Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri Serikqalı Brekeshev Jetisý oblysynyń turǵyndarymen jáne azamattyq sektor ókilderimen kezdesip, mınıstrlik jetekshilik etetin salalardyń damýy týraly baıandady.
Búginde óńirdegi ekologııalyq jaǵdaı salystyrmaly túrde qolaıly. Oblys lastaýshy zattar shyǵaryndylarynyń naqty kólemi 10,8 myń tonnany quraıdy. Bul byltyrmen salystyrǵanda 6,4 paıyzǵa, ıakı 10,1 myń tonnaǵa tómen. Buǵan tabıǵatty qorǵaý sharalaryn júzege asyrý arqyly qol jetkizilgen.
Burynǵy Almaty oblysy boıynsha Jol kartasy aıasynda júzege asyrylǵan 8 is-sharanyń 6-ýy Jetisý oblysyna tıesili. Máselen, ótken jyly Taldyqorǵan qalasynyń, Kóksý jáne Eskeldi aýdandarynyń 6 qazandyǵy gazǵa aýystyrylǵan. Oǵan qosa Eskeldi aýdanynyń káriz jelileri men tazartý qurylystaryn qaıta jańartý jumystary júrgizilýde. Taldyqorǵan qalasynyń LED-ekrandarynda Qazgıdromet usynatyn atmosferalyq aýanyń sapasy týraly aqparat ornalastyrylyp jatyr.
Vedomstvo basshysy oblystardyń bólinýin eskere otyryp, osy jyldyń qarasha aıynyń sońyna deıin jurtshylyqpen birlesip Jetisý oblysynyń ekojúıesin jaqsartý boıynsha jeke jol kartasyn ázirleý qajettigin atap ótti.
«Jalpy, Jetisý oblysynda bıylǵy 9 aıdyń qorytyndysy boıynsha qaıta óńdeý jáne kádege jaratý úlesi 5,6 paıyzdy qurady, bul óte tómen kórsetkish. Ortasha respýblıkalyq deńgeı 24 paıyzdy quraıdy. Bıyl óńirde kosmomonıtorıngpen 142 polıgon anyqtaldy, onyń 63 paıyzy joıyldy (90 birlik). Sonymen qatar birqatar qala men aýdan ákimderi polıgondardy joımaǵany úshin ákimshilik jaýapkershilikke tartyldy», dedi mınıstr.
Odan bólek kezdesýge qatysýshylardyń nazaryn qaldyqtardy basqarýdyń nashar damyǵan ınfraqurylymy problemasyna, QTQ polıgondarynyń normalarǵa sáıkes kelmeýine, ruqsat etilmegen polıgondardyń edáýir sanyna jáne káriz-tazartý qurylystarynyń tozýyna aýdardy.
«Qoǵamdyq rezonans týdyratyn taǵy bir másele káriz jáne aǵyndy sýlardy tazartý qondyrǵylarynyń jaǵdaıy boldy. Máselen, oblysta 358 eldi mekenniń 13-i nemese 3,6 paıyzy ortalyqtandyrylǵan sý burýmen qamtylǵan. Taldyqorǵan qalasynyń tazartý qurylystary qanaǵattanarlyqsyz jaǵdaıda. Jospardan tys tekserý barysynda «Jetisý sý arnasyna» qatysty birqatar ekologııalyq buzýshylyq anyqtaldy. Olardy joıý úshin jóndeý jumystaryn júrgizý jáne tazartý qurylystaryn rekonstrýksııalaý talap etiledi. Bul aıtarlyqtaı qarajatty qajet etedi. Osyǵan baılanysty oblys ákimdigine ekologııalyq tólemderden túsetin qarajat esebinen qarjylandyrý máselesin qarastyrý usynyldy», dedi S.Brekeshev.
Onyń aıtýynsha, Balqash kóliniń ońtaıly deńgeıi Baltyq júıesi boıynsha 341 m belgige teń. Sońǵy 10 jyldaǵy derekter kól deńgeıi bul belgiden tómen túspegenin kórsetedi. Kóldiń turaqty deńgeıde saqtalýyna Ile ózeniniń jyl saıynǵy aǵyny, sý kólemi keminde 12 tekshe shaqyrym bolýy kepildik beredi. «Dobyn» shekara mańy beketindegi gıdrologııalyq derekterdi taldaý ózenniń ortasha kóp jyldyq aǵyny nemese 2001-2021 jyldar kezeńinde jylyna 13,8 tekshe shaqyrymdy quraǵanyn kórsetken. Sondaı-aq «Jasyl Qazaqstan» ulttyq jobasy aıasynda Balqash kóline jylyna keminde 12 tekshe shaqyrym sý aǵyzý úshin onyń túbin tereńdetý jumystary júrgizilip, 12 sý obektisinde tazartý jumystary atqarylǵan. Balqash kóli basseınindegi 12 kanal jóndelmek.
Qytaı tarapymen sý bólý jónindegi kelisim jobasyn odan ári kelisý kezinde Balqash kóliniń ekojúıelerin damytý jáne saqtaý múddeleri eskeriletin ýaǵdalastyqtarǵa qol jetkizilgen. Sonymen qatar Prezıdent tapsyrmasy boıynsha mınıstrlik topyraq erozııasyn azaıtý jáne shóleıttenýdi boldyrmaý maqsatynda Balqashtyń jaǵalaý syzyǵyn kógaldandyrý máselesin pysyqtaýda.
Kezdesý barysynda halyqqa bıyl Qyzylaǵash sý qoımasyn qalpyna keltirý týraly habarlandy. Bul 2,5 myń halqy bar 4 aýyldy sý basý qaýpin boldyrmaýǵa múmkindik beredi. Sondaı-aq 5,2 myń ga jańa sýarmaly jerlerdi paıdalanýǵa berý úshin ırrıgasııalyq ınfraqurylym salynýda.
Balyq sharýashylyǵyn damytý boıynsha 2030 jylǵa deıingi salany damytýdyń baǵdarlamasy bekitilgeni týraly da aıtyldy. Osy jyldyń 6 aıynda oblysta 200 tonna taýarlyq balyq ósirilgen. 2023 jyldyń sońyna deıin qýattylyǵy 400 tonna bolatyn 10 kól-taýarlyq balyq ósirý sharýashylyǵyn qurý josparlanýda.
Kezdesý sońynda Serikqalı Brekeshev Jetisý oblysy turǵyndarynyń suraqtaryna jaýap berdi. Is-shara aıaqtalǵannan keıin mınıstr azamattardy jeke qabyldady.
Jetisý oblysy