Saılaý hám oılaý

Jalpy, saılaý dese jurtshylyqtyń eleń ete qalatyny ras. Daýys berýge bar­ma­ǵan­dar­dyń ózi «kim jeńiske jetti eken?» dep saılaýdyń qorytyndysyn bilýge asyǵady. «Meniń daýysym ne sheshedi?» degenderdiń úıdiń syrtynda saıasat jaıly saıraı jóne­le­tinin talaı kórdik. Saıyp kelgende, eldiń taǵdyry sheshiletin mańyzdy naýqan týraly ár turǵynnyń ózindik pi­kiri bar. Endigi jerde saılaýshylardyń bel­sen­di­ligin arttyryp, baıandy bolashaqqa degen senimdi qalyptastyrý mańyzdy.

Bul máseleni Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstan halqyna Jol­da­ýynda kóterip, saılaý júıesin jań­ǵyrtýdy tapsyrǵan bolatyn. Sebebi kóp­shi­lik depýtattarǵa sený bylaı tursyn, kópshiligin tanymaıdy da. Májilis depýtattary óz aldyna, jergilikti atqarýshy bılik turǵyndarmen durys baılanys ornatpaǵan. Sonyń saldarynan halyq saılaýǵa selqos qaraıdy. Ár daýystyń mańyzdy ekenine senbeıdi. Osyndaı olqylyqtan keıin Prezıdent aralas saılaý júıesine kóshýdi usynǵan bolatyn. «Saılaýdyń osy tásiline oralý biz úshin óte mańyzdy. Bul qadam – partııalardyń Májilis pen máslıhatqa ótý shegin tómendetý úshin osyǵan deıin qabyldanǵan sheshimniń zańdy jalǵasy. Budan bylaı majorıtarlyq júıe bo­ıynsha árbir aımaq Parlamenttiń tómengi palatasyna óziniń keminde bir depýtatyn saılaı alady. Jańa úlgi kózqarasy ártúrli azamattardyń Májiliske kelýine múmkindik beredi», degen edi Memleket basshysy.

О́tken jyly elimizde tuńǵysh ret aýyl ákimderi tikeleı saılanyp, turǵyn­dar­dyń bel­sendiligimen este qalǵan edi. Jańa formatta uıymdastyrylǵan saıası naýqan tıim­di­ligin dáleldedi. Tańdaý tur­ǵyn­dardyń ózine berilse, kez kelgen turǵyn óz aýylynyń bo­la­shaǵyna beıjaı qaramaıtynyn ańǵar­dyq. Kópshiliktiń kútkeni de sol. Buǵan deıin aýyl ákimin halyqtyń ókili bolyp sanalatyn jergilikti máslıhat depýtattary saılasa, budan bylaı jurtshylyq elge basshylyq etýge laıyq azamatty ózi tańdaıdy. Mundaı júıe daýys berýshilerge de, ákim kreslosynan úmitkerlerge de tańsyq dúnıe bolǵany ras. Jańa úlgidegi aýqymdy reforma ótedi de­gen­nen beri atqarýshy organdar men kan­dı­dat­tardyń alańdaǵany óz aldyna, tur­ǵyndar da kádimgideı qobaljyǵan. Sa­rap­shylardyń aıtýynsha, kez kelgen jańa bastamada qa­telik, jobaǵa jatsyný bolady. Biraq bul re­forma durys ári der kezinde iske asty. Utym­dy sheshim! «Halyq únine qulaq asatyn mem­leket» tujyrym­damasy osylaı júzege asý­ǵa tıis. Bılik pen qoǵam arasynda nátı­jeli dıalogtiń bastal­ǵany qýantady.

Kez kelgen saılaý ótetini aldyn ala bel­gili bolady. Mańyzdy naýqanǵa daıyndyq jumystary erte qolǵa alynady. Daýys berý kúni uıymdastyrýshylar aq ter, kók ter bolyp jantalasyp júrgeni. Memlekettiń bolashaǵyna beıjaı qaramaıtyn turǵyndar da tańnan tańdaýyn jasap, belsendilik tanytady. Uıymdastyrý jumystary jan-jaqty júr­gizilip jatyr. Daýys berýge nıet bolsa jetkilikti. Densaýlyq jaǵ­da­ıy­­na baı­lanysty ýchaskege kele almaıtyn aza­mattarǵa olardyń ótinishi negizinde komıssııa músheleri úılerine barady. Tipti ýaqytsha ustaý ızolıatorlarynda daýys berý orny qarastyrylǵan. Sonda temir tordyń ar jaǵyndaǵy azamattyń ózi tańdaý jasap jatqanda, tepse temir úzetin azamattyń da­ýys berýden qalys qalýy qanshalyqty aqyl­ǵa syıymdy?

Qoǵamdaǵy kemshilik pen olqylyq kóptiń kóme­gimen, tańdaýymen túzeledi emes pe. Qa­zaq eliniń jaǵdaıyn syrttan kelip bireý­ler jóndep bermeıtini beseneden belgili. Eldik másele de kóptiń usynysymen, kez kelgen deńgeıdegi saılaýǵa baryp, óz tańdaýyn jasaýmen sheshiletini anyq. Demokratııalyq saılaý men eldik máseleni oılaý bir-birimen tyǵyz baılanysty. Endeshe, saılaýda daýys berý – ár azamattyń mindeti. Al azamattary nemquraıdylyq tanytqan qoǵamnyń tasy  órge domalamaıtyny aıdan anyq. О́setin eldiń azamattary saılaýda óz tańdaýyn jasaıtyny sózsiz.