenderdiń arasynda 10 ǵylym doktory jáne 30-ǵa tarta ǵylym kandıdaty bar kórinedi. Endi atalǵan sa­ıys arqyly tanylǵandarǵa óz bilimderin eliniń jarqyn bolashaǵy úshin paıdala­nýyna múmkindik týǵyzylmaq. Konkýrstyq jumystarda aıtylǵan tyń ıdeıalar partııa fraksııasynda jáne turaqty komıtetterde talqyǵa túsetin bolady. Sonymen, saıysta «Zańdardy memleket­tik tilge aýdarý sapasynyń mańyzdy máse­le­lerin» sóz etken Gúljazıra Ilıasova bas júl­de­ger atanyp, 1,5 mln. teńgeni qan­jy­­ǵasyna baılady. Ekinshi oryndy «Qazaqstandyqtar úshin áleýmettik-quqyqtyq qolaıly jaǵdaılar jasaý: jeńildik pen kvotalar týraly» konkýrsy boıynsha Olesıa Abramenko ıelenip, 1 mln. teńgeni oljalasa, «Energotıimdilik, jer qunaryn jáne ekologııany jaqsartýdy art­tyrýdyń qarapaıym tásili» konkýrsy boıynsha Aleksandr Sızov úshinshi oryn bıiginen kórindi. Ol 700 myń teńge aldy. Úzdik jumys­tar atalymdary boıynsha ózge de syılyqtar ıelerin tapty. Asqar TURAPBAIULY, «Egemen Qazaqstan».