Iordanııanyń bas shahary – Ammanda bokstan XXXII Azııa chempıonatynyń jalaýy jelbiredi. Eki aptaǵa jalǵasatyn bıylǵy Sary qurlyq birinshiliginde Azııanyń 27 elinen kelgen 267 boksshy (181 er, 86 áıel) synǵa túsedi. Bas júlde úshin judyryqtasatyn boksshylardyń qatarynda Qazaqstannyń da bylǵary qolǵap sheberleri bar.
Buǵan deıin jazǵanymyzdaı, bokstan Azııa chempıonaty jospar boıynsha 2023 jyly О́zbekstan astanasy – Tashkentte ótkizilýge tıis edi. Alaıda bıyl Qytaıda ótedi dep josparlanǵan jazǵy Azııa oıyndary kelesi jylǵa aýystyrylǵandyqtan, Azııa boks konfederasııasynyń basshylyǵy jarys kúntizbesine ózgeris engizip, Azııa chempıonatyn bir jyl erte ótkizýge sheshim qabyldaǵan bolatyn.
Azııa chempıonaty bastalardan bir kún buryn Ammanda boksshylardyń jerebesi tartyldy. Bir aıta keterligi, Qaırat Sətjanov jattyqtyratyn Qazaqstan erler quramasynyń jeti boksshysy Azııa boks konfederasııasynyń (ASBC) reıtınginde úzdikter qatarynda turǵandyqtan, jarysty shırek fınaldan bastaıtyn boldy. Sondaı-aq týrnırdi ekinshi aınalymnan bastaıtyn úsh boksshymyz keshe alǵashqy jekpe-jekterin ótkizdi.
Sonymen, jerebe nátıjesine súıene otyryp, bıylǵy Azııa chempıonatyndaǵy boksshylarymyzdyń alǵashqy qarsylastary kimder jáne bas júlde jolynda kimdermen judyryqtasýy múmkin ekenin saraptap kóreıik.
Asa jeńil salmaqta (48 kılo) judyryqtasatyn otandasymyz Sanjar Táshkenbaı 4 qarasha kúni alǵashqy aınalymda ózbekstandyq Asylbek Jalılovpen qolǵap túıistiredi. О́zbek boksshysy byltyr 22 jasqa deıingiler arasyndaǵy Azııa chempıonatynda óner kórsetip, bas júldeni jeńip alǵan. Al 2021 jyly Polshada ótken jastar arasyndaǵy álem chempıonatynda top jarǵan 19 jastaǵy jerlesimiz bıyl alǵash ret eresekter arasyndaǵy Azııa chempıonatyna qatysyp jatyr. Onyń Azııadaǵy basty qarsylasy – japonııalyq Kadzýma Aratake. S.Táshkenbaıdyń joly reıtıngte birinshi turǵan japon boksshysymen tek fınalda ǵana qıysady. Jerlesimiz kelesi aınalymǵa shyǵyp jatsa, Azııanyń ekinshi nómirli bylǵary qolǵap sheberi qyrǵyzstandyq Mırlan Túrikbaıulymen kezdesedi.
51 kılo salmaqtaǵy álem chempıony, Tokıo Olımpıadasynyń qola júldegeri Sáken Bıbosynov alǵashqy aınalymda bos bolǵanymen, jarysty ekinshi kezeńnen bastady. Ol keshe shırek fınal joldamasyn úndistandyq Kýmar Sparshpen sarapqa saldy. Bul salmaqtaǵy Sákenniń basty qarsylasy – ózbekstandyq Hasanboı Dýsmatov ta jarysty ekinshi kezeńnen bastady. Jerebege sáıkes, eki boksshy bir-birimen tek fınalda ǵana kezdesedi.
Taǵy bir aıta keterligi, kezinde ulttyq qurama sapynda judyryqtasyp, halyqaralyq jáne elishilik jarystarda júldeger atanǵan Azat Mahmetov bul kúnderi Bahreın quramasynyń namysyn qorǵap júr. Jerebe qorytyndysy boıynsha, eki qazaq boksshysynyń joly shırek fınalda qıysýy múmkin.
Sondaı-aq 57 kılodaǵy álem chempıonatynyń kúmis júldegeri, jastar arasyndaǵy Azııa chempıony Serik Temirjanov keshe ekinshi aınalymda Túrikmenstan ókili Ihlas Gylychjanovpen judyryqtasty. Seriktiń fınalǵa deıin alqynbaı jetýine tolyq múmkindigi bar. О́ıtkeni kil myqtylar jerebeniń ekinshi bóliginde toptasqan.
Jastar arasyndaǵy Azııa chempıony, eresekter dodasynyń qola júldegeri Sanatáli Tóltaev ta (63,5 kılo) keshe ózbekstandyq Rýslan Abdýllaevpen kezdesti. R.Abdýllaev – О́zbekstanda týǵan qandasymyz. Ol byltyr óz salmaǵynda О́zbekstan chempıony boldy. Sondaı-aq 22 jasqa deıingiler arasyndaǵy Azııa chempıonatynda top jaryp, jarystyń eń úzdik boksshysy atanǵan. Qazirgi tańda boks mamandary Abdýllaevtyń bolashaǵyna zor senimmen qarap otyr.
Álem chempıonatynyń úsh dúrkin qola júldegeri Abylaıhan Júsipov ulttyq quramadan ketken soń onyń ornyn 67 kıloda Jambyl oblysynyń ókili Dýlat Bekbaýov basty. Bul boksshynyń jeke bapkeri Olımpıada chempıony Baqtııar Artaevtyń ustazy – Nurlan Aqúrpekov. Byltyr el chempıony atanǵan Bekbaýov erteń Azııa chempıonatynyń ekinshi aınalymynda jastar arasyndaǵy Azııa birinshiliginiń kúmis júldegeri túrikmenstandyq Saparmýrat Odaevpen kezdesedi. Jerlesimizdi shırek fınalda Azııanyń jáne О́zbekstannyń birinshi nómirli boksshysy Asadhýja Mýıdınhýjaev kútip tur.
71 kıloda óner kórsetetin Aslanbek Shymbergenov ekinshi aınalymda (4 qarasha) Fılıppın ókili Pıanar Marjonmen qolǵap túıistiredi. Shymbergenov jartylaı fınalǵa deıin О́zbekstan, Mońǵolııa, Úndistan jáne Taıland boksshylarymen jolyǵýy múmkin.
Al qalǵan jeti salmaqtaǵy boksshylarymyz jarysty birden shırek fınaldan, ıaǵnı 6-7 qarasha kúnderi bastaıdy. Atap aıtqanda, 54 kılodaǵy álem chempıonatynyń kúmis júldegeri Mahmud Sabyrhan jartylaı fınal joldamasyn Chojan Fanývat (Taıland) nemese Ganbold Dorjnıambýýmen (Mońǵolııa) sarapqa salady.
60 kılo salmaqtaǵy Samatáli Tóltaev ¼ fınalda Mırzohıd Imamnazarov (Qyrǵyzstan)/Shýkýr Ovezov (Túrikmenstan), Nurqanat Raıys (75 kılo) Sagyn Satybaldyuly (Qyrǵyzstan)/Kan Cheı Veı (Taıbeı), Nurbek Oralbaı (80 kılo) Anvar Nasredınov (Kambodja)/Jongjoho Vırapon (Taıland) jubynyń jeńimpazdarymen judyryqtasady. Úsh bylǵary qolǵap sheberimizdiń de joldary jartylaı fınalǵa deıin ashyq. О́zbekstan, Mońǵolııa sekildi elderdiń boksshylarymen tek fınalda ǵana jolyǵady.
86 kılo salmaqta judyryqtasatyn Saǵyndyq Toǵanbaıǵa Tájikstannyń tájirıbeli boksshy Navrýz Djafoev qarsylas atandy. Ol – 2013 jyly dál osy Amman qalasynda ótken Azııa chempıonatynyń jartylaı fınalynda jerlesimiz Jánibek Álimhanulymen sharshy alańda kezdesip, jeńilip qalǵan bolatyn. Bul jolǵy básekede de qazaq boksshynyń mereıi ústem bolady degen úmittemiz. S.Toǵanbaı jartylaı fınalda byltyr álem chempıonatynyń birinshi aınalymynda belgııalyq Vıktor Shelstreden nokaýtpen masqara bolyp jeńilgen ózbekstandyq Shohdjahon Abdýllaevpen, fınalda Azııa chempıonatynyń eki dúrkin qola júldegeri, Azııanyń birinshi nómirli boksshysy qyrǵyzstandyq Erkin Adylbekulymen judyryqtasýy múmkin.
Aýyr salmaqta (92 kg) jastar arasyndaǵy Olımpıada jeńimpazy, Qazaqstan chempıony Aıbek Oralbaı shırek fınalda Úndistan ókili Navın Kýmarmen qolǵap túıistiredi. Eresekter dodasyna byltyr ǵana aýysqan úndistandyq bylǵary qolǵap sheberi osal qarsylas bolmaýy bek múmkin.
Azııanyń úshinshi nómirli boksshysy retinde tirkelgen Aıbek jartylaı fınalda ırandyq Týfan Sharıf, fınalda О́zbekstan quramasynyń namysyn qorǵaıtyn taǵy bir qazaq boksshysy – Madııar Saıdrahımovpen bas júldeni sarapqa salýy yqtımal. Eki boksshy byltyr Serbııadaǵy álem chempıonatynyń shırek fınalynda kezdesip, Madııar upaı sanymen jeńiske jetken bolatyn. Bálkim, bul joly Aıbek ese qaıtaryp qalar.
Asa aýyr salmaqta (+92 kg) Tokıo Olımpıadasynyń qola júldegeri, əlem birinshiliginiń fınalısi Qamshybek Qońqabaev shırek fınalda Vıshah Mohannad (Palestına) pen Do Hen Kım (Ońtústik Koreıa) jubynyń jeńimpazymen judyryqtasady. Al fınalda ózbek Lazızbek Mýllojonov nemese úndistandyq Narendermen kezdesedi.
Al áıelder arasyndaǵy jerebege toqtalar bolsaq, Azııa chempıonaty bastalmaı jatyp, Shámil Safıýllın jattyqtyratyn qyzdar quramasy el qorjynyna úsh júlde salyp úlgerdi. Iаǵnı óz salmaqtarynda birinshilikke qatysatyn boksshylardyń sany az bolǵandyqtan, Mádına Nurshaeva (66 kılo), Gúlsaıa Erjan (81 kılo) jáne Ləzzat Kúngeıbaeva (+81 kılo) jarysty jartylaı fınaldan bastaıdy. Bul – atalǵan úsh boksshymyz kem degende qola júldege qol jetkizip otyr degen sóz. Joǵaryda aty atalǵan boksshylarymyz qolda turǵan qolasyn az kúnde altynǵa aınaldyrady degen úmittemiz. Al olardyń alǵashqy aınalymdaǵy qarsylastary kimder?
12 salmaqta synǵa túsetin qyzdarymyzdyń segizi Azııa chempıonatyn shırek fınaldan, úsheýi jartylaı fınaldan bastaıtyn boldy. Tek álem chempıonatynyń eki dúrkin jeńimpazy, byltyrǵy Azııa birinshiliginiń altyn júlde ıegeri Nazym Qyzaıbaı ǵana 1/8 fınalda synǵa túsedi. Ol ekinshi kezeńde Taıland ókili Raksat Chýtamatpen judyryqtasady. Al shırek fınalda sharshy alańǵa kóteriletin jeńil salmaqtaǵy Alýa Balqybekovanyń (48 kılo) qarsylasy keıinirek belgili bolatyn bolsa, Jazıra Oraqbaeva (52 kılo) koreıalyq Chavon Kımmen, Jaına Shekerbekova (54 kılo) japonııalyq Hana Narıtamen, Karına Ibragımova (57 kılo) koreıalyq Im Aejımen, Rımma Volosenko (60 kılo) mońǵolııalyq Nomın-Erden Týgsjargalmen, Aıda Ábikeeva (63 kılo) japonııalyq Maı Kıtomen, Darıǵa Shákimova (70 kılo) úndistandyq Pýjamen jáne Valentına Halzova (75 kılo) taǵy bir úndistandyq Lovlına Borgoıanmen kezdesedi.
Al jartylaı fınaldaǵy Mádına Nurshaeva koreıalyq Choı Hongýmen, Gúlsaıa Erjan vetnamdyq Tı Hong Ngýenmen jáne Lázzat Kúngeıbaeva úndistandyq Alfııa Taranným Akrammen fınaldyq joldamany sarapqa salady.
О́kinishke qaraı, Azııa birinshiligindegi boksshylarymyzdyń jekpe-jekterin qazaqstandyq jankúıerler telearnalardan kóre almaıtyn boldy. «Atalǵan jarysty Qazsport telearnasy kórermen nazaryna usynýdy josparlaǵanymen, Azııa boks konfederasııasy men jergilikti uıymdastyrýshylar televızııalyq túsirilim jasamaıtyndyqtan, Azııa chempıonatyn kórsete almaımyz», delingen Qazsport telearnasynyń habarlamasynda.