Astana Media Week 2022 medıa aptalyǵyna qatysqan kez kelgen otandyq jýrnalıster de, sheteldik sarapshylar da is-sharanyń joǵary deńgeıde ótkizilgenin rastap otyr. BAQ-tyń baǵyt-baǵdaryn aıqyndaǵan plenarlyq sessııalar, salaǵa serpin berer pikir almasýlar, jańa tanystyq, jańa josparlar... Qysqasy, bul bir jýrnalıster qaýymy uzaq ýaqyt áńgime eter jaıdary ári paıdaly júzdesý boldy.
Mıssııa oryndaldy!
Osymen altynshy ret ótkizilgen, ótkir problemalar jipke tizilgen medıa aptalyq óz mıssııasyn tolyq atqardy deýge tolyq negiz bar. Jańa tehnologııalar qoldanysqa engen saıyn, aqparat aıdyny jańashyldyqqa tolǵan saıyn otandyq BAQ-tyń órkenıet kóshinen qalmaı, sapaly ónim usynýy mańyzdy. Bul rette, bıylǵy is-shara «Jańa dáýir – jańa medıa» tujyrymdamasyna negizdelgenin atap ótken jón. Otandyq mamandar úshin paıdaly ári maǵynaly alań bolý Astana Media Week-tiń basty maqsatyna aınaldy. Qytaı, Germanııa, Túrkııa, Shveısarııa, Polsha, Reseı, Mońǵolııa, Portýgalııa, О́zbekstan, Qyrǵyzstan, Tájikstan, barlyǵy 11 elden 150-ge jýyq sheteldik jáne otandyq spıker, medıa menedjerler, elimizdiń iri medıa quraldary, jýrnalıster, blogerler, táýelsiz sarapshylar, Meta, TikTok, Nickelodeon, Coursera sekildi sheteldik uıymdardyń ókilderi qatysqan mańyzdy basqosý BAQ-tyń basty problemalaryn aıqyndap berdi. Qurǵaq sózben aıtylyp qana qoıǵan joq, máseleni sheshýdiń joldary kórsetildi.
«Qazmedıa» ortalyǵynda uıymdastyrylǵan jıynǵa qatysqandardyń utary kóp boldy. Meta – Astana Media Week-tiń jeke taqyryby retinde qarastyryldy. Kompanııa ókilderi Meta ǵalam týraly jan-jaqty aqparat berip, áleýmettik jelidegi trendter taqyrybynda sóz qozǵady. Sol sekildi TikTok kompanııasynyń mamandary medıa aptalyqqa belsene qatysyp, óz oı-pikirlerin ortaǵa salyp, paıdaly aqparat usyndy.
Medıa aptalyqtyń birinshi kúni, paneldik sessııa aıasynda qatysýshylar Ázerbaıjan, О́zbekstan jáne Qyrǵyzstan sııaqty buqaralyq aqparat quraldarynyń ókilderimen ortaq syn-qaterlerge ortaq jaýaptardy qalaı tabýǵa bolatynyn talqylady. Ekinshi kún «Qazaqstandaǵy jarnama medıa naryǵy: qazirgi jaǵdaıy» taqyrybyndaǵy pikirtalas alańynan bastaldy. Qazaqstannyń barlyq óńirinen kelgen medıa salanyń ókilderi óńirlik BAQ forýmynda jınalyp, aımaqtaǵy medıa salanyń trendterin, problemalyq máselelerin jáne olardyń damý joldaryn sóz etti. Úshinshi kúni baspasóz hatshylary úshin bólek sessııa jumysy qarastyryldy. Media Week dástúrli túrde baspasóz, radıo, ınternet jýrnalıstıka salasyndaǵy úzdik jetistikteri úshin «Úrker» syılyǵynyń saltanatty rásimimen aıaqtaldy.
Túıtkildi taqyryptar tarqatyldy
Jalpy, aptalyq aıasynda «Krızıs kommýnıkasııalar jáne senimdi nyǵaıtý», «Qazaqstandaǵy jarnama medıa naryǵy: qazirgi jaǵdaıy, perspektıvalar jáne damý draıverleri», «Serıal ındýstrııasynyń jańa kezeńi», «Podkastar naryqty qalaı jaýlap alyp jatyr?», «Tabys formýlalary, jýrnalısterdiń kásibı quzyretiniń ózgerýi», «Baspasóz basylymdarynyń transformasııasy», «Qazirgi radıohabar taratýdyń máseleleri», «YouTube múmkindikteri men perspektıvalary» jáne taǵy basqa taqyryptar tóńireginde ótken paneldik sessııalarda jýrnalıstıkanyń negizgi máseleleri jan-jaqty talqylandy.
Básekege qabiletti, kreatıvti mamandardy daıyndaý máselesi de nazardan tys qalmaı, shetel tájirıbesinde kezdesetin jańashyl qadamdar – longrıd, data jýrnalıstıka bizdiń elde áli keń óris almaǵany aıtyldy. Spıkerler jańa medıanyń problemasy men perspektıvasyna toqtalyp, jahandaný jaǵdaıynda jańalyq taratýdyń tıimdi joly sıfrlyq tehnologııada ekenin dáleldep baqty. Kınoóndiristi ıdeologııanyń quraly etýdi jaqtaǵandar da boldy.
Qatysýshylar «Otandyq joǵary mektepterde longrıd daıyndaý tehnologııasy úıretile me?», «Feık aqparattyń ras-ótirigin ajyratý joldary oqytyla ma?» degen saýaldarǵa da jaýap izdedi.
Sıfrlandyrý salasy qaryshtap damyǵan saıyn jańa medıaǵa suranys artyp, aqparat taratýda mýltımedıalyq elementter paıda bola bastaǵanyna kýámiz. Mundaı kezde otandyq BAQ-tyń negizgi qundylyqtaryn saralap, mazmuny men mıssııasyn aıqyndaý mańyzdy. Aqparattyq agenttikterge ınternet resýrstardy tıimdi paıdalanýdyń tetikteri mol. Al gazet-jýrnaldardyń bul baǵyttaǵy «júrisi» baıaý ekeni jasyryn emes. Qaıtpek kerek?
«Jas qazaq» gazetiniń redaktory Sraıyl Smaıyl qazaq baspasóziniń bolashaǵy úshin kúresýge bolatynyn aıtady. Biraq ol úshin zaman talabyna beıimdelip, aqparattyq-kommýnıkasııalyq tehnologııa jetistikterin gazet-jýrnaldyń ıgiligine ıkemdeýge umtylý kerek. Oqyrman aýdıtorııasyn ulǵaıtý úshin dástúrli basylymdar óz saıttaryn nemese elektrondy nusqalaryn damytýy qajet.
Spıkerlerdiń sózinshe, gazet-jýrnaldar óz jumysyn toqtatpaýy úshin merzimdi basylymdarǵa dástúrli jazylý men onlaın jazylý jumystaryn toqtatpaý mańyzdy. Ekinshiden, gazet redaksııalary óz oqyrmandaryn saqtap qalý úshin qoǵamdaǵy barlyq ótkir máselelerdi ashyq ári saraptama túrinde jazý kerek.
Aptalyq aıasynda «Bas redaktorlar klýby» respýblıkalyq qoǵamdyq birlestiginiń músheleri bas qosyp, dástúrli jáne jańa medıanyń seriktestigi men básekelestigi, aımaqtyq BAQ-tyń búgini men bolashaǵyn, jýrnalıster arasyndaǵy medıa saýattylyq máselelerin talqylady. «Egemen Qazaqstan» AQ bas dırektory Dıhan Qamzabekuly kadr daıyndaý máselesine toqtalyp, bilikti mamandar salaǵa serpin ákeletinin atap ótti. Bul túıtkildi aımaqtardaǵy medıa holdıngterdiń basshylary da qostap, óńirlik joǵary oqý oryndaryndaǵy jýrnalıstıka kafedralary jabylmaý kerek ekenin atap ótti. «Astana aqshamy» gazetiniń bas redaktory Erkin Qydyr medıa salanyń, sonyń ishinde baspasóz salasynyń avtorlyq qalamaqysyn qaıtarý jáne jýrnalıst mártebesi sekildi ózekti máselelerge toqtaldy.