Álemde jyl saıyn 3 qarashada Dúnıejúzilik medýza kúni atap ótiledi. Bul – jer betinde adamdarǵa qaraǵanda uzaq jyl ómir súretin móldir jelatındi denesi bar omyrtqasyz teńiz janýary. 500 mıllıon jyldan astam ýaqyt boıy tirshilik etip kele jatqan medýza balyq ne ósimdik emes, 98% sýdan turatyn denesi kúmbezge uqsas móldir jaratylys. Osy medýzalardyń medısınaǵa paıdasy baryn bilesiz be?
Medýzanyń qańqasy da, kózi de, mıy da joq, biraq ádette eki júıke júıesi bolady. Eń kishkentaı medýzanyń dıametri 4 sm bolsa, kornerot otrıadynan shyqqan alyp Medýza Nomýra kólemi boıynsha dıametri eki metrge jetýi múmkin, al salmaǵy 200 kılogramm.
Medısınada medýzanyń óńdelgen deneleri bar preparattar bedeýlikti, semizdikti, tazdy jáne sur shashty emdeý úshin qoldanylady. Tynys alý jasýshalarynan alynǵan tynys joldarynyń aýrýlaryn jeńýge jáne qan qysymyn qalpyna keltirýge de kómektesedi deıdi mamandar. Máselen Taıland, Koreıa, Qytaı jáne Japonııada medýzany traheıt, bronhıt, qan qysymyn tómendetý úshin qoldanady. Orta ǵasyrlarda ish júrgizetin dáriler men dıýretıkter medýzadan jasalsa, sondaı-aq strespen kúresýge kómektesetin olardyń jaı qımyldarynyń ózi adam janyn tynyshtandyrady eken. Olardy kóbine teńiz jaǵalaýynda ornalasqan elder tamaq ónimderinde burynnan paıdalanady.
Kórnekti shved ǵalymy jáne tabıǵat zertteýshisi Karl Lınneı 1752 jyly bul tańǵajaıyp janýardy medýza dep ataǵan. Qazirgi ǵalymdar qaterli isikterdi jeńýdiń joldaryn zertteýde medýzalardyń kómektesý múmkindigin rastap otyr.