Bıyl dáýlesker kúıshi Álshekeı Bektibaıulynyń týǵanyna 175 jyl tolyp otyr. Osyǵan oraı artynda qalǵan telegeı murasynan bizge tamshydaıy ǵana jetken uly ónerpaz týǵan Jańaqorǵan aýdanynda jyl basynda «Álshekeı álemi» atty aımaqtyq óner festıvali ótti. Jýyrda ǵana osy aýdan azamattary óner zertteýshilerin, álshekeıtanýshy ǵalymdardy qatystyra otyryp, «Dástúrli kúıshilik óner jáne kúıshi Álshekeı Bektibaıulynyń murasy» atty respýblıkalyq ǵylymı-teorııalyq konferensııa uıymdastyrdy.
Syrda týyp, taǵdyrdyń jazýymen tájik jerinen topyraq buıyrǵan óner ıesi jaıly kórnekti qalamger, ǵumyryn qazaqtyń dástúrli mádenıetin zertteýge arnaǵan qaıratker Aqseleý Seıdimbek «Álshekeı – kúıshi-kompozıtor retinde Syr boıyndaǵy mýzykalyq mekteptiń kóshbasynda turǵan kórnekti tulǵa. Qazaqtyń án ónerinde Syr boıynyń jyrshy-jyraýlyq dástúri qandaı dara bolsa, kúıshilik ónerde de Álshekeıdiń qoltańbasy sondaı dara» degen eken.
Qazaqtyń kúı óneri tarıhynda esimi kóp aıtyla bermeıtin ónerpaz murasyn jınaý men nasıhattaý jaıly alǵash ret ótken ǵasyrdyń alpysynshy jyldary «Sosıalıstik Qazaqstan» gazetinde kólemdi maqala jarııalanyp, ol Mádenıet mınıstrligine qozǵaý salsa kerek. Sol bir kezeńde el azamattary da qamsyz otyrmapty. Jetpisinshi jyldary Qazaqstannyń Halyq aqyny Manap Kókenov Álshekeıdiń 15 kúıin úntaspaǵa túsirip, M.Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýty qoryna tapsyrǵan desedi. Odan beride de kúıleri notaǵa túsirilip, birqatar eńbek jaryq kórdi. Osy kúni Jańaqorǵandaǵy О́ner mektebi men Talap aýylyndaǵy halyqtyq ult-aspaptar orkestri Álshekeı esimin ıelendi.
Álshekeı Bektibaıulynyń 175 jyldyq mereıtoıyna arnalǵan taǵy bir mádenı is-shara jýyrda Qyzylorda qalasynda ótkizildi. «Dáýirler beınesi dombyra úninde» atty respýblıkalyq kúıshiler baıqaýynda elimizdiń ár túkpirinen jıylǵan 25 dombyrashy 250-ge jýyq kúı oryndady.
Qazylar alqasynyń quramyndaǵy Mádenıet salasynyń úzdigi, «Daryn» memlekettik jastar syılyǵynyń laýreaty, Dáýletkereı atyndaǵy qazaq halyq aspaptary orkestriniń kórkemdik jetekshisi jáne bas dırıjeri Erkin Nurymbetov, kúıshi-kompozıtor, óner zertteýshisi, Mádenıet salasynyń úzdigi Baltabaı Nurjanov, Álshekeı Bektibaıuly atyndaǵy respýblıkalyq dástúrli ónerdi damytý qoǵamdyq qorynyń atqarýshy dırektory Marat Janǵazy, óner zertteýshisi, kúıshi, D.Nurpeıisova atyndaǵy halyqaralyq kúıshiler baıqaýynyń laýreaty Aıagóz Nursultan, kúıshi, Mádenıet salasynyń úzdigi Álimjan Ábsadyqovtar jas dombyrashylar ónerine baǵa berdi.
Bir kún boıy ótken konkýrs qorytyndysynda qyzylordalyq Ádilbek Táshimov bas júldeni ıelendi. Almatylyq Nurǵalı Áshimhan, Astana qalasynan kelgen Bekzada Dostııarovanyń óneri birinshi orynǵa laıyq dep tanyldy. Ekinshi oryn shymkenttik Ǵalymjan Jaqsylyq pen oraldyq Ádilet Joldyǵalıge buıyrdy. Júldeli úshinshi oryndy Altynaı Mahmut, Temirhan Beıbit (Almaty qalasy) pen Qýandyq Alpanov (Aqtaý qalasy) aldy. Birqatar ónerpaz Qazanǵap, Quraqtyń Dosjany jáne Jaldybaı atyndaǵy arnaıy júldemen marapattaldy.
Endi osy baıqaýda bas shaıqatqan jaǵdaıǵa toqtala keteıik. Konkýrsqa qatysýshylar men olardyń ónerin baǵalaǵan qazylar alqasynyń jumysyna taǵar min joq. Biraq uıymdastyrýshylarǵa aıtar az-kem bazynamyz bar.
Osy ýaqytqa deıin nebir is-sharany ótkizip júrgen mádenıet salasy mamandarynyń bul joly úıine aıaq astynan kelgen qonaqty kútkendeı abyr-sabyr bolǵanyn túsine almadyq. Mejeli ýaqyty jetse de bastala qoımaǵan keshte olar tarapynan aıtylǵan «stýdentterdi alǵa qaraı qýyńdar!», «ana sońǵy qatardaǵylardy aldyna jiberińder» degen buıryqty tapsyrmalardyń jurttyń shýyn basa estilip qalýy respýblıkalyq baıqaýdyń qandaı dárejede uıymdastyrylǵanyn baıqatsa kerek.
Konkýrs el arasynda Álshekeı kúılerin oryndap júrgenderdiń bir aýylǵa kelip túskenin beıneleıtin shaǵyn kórinispen bastaldy. Sonda tórde otyrǵan qos dombyrashy qatar tartqan kúı aıaqtala bergende kımeshek kıgen báıbisheniń otaǵasynyń aldyna túsip, kósile sóılep kósemsigenin de kórermen retinde qabyldaı almadyq. Bazbireýlerge bul bolmashy nárse kórinýi múmkin, biraq tárbıe degen osyndaıdan bastalsa kerek.
Qazaq «súırep qosqan tazynyń túlki almaıtynyn» áldeqashan aıtsa da, osyndaı irili-usaqty mádenı keshterge tapsyrma arqyly kórermendi aldyǵa salyp qýyp kelý abyroı ápermeıtinin áli túsinbeı júrmiz. Bul joly da oqý oryndarynan jıylǵan kógenkózder sahnadan góri qolyndaǵy telefonyna kóbirek úńilip otyrdy. Arasynda qalǵyp ketkenderdi kórip, «qaıtsin-aı, adamnyń boıyn balqytqan kúı shirkinniń qudireti qoısyn ba?!» dep ózimizdi aldaýsyrattyq.
Qaıteıik endi...
Qyzylorda