«ÁdIletti Qazaqstan: Bárimiz jáne árqaısymyz úshin. Qazir jáne árdaıym»

Parlamenttik partııalar men iri qoǵamdyq uıym­dardy jumyldyrǵan Halyq koalısııasy meni Prezıdent úmitkerligine usyndy. Osyǵan baı­lanysty elimizdiń aldaǵy jeti jyldyq ke­zeń­degi damý barysy týraly paıymymdy ortaǵa sal­ǵym keledi.

Eń aldymen ekonomıka, áleýmettik sala men óńir­lik saıasattaǵy túbegeıli ózgerister týraly bas­tama kótermekpin. Aldaǵy reformalar ha­lyq­tyń muń-muqtajyna tıimdi jaýap bolmaq, so­­­nymen birge syrtqy syn-qaterlerge qarsy tu­raq­tylyǵymyzdy kúsheıtpek.

Bizdiń basty maqsatymyz – Qazaqstanda ádi­lettilik ornatý. Ol úshin ótkennen sabaq alyp, ót­­kenniń qateligin túzetip, qordalanǵan máse­le­ler­di sheshý kerek.

Memleket monopolııalardy joıady, tabys­tyń ádil bólinýin qamtamasyz etedi. Qolynan is ke­­letin eńbektenem degen ár azamat ózine laıyq­ty jumys tabady. Kómekke muqtaj kez kelgen azamat memleket pen qoǵamnan qoldaý kóredi.

Biz aýyzsý tapshylyǵy máselesin birjola she­shemiz, azyq-túlik qaýipsizdigin kúsheıtemiz. Mem­leket aýyl turǵyndaryn kásibı medısınamen qamtamasyz etedi.

Memleket óskeleń urpaqqa bilim berý úshin osy salaǵa ınvestısııa quıa beredi. Bilim sala­sy­nyń barlyq deńgeıinde qordalanǵan másele she­shiledi. Bala tárbıesi men olardyń alańsyz ómiri bizdiń jiti nazarymyzda bolady.

Aýylda ómir súrý, jumys isteý qaladan esh kem bolmaıtyndaı etip, aýyl sharýashylyǵyn qaıta jandandyramyz. Fermerler ekonomıkany ilgeriletýshi jańa kúshke aınalady.

El turǵyndary men qonaqtary ózin qala men aýylda birdeı jaıly sezinýi úshin kóshe qaýip­siz­digin qamtamasyz etemiz.

Biz ulttyq múddeni qorǵaýdy, barlyq múddeli mem­leketpen ózara tıimdi yntymaqtastyqty ny­ǵaıtýdy kózdeıtin, halyqaralyq beıbitshilik pen qaýipsizdikti qamtamasyz etetin syrtqy saıa­sı baǵytty jalǵastyra beremiz.

Biz ózara baılanysty úsh qaǵıdat negizindegi jańa memlekettik saıasatqa kóshemiz: ÁDILETTI MEM­LEKET– ÁDILETTI EKONOMIKA – ÁDI­­­LETTI QOǴAM.

Barlyq sheshimdi ekshep, ashyq ári ádil, eń bastysy - qoǵam múddesi men talabyn eskere oty­ryp qabyldaımyz. Sondyqtan birinshi qaǵı­dat saıası jańǵyrý úderisin jalǵastyrýdy, mem­lekettik jáne korporatıvtik kásibı basqarýdy en­gizýdi kózdeıdi. Úkimet, ákimdik, sot, prokýra­týra men polısııa qyzmeti azamattyń ál-aýqaty men qaýipsizdigin qamtamasyz etý sııaqty negizgi min­detterdi sheshýge baǵyttalady.

Ekinshi qaǵıdat azamattar, bıznes jáne memleket múddesi men ıgiligi teńgerimine, sondaı-aq el resýrsyn tıimdi paıdalanýǵa negizdelgen ekonomıka qurýdy bildiredi. Sol úshin qoǵamnyń jumyspen joǵary deńgeıdegi qamtylýyn, azamattardyń áleýmettik aýyzbirligin, sonymen birge teńgerimdi aýmaqtyq damýdy qamtamasyz etetin ónimdi eńbek naryǵy qurylady.

Úshinshi qaǵıdat damyǵan áleýmettik ınfraqurylym jasaýdy jáne adam áleýetin iske asyrý úshin jan-jaqty múmkindik berýdi kózdeıdi. Biz salamatty, bilimdi, eńbeksúıgish, áleýmettik turǵydan qorǵalǵan jáne otanshyl qoǵam qalyptastyramyz.

Atalǵan ózgeristiń bárin jaqyn arada júzege asyrýǵa nıettimin. Halyq qoldaýy osy maqsat­tar­ǵa jetýdiń basty kepili bolady. Kózdelgen ıgi ózgeristerdi iske asyrýǵa neǵurlym kóp azamat qatyssa, nátıjege soǵurlym tezirek jetemiz.

Qazaqstan azamattarynyń jaqsy ómir súr­genin qalaımyn. Muny halqymyz túgel qol­daı­ty­ny mańyzdy.

I. ÁDILETTI MEMLEKET

Biz «kúshti Prezıdent – yqpaldy Parlament – esep beretin Úkimet» formýlasy negizinde saıası júıeni jańǵyrtýdy jalǵastyramyz.

Tek ult ıgiligi úshin jumys isteıtin, ishki áleý­­­­mettik-ekonomıkalyq mindetterdi sheshý men memlekettiń syrtqy múddesin qorǵaýdy qam­­tamasyz etetin memlekettik apparat qura­myz.

Memlekettik qyzmetshiler óz jumysyn el men halyqtyń shynaıy múdde-muqtajyna baǵ­dar­­laıdy. Imıdjdik jobalar men retsiz she­shim­der­diń ornyna júıeli jumys atqarylady. Keń qo­­ǵamdyq baqylaý, ashyq dıalog, azamattyń pi­­kirin mindetti túrde esepke alý memlekettik bas­­qarý men sheshim qabyldaý úderisiniń ajyramas bóligine aınalady.

Ádiletti Qazaqstan, eń aldymen, adal sot tó­­re­­ligin, sybaılas jemqorlyqqa qarsy tıimdi kú­res­ti jáne polısııanyń tıimdi jumysyn bil­di­re­di. Osy salalardaǵy reformalar quqyqtyń shy­­naıy ústemdigin qamtamasyz etedi, barlyq aza­­mattyń quqyǵy saqtalýyna kepildik beredi.

Memleket áleýmettik-ekonomıkalyq refor­ma­­­­larǵa qajetti qoǵamdyq qaýipsizdiktiń negizi re­­tinde zań men tártipti qamtamasyz etedi.

Aldaǵy jeti jyldaǵy mańyzdy mindetimiz ás­­kerimizdi jańǵyrtý bolmaq. Biz ony zamanaýı qarý-jaraqpen jáne kúshti áleýmettik yntalandyrý sharalarymen qamtamasyz etemiz. Áskerı bi­lim berý júıesi men basqarý ádistemesin jetil­di­remiz ári jemisti halyqaralyq ózara is-qı­myl­dy jolǵa qoıamyz.

Halyqaralyq arenada memlekettiń ulttyq múd­­desin qamtamasyz etýge baǵyttalǵan teń­ge­rim­­­di, syndarly dıplomatııa júzege asyrylady.

1. Saıası jańǵyrý

Saıası qaıta qurý bıliktiń barlyq tarmaǵy­nyń ońtaıly teńgerimi saqtalǵan turaqty mem­leket bazasyn qalyptastyrýǵa baǵyttalady.

Konstıtýsııalyq reforma Qazaqstannyń jańa saıası modeliniń saıası-quqyqtyq negizin qalady.

Elimizdiń saıası jańǵyrýy – keri qaıtpaıtyn úderis.

Bizdiń strategııalyq maqsatymyz – halyq pen bıliktiń uıysqan túrdegi ustanymy boıynsha sheshim shyǵaratyn ádiletti memleket qurý.

Bir ret jeti jyldyq merzimge saılanatyn Prezıdent barlyq qoǵamdyq-saıası kúshten birdeı araqashyqtyq saqtaıtyn bolady.

Konstıtýsııalyq sot azamattardyń quqyǵy men bostandyǵyn saqtaýdyń senimdi kepili bolady.

Jańa saıası modelde úkimettik emes uıym­dar, qoǵamdyq qozǵalystar, saıası partııalar, táýelsiz buqaralyq aqparat quraldary, múlik ıe­leri birlestigi men kásipodaqtar syndy aza­mat­­tyq qoǵam ınstıtýttary mańyzdy ról at­qara­dy.

Aýyl jáne aýdan ákimin, aýdandyq jáne qa­lalyq máslıhat depýtattaryn tikeleı saılaý, oblys ákimin balamaly negizde taǵaıyndaý, Par­lament Májilisi men oblystyq máslıhattar de­pýtattaryn aralas júıe boıynsha saılaý – osy­nyń bári azamattyń memlekettik negizgi ıns­tıtýttardy qalyptastyrýǵa tikeleı, ashyq já­ne ınklıýzıvti qatysýyn qamtamasyz etedi.

 Osy maqsatta:

Biz tıimdi memlekettik model qurýǵa ba­ǵyt­­talǵan saıası reformalardy júzege asyrýdy júıeleımiz. Azamattardyń quqyǵy men bostandyǵyn qorǵaıtyn Konstıtýsııalyq sot, Adam quqyǵy jónindegi ýákil, Bala quqyqtary jónindegi ýákil syndy jańa ınstıtýttardyń jumysyn kúsheıtemiz; Partııalyq tizimder men bir mandatty okrýg­ter boıynsha jańa saılaý júıesi negizinde jú­zege asatyn Parlament pen máslıhattardyń ádil qalyptasýyn qamtamasyz etemiz. Partııalar arasyndaǵy pikirtalastyń jáne qoǵamdyq talqylaýdyń órkenıetti túrde ótýine, shynaıy saıası báseke dástúrin ornyq­tyrý­ǵa, saılaýdyń ozyq mádenıetin qalyptas­tyrý­ǵa qolaıly jaǵdaı jasaımyz. Ulttyq quryltaı men qoǵamdyq keńes­ter­diń azamattyq qoǵamdy damytý isindegi rólin kú­sheıtemiz. Qalalar men aýdan ákimderin tikeleı saılaý ar­qyly jergilikti memlekettik basqarý júıesin qa­lyptastyramyz.

 2. Tıimdi memlekettik apparat

Barlyq memlekettik strategııa, úkimettik já­ne aımaqtyq baǵdarlamalar, salalyq jos­parlar men naqty sheshimder azamat ómirin jaq­sartýy kerek.

Bul – tıimdi ári tehnologııalyq, pragma­tı­ka­lyq ári ońtaıly negizde jumys isteıtin mem­lekettik apparattyń basty jáne negizgi mindeti.

Memlekettik qyzmetke irikteý úmitkerdiń jo­ǵary kásibı jáne moraldyq qasıetteri ne­gizinde júrgiziledi, al mansaptyq ilgerileý tek me­rıtokratııa qaǵıdattaryna saı júzege asyrylady.

Basshynyń jeke basyna degen adaldyq, ha­lyq pen memleketke degen adaldyqqa birjolata oryn berýi kerek.

Osy maqsatta:

Memlekettik qyzmet júıesiniń tıimdiligin arttyramyz. Jastar prezıdenttik kadrlyq rezerviniń tá­jirıbesin jalǵastyramyz, elimizdegi barlyq ká­sibı, bilikti jáne otanshyl azamattyń mem­le­kettik qyzmetke kelýine múmkindik beremiz; Memlekettiń óz azamattarymen jáne bız­nespen qashyqtan ózara is-qımylyna arnalǵan sıfrlyq ınfraqurylym quramyz. «Halyq qatysatyn bıýdjet» jobasyn aý­dan­dyq mańyzy bar qala men aýyl deńgeıine deıin keńeıtemiz.

3. Ádil jáne táýelsiz sot 

Qoǵam men bıznestiń basty talaby – sot tóreliginiń obektıvti jáne táýelsiz júzege asyrylýyna kepildik berý.

Barlyq azamattyń zań aldyndaǵy teńdigi ǵa­na quqyqtyq ádiletti memleket qurýǵa degen se­nim­di nyǵaıtady.

Bul úshin joǵary kásibı, adal, ymyraǵa kel­meıtin sýdıalar korpýsy qajet.

Osy maqsatta:

Biz barlyq sýdıa mártebesiniń teń bolýyn qam­tamasyz etemiz. Azamattardy qýdalaýdan bas tartýymyz ke­rek, sondaı-aq qylmystyq qýdalaýǵa tap bol­ǵan azamattyń quqyqtaryn qorǵaýdy kúsheı­te­miz. Biz sot tóreligin júzege asyrýda birizdilik or­­natý úshin zııatkerlik júıe engizemiz. Apellıasııa ınstıtýtyn reformalaımyz. Alqabıler soty qaraıtyn ister sanatyn keńeı­­temiz. Sot qazysyna árbir joıylǵan sot aktisin tek­­serý quqyǵyn beremiz. Bas bostandyǵynan aıyrýdyń balama ja­za­syn qoldanýdy keńeıtemiz. Qazirgi zamanǵy tehnologııalar men me­dıa­sııa­ny paıdalana otyryp, tıimdi azamattyq sot isin júrgizýdi jolǵa qoıamyz. Biz sotqa deıingi is júrgizý júıesin kúsheı­te­miz jáne aıyptaý men qorǵaý taraptary ara­syndaǵy naqty básekelestikti qamtamasyz ete­miz.

 4. Azamattar quqyǵyn qorǵaý

Azamattardyń quqyqtaryn qorǵaý jáne onyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý quqyq qorǵaý qyz­metiniń negizgi basymdyǵyna aınalady.

Bıznestiń isine orynsyz aralasý faktileri, sol sııaqty laýazymdyq ókilettilikti teris paı­da­lanýdyń basqa da formalary birjola kelmes­ke ketý kerek.

Ol úshin jaqyn arada qylmystyq jáne qyl­mys­tyq-is júrgizý zańnamasyna revızııa júr­gi­zi­l­edi.

Azamattardy qylmystyq proseske meılinshe az tarta otyryp, barlyq rásimdi shyndyqty to­lyq ashý turǵysynan ońtaılandyrý qajet.

Jaýapkershilikti belgileıtin zańdar, eń aldy­men, ádil bolýy kerek, sondyqtan quqyq­buzý­shylyq jasaǵany úshin belgilenetin sanksııalar júıesi de ózgeredi.

Sondaı-aq qoǵamdyq jumystardy qoldaný aıasy keńeıtiletin bolady.

Quqyqqorǵaý organdary otbasylyq-tur­mys­tyq zorlyq-zombylyq, esirtki qylmysy, alaıaq­tyq, qarjy pıramıdalary sııaqty otandastary­myz eń kóp zardap shegetin qylmystarǵa nazar aýdarýy kerek.

«Aqjaǵalylar» qylmystarymen kúres sala­syn­da sybaılas jemqorlyqty túbirimen joıý basty basymdyq bolyp qala beredi.

Sondaı-aq, qylmysty tirkeýden góri, tıimdi túr­de onyń aldyn alýǵa basa nazar aýdarý qajet.

Osy maqsatta:

Sybaılas jemqorlyqqa qarsy ymyrasyz kúres­ti jalǵastyra beremiz. HHI ǵasyrdyń kásibı, servıstik Qazaqstan po­lısııasyn quramyz. Azaptaý men adamnyń qadir-qasıetin tó­mendetetin jáne azamattardyń densaýlyǵyna zııan keltiretin tergeýdiń basqa da ruqsat etil­me­gen ádisteriniń aldyn alý úshin sharalar qolda­na­myz; Esirtkimen, ásirese sıntetıkalyq preparattarmen kúresýdiń tıimdiligin arttyramyz; Azamattardyń konstıtýsııalyq quqyq­tary­nyń saqtalýyna prokýrorlyq qadaǵalaýdy kúsheıtemiz. Azamattardyń quqyq buzýshylyqtyń aldyn alý jáne quqyqtyq tártipti qamtamasyz etý jónindegi sheshimder ázirleýge qatysýyn keńeı­temiz. Zań jaýapkershiligin odan ári kúsheıtýdi qosa al­ǵanda, otbasylyq-turmystyq zorlyq-zom­by­lyq­qa qarsy is-qımyl boıynsha neǵurlym tıimdi sharalar keshenin qabyldaımyz.

 5. El qaýipsizdigi

Elimizdiń táýelsizdigin, tutastyǵy men ult­tyq qaýipsizdigin qamtamasyz etý – barlyq aza­mat­tyń qasıetti boryshy, Qarýly Kúshterimiz ben syrtqy saıasatymyzdyń basty mindeti.

Biz áskerimizdi jańǵyrtýdy jáne áskerı qyz­met jaǵdaıyn jaqsartýdy jal­ǵastyramyz.

Aýmaqtyq qorǵanysty nyǵaıtý men áskerı bi­lim berý sapasyn arttyrý sharalaryn qabyl­daı­myz.

Áskerı qyzmetker Qazaqstan patrıotızminiń já­ne bolashaqqa degen senimdiliktiń jarqyn úlgi­si bolady.

Osy maqsatta:

Biz ulttyq múddeni múltiksiz qorǵaýǵa, óńir­lik qaýipsizdikti qamtamasyz etý tetikterin da­mytýǵa baǵyttalǵan teńgerimdi syrtqy saıa­sat júrgizetin bolamyz; Qazaqstannyń BUU aıasyndaǵy halyqaralyq qaýip­sizdik júıesin nyǵaıtýǵa qosatyn úlesin art­tyramyz; Elimizdiń áskerı qaýipsizdigine qaýip tóndire­tin syn-tegeýringe saı áreket ete alatyn ozyq qarý-jaraq, basqarý júıesimen jabdyqtalǵan jo­ǵary tehnologııalyq jáne utqyr ásker qurýdy jalǵastyramyz; Qazirgi zamanǵy tehnologııalar transferti men óndiristiń joǵary shoǵyrlanýyn eskere oty­ryp, qorǵanys-ónerkásip keshenin damytý boıynsha sharalar qabyldaımyz. Áskerı bilim berý júıesin jetildiremiz, ony ká­sibı áskerı kadr daıarlaýǵa baǵyt­taımyz, son­daı-aq áskerı ǵylymnyń deńgeıin kóteremiz. Áskerı qyzmettiń bedelin, áskerı qyzmetshi már­tebesin, Qazaqstan armııasynyń abyroıyn arttyramyz. Jastardy Qazaqstan halqyna adaldyq rý­hyndaǵy patrıottyqqa, Otandy qorǵaý ás­kerı boryshyn buljytpaı oryndaýǵa tár­bıe­leý­diń jańa tásilin engizemiz.

II. ÁDILETTI EKONOMIKA

Qazaqstandaǵy olıgopolııalyq kapıtalızm áleýmettik teńsizdik pen ishki naryqtyń teń­gerim­­sizdigin týdyrdy. Kompanııalardyń keıbiri tipti aýyr daǵdarysta da kóp tabys tapty.

Monopolıster qyzmetin adal atqarmaı, aza­mattardyń naqty tabysynyń ósýine kedergi kel­tirip, olarǵa «kedeılik qamytyn» kıgizdi já­ne orta taptyń nyǵaıýyna jol bermedi.

Biz ekonomıkanyń damý modelin túbegeıli óz­gertemiz.

Ekonomıka monopolııasyzdanady, al mem­le­ket bıznes salasyna aralasýyn aıtarlyqtaı azaıtady.

Adal bıznes bıýrokratııalyq qysymǵa ushy­ra­­­maıdy. Bizdiń barlyq kúsh-jigerimiz ká­sip­ker­lik­ti yntalandyrýǵa jáne qorǵaýǵa ba­ǵyt­talady.

Qundy aktıvterdi jekeshelendirý isi qatań baqylaýda bolady, ony shaǵyn toptyń ıelenip ketýine jol bermeımiz.

Zańsyz alynyp shetel asyrylǵan aktıvterdi elge qaıtarý jumysyn jandandyramyz. Onyń ıgiligin búkil halqymyz kóretin bolady.

Elimizde ulttyń ál-aýqatyn qamtamasyz ete­tin resýrstar jetkilikti.

Qazirgi kezde azamattardyń tabysy ekono­mı­kalyq áleýetimizben salystyrǵanda áldeqaı­da tómen. Bul ahýal, negizinen, Qazaqstanda shı­­­kizatty aýqymdy óńdeý isiniń jolǵa qoıyl­maýyna baılanysty qalyptasty. Sondyqtan daıyn ónim shyǵarý úshin bızneske qoljetimdi shıkizat jetkizýdi qamtamasyz etemiz.

Ádiletti Qazaqstanda zań talaptaryn saqtaı­tyn kez kelgen shaǵyn, orta jáne iri bızneske laıyq­ty jaǵdaı jasalady.

Ekonomıkanyń barlyq salasynda turaqty ju­mys oryndary ashylady. Barlyq óńirdi ke­shendi damytýǵa erekshe nazar aýdarylady.

6. Memlekettiń ádiletti jáne aıqyn ekonomıkalyq saıasaty

Memleket salyq, bıýdjet, aqsha-nesıe jáne tarıftik saıasatty teńgerimdi ári ashyq júrgizedi.

Salyq saıasaty shıkizattyq emes eksportty já­ne ishki óndirister qurýdy yntalandyrady. Qolaıly ınvestısııalyq ahýal qalyptas­tyry­latyn bolady. Ulttyq qordyń tolyǵýy men jum­salýyna baqylaý kúsheıtiledi. Osylaısha, biz óskeleń urpaqtyń jarqyn bolashaǵyn qam­tamasyz etemiz.

Básekege qabiletti bıznestiń damýyna kedergi kel­tiretin nárseniń bári joıylady. Bul etek jaıyp ketken memlekettik monopolııalarǵa da, kóleńkeli ekonomıkaǵa da qatysty. Memleket jeke bıznes jumys isteýge daıyn emes salalarǵa ǵana belsendi qatysady.

Eńbek kirisiniń ósýi men ınflıasııany tejeý ese­binen azamattardyń ál-aýqatyn arttyrý jó­ninde júıeli sharalar qabyldanady.

Ekonomıkalyq saıasattyń tıimdiligi IJО́-niń ósýi boıynsha ǵana emes, eń aldymen sapaly ju­mys oryndaryn qurý, azamattardyń naqty ta­bysyn ulǵaıtý, bilim deńgeıin arttyrý, qoǵam­dy densaýlyq saqtaý qyzmetterimen qamtamasyz etý boıynsha baǵalanady.

Azamattardyń adal ónimdi eńbegi qurmet­te­ledi, qorǵalady jáne oǵan laıyqty eńbekaqy tólenedi. Qyzmetkerlerdiń mansaptyq bola­sha­ǵy men tabysy olardyń kásibıligine, jaýap­ker­shiligi men ábjildigine baılanysty bolýy kerek.

Biz jumysshy quqyqtary memlekettiń qatań qa­daǵalaýymen jáne kúshti kásipodaqtarmen qam­tamasyz etiletin básekege qabiletti jáne qaýip­­­­siz eńbek ortasyn quramyz.

Memleket zańǵa baǵynatyn kásipkerlerdi ne­gizsiz ákimshilik qysymnan jáne tekserýshi qu­ry­l­ymdardyń sebepsiz aralasýynan qor­ǵaı­dy.

Eldiń óńdeý ónerkásibiniń ósý qarqyny kúsheıedi. El ishinde tıimdi ındýstrııalyq tizbek qurý jumysy qolǵa alynady. Munda birte-birte neǵurlym tereń óńdelgen ónimder shyǵarylady.

О́nimdilik pen básekege qabilettilikti arttyrý maqsatynda jumys istep turǵan kásiporyndy jańǵyrtý júrgiziledi.

Biz ındýstrııanyń bazalyq salalaryn kú­sheı­temiz. Tabıǵı baılyqtarymyzdy: munaı, gaz, mıneraldardy barlaý men óndirýge tyń ser­pin beremiz. О́nerkásiptiń jańa sektorlaryn jáne joǵary bólinisti ónimderdi kezeń-kezeńi­men qurýǵa kóshemiz.

Jańa óndiristerdi ınfraqurylymdyq tur­ǵydan qoldaý ulǵaıa beredi. Hımııa ónerkásibin damytýdy jalǵastyramyz.

Memleket ozyq tehnologııalary bar iri ınvestorlardy tarta otyryp, aýqymdy geologııa­lyq barlaý jumystaryn bastaýǵa qabiletti jańa «oıyn erejelerin» qalyptastyrady. Bul rette jergilikti qamtý men tehnologııalar transfertin barynsha qamtamasyz etemiz.

Osy maqsatta:

Qordy sapaly basqarýdy, onyń saqtalýyn jáne laıyqty ınvestısııalyq tabysty qam­ta­masyz ete otyryp, Ulttyq qordyń aktıv­terin 100 mıllıard dollarǵa deıin ulǵaıtamyz. Kóleńkeli ekonomıka deńgeıin EYDU elderi­niń kórsetkishine IJО́-niń 15%-yna deıin tó­mendetemiz. Memlekettiń ekonomıkadaǵy qatysýyn 2025 jylǵa qaraı 14%-ǵa deıin qysqartamyz. Kem degende 150 mıllıard dollar tikeleı she­tel ınvestısııasyn tartamyz. Ekonomıkany monopolııasyzdandyrýdy jalǵastyramyz, monopolısterdi baqylaýdy jáne básekelestikti qorǵaýdy kúsheıtemiz. Biz salyq jınaý isiniń ádil, ashyq, aıqyn bolýyn qamtamasyz etý úshin jańa Salyq kodeksin qabyldaımyz. Biz qymbat taýarlarǵa joǵary salyq mól­sherlemesin engizemiz. Memlekettik qoldaý sharalaryna ıe bolý ke­zinde bıznestiń kóldeneń mindettemelerin bel­gileý arqyly qyzmetkerlerdiń jalaqysyn kó­terý­­di yntalandyramyz. Kásiporyn kirisin óndiris personaly eńbekaqy qoryn ulǵaıtýǵa bólingen qarajat kóleminde salyqtan bosatýdy qarastyramyz. 2025 jyldan bastap ınflıasııa deńgeıine baılanysty eń tómengi jalaqyny kóterý mehanızmin engizemiz. Shaǵyn jáne orta bızneste jumyspen qamtylǵandar sanynyń 4,7 mıllıon adamǵa deıin ósýin qamtamasyz etemiz. Biz ishki eńbek naryǵyn, elimizdiń azamattary sanalatyn eńbekkerlerdiń múddesin qor­ǵaı­myz. 3,3 mıllıon azamatqa, onyń ishinde 2,3 mıl­lıon jasqa jumys beremiz. Jaldamaly eńbektiń qashyqtan jumys, ıkem­di jumys ýaqyty, tolyq emes jumys kúni, frı­lansıng syndy jańa nysandaryn damytý úshin eńbek zańnamasyn yryqtandyramyz. Biz «Memlekettik satyp alý týraly» jańa zań qabyldaımyz. Onda satyp alynatyn taýar­dyń, jumystar men qyzmettiń eń tómengi baǵa­synan sapa basymdyǵy, sondaı-aq jergilikti qamtý basymdyǵy belgilenedi. Daıyn ónim óndirý úshin ishki naryqqa negizgi ma­terıaldardy álemdik baǵadan jeńildikpen jetkizýdi qamtamasyz etemiz. Sheteldik seriktestermen birlese otyryp, iri munaı jobalaryn damytýdyń jańa uzaq merzimdi josparyn ázirleımiz.

7. Básekege qabiletti aýyl sharýashylyǵy jáne ornyqty aýyl 

Aýyl sharýashylyǵy ekonomıkanyń jańa qozǵaýshy kúshine aınalady. Aldaǵy jyldarda aýyl-aımaqty órkendetýge basymdyq beremiz. Biz aýyldyq jerdi jumyspen jappaı qamtý úshin jaǵdaı jasaımyz, aýyl turǵyndarynyń kásip­kerlik bastamalaryn qoldaımyz.

Turǵyndarǵa jer qoljetimdi bolady. Ol úshin iri jer ıelerinen paıdalanylmaıtyn jer telim­derin memleket menshigine qaıtarý jumystaryn jandandyramyz.

Agrarlyq sektordaǵy monopolııasyzdandyrý ashyq quqyqtyq rásim, salyqtyq yntalandyrý jáne tehnologııalardy engizý jumystary­men qatar júrýge tıis.

Sý únemdeıtin tıimdi tehnologııa engizip, me­lıorasııa jáne sýarý júıesin qalpyna kel­tirý kerek.

Memleket aýyl sharýashylyǵy kooperatıv­terin uıymdastyrý úshin aýqymdy jobany iske asyrady. Kooperatıvter egistikten dúken sóre­sine deıin ónimdi tikeleı jetkizýshi bolady. Tıim­siz del­daldardan arylamyz.

Osy maqsatta:

Aýyldy jedel damytýǵa basymdyq beremiz. Aýyldyq aýmaqtardy damytý tujyrym­da­masyn ázirleımiz. 1 mıllıonnan astam aýyl turǵynyn qam­tı­tyn aýyl sharýashylyǵy kooperasııasyn da­my­týǵa 1 trln teńge bólemiz. Aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn lızıngke alý, shaǵyn nesıe alý jáne iri qaladaǵy ótkizý nary­ǵyna qol jetkizý úshin jeńildikter beremiz; Kooperatıvtik kásipkerlikke barlyq jeke qosalqy sharýashylyqtyń jartysyn tartamyz, nátıjesinde aýyl sharýashylyǵynda 350 myńnan astam sapaly jumys orny paıda bolady. Sýarý alańyn eki ese arttyryp, ony keminde 2,2 mln gektarǵa deıin jetkizemiz. 3,5 myń shaqyrym sýarý kanaldaryn qaıta jón­deımiz. 4 tekshe shaqyrym sýdy jınaqtaýǵa múm­kindik beretin jańa 25 sý qoımasyn salamyz, qol­danystaǵy 16 sý qoımasyn jóndeýden ótki­ze­miz.

8. Ashyq kólik dálizderi jáne logıstıka

Qazaqstan ekonomıkasy kólik dálizderin keńeıtýdi qajet etedi. Burynnan bar jahandyq taýar jetkizý júıesiniń buzylýy bizdiń bolashaq tran­zıttik múmkindigimizdi kúsheıtti.

Biz jańa sapaly joldar, qoımalar salyp, aılaqtardyń áleýetin arttyrýymyz kerek, salany lokomotıvtermen, júk kóligimen, konteınerlermen qamtamasyz etýimiz qajet.

Memleket tranzıttik dálizderdiń júk aınalymy men ótkizý qabiletin arttyrady. Sol ar­qy­ly el ekonomıkasyna mol ınvestısııa tar­týǵa tyń serpin beremiz.

Osy maqsatta:

Tranzıttik jáne eksporttyq múmkindikti ártaraptandyrý úshin Transkaspıı halyqaralyq baǵytyn negizgi baılanystyrýshy býynǵa aınaldyramyz. Teńiz porttary men flotty nyǵaıtamyz, Kas­pıı teńizinde zamanaýı konteınerlik hab qura­myz. Reseı, Qytaı, Ortalyq Azııa jáne Kaspıı óńiri elderimen shekara mańynda saýda-ekonomı­kalyq ortalyqtar jelisin ashamyz. Otandyq óndirýshi men eksporttaýshyǵa bir­deı qoljetimdi, tranzıttik tasymal úshin biryń­ǵaı sıfrlyq jasyl dáliz quramyz. Ushaq bıletiniń baǵasyn tómendetý úshin áýe naryǵynda naqty básekelestik quramyz. 11 myń shaqyrym temirjoldy jóndeımiz. «Dostyq – Moıynty», «Darbaza – Maq­taral» temirjol jelisin, Almatynyń aınalma tar­­maǵyn, Qytaımen «Baqty» temirjol ótke­lin iske qosamyz.

 9. Senimdi energetıka

Qoljetimdi ári turaqty energetıka sektory – ındýstrııalyq ósýdiń negizi.

Biz táýelsiz energetıkalyq júıe qurýdy jal­ǵastyramyz. Ol halyqtyń turmystyq qa­jet­tiligi men ónerkásiptiń suranysyn tolyq qam­tamasyz etetin bolady.

Kómirsýtegi óndirisin damytyp, óńirlerdi gaz­dandyrýdy jalǵastyramyz.

Jasyl tehnologııalarǵa basa nazar aýdara oty­ryp, balamaly energııa kózderin de damytamyz.

Osy maqsatta:

О́ńdeý kólemin jylyna 21 mıllıon tonnaǵa deıin ulǵaıtý arqyly ishki naryqty munaı ónimi túrlerimen qamtamasyz etemiz.

Munaı óndirý ósimine qaraı kómirsýtegi shı­ki­zatyn eksporttaý dálizderin ártaraptandyra­myz.

Taýarlyq gaz resýrsyn 30 mlrd tekshe metrge deıin ulǵaıtý úshin jańa gaz óńdeý qýattaryn sa­la­myz.

Eldegi gazdandyrýdy 60 paıyzdyq deńgeıge jet­kizemiz.

3,7 Gvt elektrtúrlendiretin qýat pen jylý elek­trortalyqtaryn jańǵyrtamyz jáne salamyz.

Jańartylatyn energııa óndirisiniń kólemin 1,5 esege arttyramyz.

Elimizdiń energııa júıesin saqınalaıtyn elektr berý jelisiniń qurylysyn aıaqtaımyz.

10. Qýatty aımaqtar men damyǵan ınfraqurylym     

Ádiletti óńirlik saıasat – adamdardyń úlken qa­lada da, shaǵyn aýylda da jaıly ómir súrýi de­­gen sóz.

Árbir otbasy taza aýyz sýǵa, sapaly joldar­ǵa, jyldam ınternet pen turaqty uıaly baıla­nys­qa qol jetkizetin bolady.

Memleket jańa turǵyn úıler salady, barlyq óńir­degi jergilikti ınfraqurylym men ınje­ner­lik kommýnıkasııalardy jańartady. Biz sa­paly jumys ornyn qamtamasyz etemiz, ár aza­mat­tyń ózin damytýyna teń múmkindik jasaımyz.

Munyń bári óńirlerdi turǵyndar men ınves­tısııalar úshin tartymdy etedi.

Osy maqsatta:

7 jyldyń ishinde 111 mln sharshy metr tur­ǵyn úı salamyz.

Úlestik qatysýy bar problemaly úıler qury­lysyn aıaqtaımyz.

40 myńǵa jýyq apatty jáne tozǵan tur­ǵyn úı ıesin jańa úımen qamtamasyz etemiz.

«7-20-25» baǵdarlamasy boıynsha ıpotekalyq nesıelendirýdi jalǵastyramyz.

Jappaı turǵyn úı qurylysy aýdandaryn ın­je­nerlik kommýnıkasııalarmen jabdyqtaýdy bel­­­­sendi júrgizemiz.

Eldi mekenderdiń 100%-yn sýmen jabdyqtaý júıe­simen qamtamasyz etemiz.

Ystyq sýmen jabdyqtaý jáne sýtartý je­lileriniń tozý kórsetkishin 40%-ǵa deıin tómen­de­temiz.

Respýblıkalyq mańyzy bar 8 myń shaqyrym já­ne oblystyq, aýdandyq mańyzy bar 14 myń sha­qyrym avtojoldyń sapaly salynýy men jón­delýin qamtamasyz etemiz.

Barlyq respýblıkalyq jáne negizgi oblystyq av­tojoldardy sapaly uıaly jáne ınternet-baı­la­nyspen qamtımyz.

 11. Ozyq qoldanbaly ǵylym 

Memleket bazalyq óndiristen kúrdeli ón­diris­ke jáne joǵary tehnologııalyq taýarlardy shy­ǵarýǵa kóshýdiń tehnologııalyq tuǵyrnamasyn jasamaq.

Ol úshin ǵylym eldiń básekege qabiletti bol­ýy­­na múmkindik beretin jańa óndiris tehnologııalaryna baǵyttalatyn bolady.

Bizdiń ǵalymdardyń kúsh-jigeri jol qury­lysyn jaqsartý, aýyl sharýashylyǵyn jań­ǵyr­tý, ónerkásiptiń tıimdiligin arttyrý sııaqty prak­tıkalyq máselelerdi sheshýge jumyl­dyry­lady.

Bul jumysty memleket, ǵylym jáne bıznes­tiń tyǵyz yqpaldastyǵy arqyly júzege asyramyz.

Osy maqsatta:

Qoldanbaly ǵylymdy, onyń ishinde iri bız­nes­tiń ǵylymı zertteýlerdi birlesip qarjy­lan­dyrýyn kezeń-kezeńmen arttyramyz; Ǵylymı jáne ǵylymı-tehnıkalyq qyzmet ná­tıjelerin kommersııalaý, atap aıtqanda, granttar bólý úshin jaǵdaı jasaımyz; Jetekshi joǵary oqý orny men iri kásip­oryn­nyń janynan mamandandyrylǵan ın­jı­nırıng­tik ortalyqtar quramyz; «Ǵylym jáne tehnologııalyq saıasat týraly» zań qabyldaımyz.

12. Jańa sıfrlyq múmkindikter

Sıfrlandyrý turmys sapasyn jaqsartýǵa jol ashady jáne azamattardyń múmkindikteri bir­deı bolýyn qamtamasyz etedi. Memlekettik qyz­metter men jeke servıstegi IT-sheshimder eli­mizdegi áleýmettik qatynastardy ózgertip ji­berdi.

Biz ómirdiń barlyq salasyna sıfrlyq tehno­logııalardy engizýdi jalǵastyra beremiz.

Azamattar sapaly sıfrlyq qyzmetterge qol je­tkize alady. Uıaly baılanystyń besinshi býy­ny (5G) barlyq oblys pen aýdan ortalyǵynda paıda bolady.

Azamattardyń jeke derekteriniń qaýipsizdigin ony jınaý jáne saqtaý, sondaı-aq jikteý bo­ıynsha úzdik álemdik standarttar engizý esebinen kúsheıtemiz.

Jasandy ıntellekt, vırtýaldy jáne tolyq­tyrylǵan shynaıylyq, sıfrlyq aktıvter men blokcheın tehnologııalarynyń taralýyna jan-jaqty járdemdesetin bolamyz.

Osy maqsatta:

Qalalar men aýdan ortalyqtaryn keń­jo­laq­­ty ınternet jelisimen qam­tamasyz etemiz. Biz qýatty derekter ortalyqtaryn salyp, transshekaralyq talshyq­ty-optıkalyq kúre­jol júrgizbekpiz jáne sıfrlyq aımaqtyq hab bolý úshin IT kom­panııalardyń halyqaralyq «oıyn­­­shylaryn» tartýǵa qajetti zańnamaǵa erek­she na­zar aýdaramyz. Biz IT-kompanııalarda kem degende 150 myń jańa jumys ornyn ashamyz. Biz sıfrlyq tehnologııalardyń ekonomıkaǵa qosqan úlesin IJО́-niń 1 paıyzyna deıin jet­kize­miz.

III. ÁDILETTI MEMLEKET

Ádiletti áleýmettik saıasat júrgizý – Ádiletti Qazaqstan qurýdyń bazalyq alǵysharty.

Azamattyń bilim alýyna, densaýlyǵy men ál-aýqatyna memleket tikeleı jaýapty. Áleý­met­tik bıýdjetimiz ósip keledi. Bul – balabaqsha, mek­tep, aýrýhana, mádenıet, sport nysandaryn sal­ýǵa jáne jóndeýge, ataýly kómekke bólinetin trıllıondaǵan teńge.

Qarajat somasynan góri árbir muqtaj adam­nyń arnaýly memlekettik qamqorlyqty sezinýi mańyzdyraq ekenin esten shyǵarmaýymyz kerek.

Uzaq ýaqyt boıy elimizde áleýmettik shyǵyn májbúrli shara retinde qarastyrylyp keldi. Mundaı kózqarasty túbegeıli ózgertemiz.

Budan bylaı áleýmettik tólemder adam kapıtalyna salynatyn tikeleı ınvestısııa bolyp esepteledi. Memlekettiń azamattarǵa jumsaıtyn barlyq kúsh-jigeri jáne qarjysy turaqty áleýmettik damýǵa, ekonomıkany órkendetýge negiz bolady.

Biz balalarymyzǵa barynsha jaıly oqý jaǵ­daıyn jasaımyz – olardy zamanaýı ári qaýip­siz balabaqshamen, mekteppen, tegin tamaqpen, qo­symsha bilimmen, jyldam ınternetpen qam­tamasyz etemiz.

Oqýshy orny men stýdenttik jataqhana tap­shylyǵyn joıamyz, bilim berý júıesinde sıfrlyq orta qalyptastyramyz.

Kolledjder men joǵary oqý oryndary eli­miz ben álemde suranysqa ıe kásibı maman daıyn­daıtyn bolady.

Azamattardyń sapaly medısınalyq qyz­met­ke qoljetimdigi arta túsedi.

Biz memleket pen bıznes múmkindigin birik­tire oty­ryp, densaýlyq saqtaý júıesin jań­ǵyr­týmen aın­alysamyz. Bul ult densaýlyǵyn jaq­­sartýǵa, adam ómiri uzaqtyǵyn arttyrýǵa múm­kindik týdyrady.

Áleýmettik memlekettik baǵdarlamalar eńbek na­ryǵy múmkindikterin keńeıtedi.

Biz áleýmettik tólem kólemin ulǵaıtyp, ha­lyqtyń muqtaj toptaryn qoldaýdyń jańa qura­lyn engizemiz, jańa bilim men ónimdi eńbek ar­qyly ár azamattyń basty qajettiligin qam­tamasyz etýge jáne ómirin jaqsartýǵa kómek­te­semiz.

13. Qoljetimdi  jáne sapaly bilim 

Elimizde 6,5 mıllıon bala bar. Olardyń bárine turǵan jerine jáne qaı tilde oqıtynyna qaramastan, irgeli bilim, sıfrlyq tehnologııa, jaıly bilim ınfraqurylymy teń dárejede qol­jetimdi bolýǵa tıis.

Ádiletti Qazaqstandy qurýdyń negizinde aǵartýshylyq qundylyqtar jatyr.

Talantty, bilimdi, otansúıgish urpaq neǵur­lym kóp bolsa, ál-aýqatymyz soǵurlym tez ar­­­­tady. Bul iste pedagogterimizdiń róli zor.

Biz muǵalimniń áleýmettik mártebesin art­tyrý­dy, shyǵarmashylyq jumysyna qolaıly jaǵ­daı jasaýdy jáne olardy artyq mindet­terden bo­satýdy jalǵastyramyz.

Mártebeli muǵalim ataǵy bedel men dana­lyq­tyń turaqty sınonımine aınalady.

Osy maqsatta:

2 jastan 6 jasqa deıingi balalar sapaly mek­tepke deıingi tárbıe jáne oqýmen qam­ta­ma­syz etiledi. «Balaǵa beriletin aqsha» qaǵıdatyn iske asyrý­ǵa múmkindik týǵyzatyn memlekettik ba­la­baqshalarda oryn bólýdiń biryńǵaı jáne yń­ǵaıly aqparattyq júıesi qurylady. Áleýmettik osal top sanatyndaǵy ot­ba­synyń balalary balabaqshada tegin tamaqtana­dy jáne barlyq bastaýysh synyp oqýshy- lary te­gin ystyq tamaqpen qamtamasyz etiledi. Shamadan tys júktemesi bar synyptar, apat­tyq mektepter jáne úsh aýysymdy bilim berý máselesin túpkilikti sheshý úshin oqýǵa qo­laı­­ly jaǵdaıy bar 1,5 mln oqýshy orny en­gi­zi­ledi. Jyl saıyn shaǵyn qala, aýdan ortalyǵy men aýyldaǵy keminde myńnan astam mektep za­man talabyna saı jańartylatyn bolady. Robottehnıka, hımııa, bıologııa jáne fı­zıka pánderine arnalǵan keminde 7000 zamanaýı ka­bınet ashylady. Pán oqytýdyń ınnovasııalyq ádisteri en­gi­zi­ledi, qajetti oqý materıaldary sıfrlyq for­­matqa aýystyrylady. Oqýshylar oqý materıaldaryna lezde qol jet­kizetin, bılet alý, tólem quralyna aınalatyn, aýyr arqaqorjyndy almastyratyn sáı­kes­tendirý kartalaryna ıe bolady. Kompıýteri joq balalarǵa arnalǵan jalǵa berý baǵdarlamasy iske qosylady, al áleýmettik osal otbasylardan shyqqan oqýshylar kompıý­ter­lerdi aqysyz jalǵa alady. Bilim berý mekemelerinde qaýipsizdik sharalary kúsheıtiledi. Barlyq kolledj, mektep men ba­labaqshalar tıisti túrde jabdyqtalady. Balalarǵa arnalǵan 50 saýyqtyrý lageri ashy­lady, balalardyń shyǵarmashylyq jáne zııat­kerlik áleýetin damytý úshin oqýshylar saraıy, jas tehnık beketteri, balalar tehnoparki, mý­zyka jáne óner mektepteri syndy keminde 100 jańa iri nysan salynady. Árbir tilek bildirgen balaǵa sport seksııasyna nemese shyǵarmashylyq úıirmege tegin qa­ty­sýǵa múmkindik beriledi. Stýdentterdiń shákirtaqy mólsheri 2 esege ulǵaı­tylady; Barlyq stýdent álemdik sıfrlyq kitapha­na­larǵa tegin qol jetkizetin bolady. Stýdenttik jataqhanalardaǵy oryn tap­shy­lyǵy máselesi sheshiledi.

 14. Zamanaýı medısına 

Medısına salasynyń negizgi mindeti – ómir súrý uzaqtyǵyn arttyrý, azamattarymyzdyń den­saýlyǵyn jaqsartý.

Ol úshin kásibı bilikti kadr daıarlaý isi men profılaktıkalyq jumys kúsheıtiledi, aýyl medısınasy qalpyna keltiriledi. Árbir qala, aýdan ortalyǵy, iri aýyldarda sapaly me­dı­sı­na­lyq kómek kórsetiletin bolady. Bul – Ádi­let­ti Qazaqstannyń mańyzdy basymdyǵynyń biri.

Azamattarymyz sheteldik klınıkalarǵa amal­syz baryp emdelip júrgen medısına túr­leri­ne erekshe nazar aýdarylady. Importalmas­tyrý men Qazaqstanda medısınalyq týrızmdi da­mytý densaýlyq saqtaý júıesin jetildirýdiń bas­ty mindetine aınalady.

Osy salany damytýdyń turaqty modeli qury­lyp, 2027 jyly ony qarjylandyrý deń­geıi ishki jalpy ónimniń 5 paıyzynan kem bol­maı­dy.

Dárigerlik kásiptiń mártebesi men bedeli arta tú­sedi.

Ishki naryqty qoljetimdi ári sapaly otan­dyq, sheteldik dári-dármekpen toltyrý óz aldyna úlken mindet bolmaq. Otandyq farmasevtıka ónimderimiz básekege qabiletti ári halyq­ara­lyq standartqa saı bolýǵa tıis.

Osy maqsatta:

Salamatty ómir saltyn nasıhattaýdy kú­sheıtip, halyqtyń densaýlyq máselesi týraly saýatyn arttyramyz. Mindetti áleýmettik medısınalyq saq­tandyrý júıesiniń sapasyn jaqsartamyz. Dáriger mamandyǵynyń mártebesin zańna­malyq turǵyda bekitemiz jáne medısına qyz­met­kerlerin qorǵaý men qoldaýdyń tıimdi tetik­terin engizemiz. Turǵyndardy profılaktıkalyq, onyń ishin­de onkologııalyq jáne juqpaly emes aýrýlar boıyn­sha tekserýdi keńeıtemiz. Jańa qurylǵylarmen jabdyqtalǵan, bilik­ti medısına qyzmetkerleri bar zamanaýı per­zent­hana ortalyqtarynyń jelisin quramyz. Balalar onkologııasy men gematologııasy ult­tyq ortalyǵyn ashamyz. Onkologııalyq qyzmetti keshendi túrde jań­ǵyrtamyz. Ýaqtyly kómek kórsetý úshin biryńǵaı kon­sýltatıvtik ınsýlt ortalyǵyn iske qosamyz. Ishki naryqtaǵy otandyq dárilik zat ón­dirisiniń úlesin 50 paıyzǵa deıin ulǵaıtamyz. Aýyldyq jerde jańa jabdyqpen jaraq­tal­ǵan, bilikti medısına qyzmetkerinen jasaq­talǵan 700 jańa medısınalyq nysan ashamyz. Tórt mıllıonnan astam aýyl turǵynyn (qa­lalyq jáne oblystyq aýrýhanalar deńgeıinde) qo­symsha mamandandyrylǵan jáne joǵary teh­no­logııalyq medısınalyq kómekpen qamtımyz. Telemedısına arqyly ornalasqan jeri boıyn­sha medısınalyq qyzmetke qoljetim­di­lik­ti art­tyramyz. Sıfrlandyrý arqyly dárigerler eseptiligin­degi qaǵazbastylyqty azaıtamyz, densaýlyǵy týraly aqparattyń ár azamatqa tolyq qol­je­timdi bolýyn qamtamasyz etemiz. Azamattarǵa «Elektrondyq úkimet» por­ta­ly men eGov mobile mobıldi qosymshasyndaǵy je­ke kabıneti arqyly dárilik zattar alý resep­tilerine qoljetimdilikti qamtamasyz etemiz.

 15. Áleýmettik qorǵaý       

Bizdiń barlyq áleýmettik shyǵyndarymyz – ulttyń áleýetin damytýǵa salynǵan ınvestısııa.

Sondyqtan biz azamattarymyzdyń ómirlik qıyn­­dyqty jeńýine kómektesemiz, sonymen birge olardyń eńbektenýge, óz ál-aýqatyn art­tyrý­ǵa degen umtylysyn yntalandyratyn bolamyz.

Eń aldymen, balalar men múmkindigi shekteýli jandar memlekettiń erekshe qamqorlyǵynda bo­­lady.

Biz azamattyń ómirin jaqsartýǵa, bilim berý júıe­sin, áleýmettik jáne kólik ınfraqury­ly­myn jetildirýge bar kúshimizdi salamyz. Erekshe qa­jettiligi bar azamattarǵa arnaıy jumys oryn­dary ashylady.

Azamattarǵa áleýmettik kepildik berýdiń bar­lyq tásilderi Áleýmettik kodekste bekitiletin bo­­lady.

Osy maqsatta:

2024 jyldan bastap Ulttyq qordyń jyl saıyn­ǵy ınvestısııalyq tabysynyń 50 paıyzyn 18 jasqa tolǵanǵa deıin balanyń jınaqtaýshy shotyna aýdara otyryp, «Ulttyq qor – bala­lar­ǵa» jalpyhalyqtyq bastamasyn iske qosa­myz. «Samuryq-Qazyna» qory taza tabysynyń ke­minde 7 paıyzyn «Qazaqstan halqyna» qoǵam­dyq qoryna jyl saıyn aýdarýdy qamtamasyz etemiz. Ýaqytsha jumyssyz azamattardy qoldaý júıesin kúsheıtemiz. 2023 jyldan bastap jumysynan aıyryl­ǵany úshin beriletin áleýmettik tólem mólsherin tabystyń 45 paıyzyna deıin ulǵaıtamyz. Erekshe qajettiligi bar azamattardy ju­myspen qamtý úshin áleýmettik kásipkerlik boıyn­sha áleýmettik jobalardy «Qazaqstan hal­q­yna» qoǵamdyq qory arqyly júzege asyramyz. Erekshe qajettiligi bar azamattardy týǵannan bastap jeke qoldaýmen qamtamasyz etemiz. Erekshe qajettiligi bar barlyq azamatqa Áleý­mettik qyzmetter portaly arqyly qyz­metti, taýardy, jetkizýshini, uıymdy jáne áleý­mettik qyzmetkerdi tańdaý múmkindigin usy­namyz. Birinshi toptaǵy múgedek adamdy kútetin otbasy múshelerine jalaqy, áleýmettik aýdarym tólep, eńbek ótiline qosa otyryp, olardy je­ke kómekshi retinde rásimdeý máselesin sheshe­miz. Balalardyń arnaýly mekemelerin balalardy qoldaý ortalyǵy retinde qaıta quramyz. Jetim, ata-ana qamqorlyǵynsyz qalǵan balalardy asyrap alatyn kásibı otbasylarǵa balalardy ornalastyrýdyń balamaly nysanyn engizemiz. Ár mekemege bir júginbeı, memlekettik qol­daýdy proaktıvti formatta alý úshin adam ómiriniń barlyq baǵytyn qamtıtyn otbasynyń sıfrlyq kartasyn engizýdi aıaqtaımyz. Aqparat­tyq júıe memlekettik kómekti arnaýly túrde jáne ádil kórsetýge múmkindik beredi. Tabysy tómen otbasynan shyqqan 1 jas­tan 6 jasqa deıingi balalarǵa arnalǵan kepilden­diril­gen áleýmettik pakettegi kómekti azyq-tú­lik­ten aqshalaı túrge aýystyramyz. Bala kútimi boıynsha áleýmettik tólem mer­zimin 1 jastan 1,5 jasqa deıin ulǵaıtamyz. Halyqtyń áleýmettik osal toptary úshin kom­mýnaldyq qyzmetke jumsalatyn shyǵynnyń ke­minde 30 paıyzynyń ótemaqy tetigin iske qo­samyz. Jeke tulǵanyń bankrottyǵy týraly zań qa­byldaımyz.

16. Ortaq qundylyqtar men mádenıet

Memleketti halyq qurady, al halyqty ortaq qundylyqtar uıystyrady.

Ádiletti Qazaqstandy aıqyndaıtyn basty qundylyqtar – elimizdiń táýelsizdigi, aýmaqtyq tutastyǵy men ýnıtarlyǵy, birlik, otanshyldyq, eńbekqorlyq, otbasylyq qundylyq, halqy­myz­dyń tarıhy men dástúri. Osy qundylyqtardy nyǵaıta otyryp, biz elimizdi ishki jáne syrtqy syn-qaterden qorǵaımyz, azamattarymyzdy jarqyn bolashaqqa bastaımyz.

Osy maqsatta:

Memlekettik tildiń odan ári damýyn jáne kún­delikti ómirdegi qoldanysyn yntalandyratyn bolamyz. Tildik negizdegi kemsitýshiliktiń kez kelgen túri­ne qatań túrde qarsy turamyz. «Birligimiz – áralýandyqta» ámbebap qaǵı­da­ty boıynsha etnosaralyq birlik pen konfes­sııaara­lyq kelisimdi nyǵaıtý saıasatyn jalǵas­tyra­myz. Qazaqstannyń tarıhı-mádenı murasynyń ny­sandaryn IýNESKO-nyń Búkilálemdik mura ti­zimine usynamyz. Qazaqstandy halyqaralyq arenada biregeı ulttyq mádenıet pen beıbitshilik, tózimdilik, ke­lisim men izgilik eli retinde ilgeriletetin bola­myz.

17. Jańa býyn

Jastar – qoǵamdaǵy ózgeristerdiń negizgi qoz­ǵaýshy kúshi. Jastarymyz bastamashyl, el taǵdyryna belsene aralasýǵa daıyn.

Biz bılik ınstıtýttarynyń jáne daryndy, bel­­sendi jańa býyn ókilderiniń ózara yqpal­dasýy úshin barlyq jaǵdaı jasaımyz.

Ol úshin biz jastar saıasatynyń tujyrym­damasyn qaıta qarastyramyz, ıaǵnı «Jastar úshin» qaǵıdatynan «Jastarmen birge» qaǵıda­ty­na kóshemiz.

Elimizdiń barlyq jas azamatynyń óz qa­bile­tin tolyq júzege asyrýy úshin áleýmettik-eko­no­mıkalyq teń múmkindikterdi qamtamasyz ete­miz.

Osy maqsatta:

Jastar saıasaty týraly jańa tujyrym­dama men zań qabyldaımyz. Qoǵamdyq keńesterde jastar kvotasyn en­gizemiz. Konkýrstyq negizde jas kásipkerlerge jyl­dyq 2,5 paıyz jeńildikpen nesıe berýdi usynamyz. Erekshe qajettilikteri bar jas kásipker­ler­ge qosymsha grant bólip kómek kórsetemiz. Kreatıvti ındýstrııany damytýdy qol­daımyz. Mýzyka, kıno, teatr, ádebıet, dıdjıtal gra­fıka jáne t.b. baǵyt boıynsha jas talant­tardyń halyqaralyq festıvaldaryn turaqty túrde ótkizemiz. Jyl saıyn «Táýelsizdik urpaqtary» granttaryn beretin bolamyz. Eriktiler qozǵalysyn kúsheıtemiz.

18. Ekologııalyq oılaý 

Azamattardyń densaýlyǵy men turmys sapasyna áser etetin ekologııa – memlekettik ba­sym­dyqtar tizimindegi ózekti másele.

Biz tabıǵı resýrstardy utymdy paıdalanyp, qorshaǵan ortany saqtaýymyz kerek. Qorshaǵan ortany qorǵaýdyń jańa tásilderin engizip, taza tehnologııalardy damytýymyz qajet. Qoǵamda ekologııalyq mádenıettiń deńgeıin arttyramyz.

Ekologııalyq shyǵaryndylardy azaıtýǵa qol jet­kizemiz jáne bıoalýantúrlilikti saqtaýǵa bar kú­shimizdi salamyz.

Bul asa mańyzdy jumys ekologııalyq tepe-teń­dikti qalpyna keltirýge yqpal etedi.

Osy maqsatta:

Balabaqshadan bastap joǵary oqý ornyna deıingi bilim berýdiń barlyq deńgeıinde ekologııalyq bi­lim sapasyn arttyrý tásilderin túbegeıli qaı­ta qarastyramyz. Eldiń ónerkásiptik kásiporyndarynda, birin­shi kezekte – iri kásiporynda zııandy zattar emıs­­­sııasyn ekologııalyq baqylaýdy kúsheıtý ese­­binen 20 paıyzǵa azaıtamyz. Sý resýrstaryn utymdy paıdalanýǵa, qor­ǵaýǵa jáne tazartýǵa baǵyttalǵan jańa Sý kodek­siniń qabyldanýyn qamtamasyz etemiz. Elimizdiń sý nysandarynyń ekojúıesin birin­shi kezekte olardy ónerkásiptik kásiporyndardyń lastanýynan qorǵaı otyryp, saqtap qalýǵa kúsh salamyz. Ormandar aýmaǵyn 14,5 mıllıon gektarǵa jetkizemiz. Jabaıy janýarlardyń sırek kezdesetin já­ne joıylyp bara jatqan túrleri sanyn qal­pyna keltirýge kirisemiz. Barlyq iri qalada elektrmobılderge ar­nal­ǵan qajetti ınfraqurylym qalyptas­tyra­­­­myz.

Qurmetti otandastar!

Úsh jarym jylda biz san alýan kedergige qaramastan ómirdiń barlyq salasyndaǵy úlken reformalar qıyndyǵynan súrinbeı óttik.

Árqaısyńyzǵa atqarǵan jankeshti eńbegińiz, belsendi otansúıgishtik, syndarly azamattyq ustanymyńyz úshin shynaıy alǵysymdy bildirgim keledi.

Biz eń aýyr synaqty – tabıǵı jáne tehnogendik apattardy, ólimge ákelip soǵatyn pandemııa men Qasiretti qańtardy birtutas el bolyp birigip eńserdik.

Qazirgi kezde elimiz jahandyq naryq daǵdarysy men azyq-túlik ınflıasııasyn, halyqaralyq qaqtyǵystardyń shıelenisýin tikeleı ne janama túrde sezinip otyr.

Ádiletti Qazaqstandy qurý – meniń Prezıdent retindegi basty mıssııam. Bul – bárimizdiń ortaq isimiz. Bizdiń muqııat oılastyrylǵan is-qımyl josparymyz bar, barlyq qajetti resýrs, eń bastysy, baǵa jetpes kapıtal – elimizdiń jaýapkershiligi mol azamattary bar.

Mundaı tarıhı ózgerister ulttyń uıysýyn jáne árqaısymyzdyń kúsh-jigerimizdi qajet etedi.

Biz aldymyzǵa barlyq azamat ómirin jaqsartatyn pragmatıkalyq maqsat qoıyp otyrmyz. Búkil memlekettik apparat pen azamattyq qoǵamnyń kúshi men tájirıbesi osy maqsattarǵa jetýge baǵyttalmaq.

Alǵa qoıǵan mindetterdi birge sheshemiz ári jumysymyzdyń nátıjesin – barlyq azamattyń ál-aýqaty men ómir sapasynyń aıtarlyqtaı jaqsarýyn, ekonomıkanyń túbegeıli qaıta qurylýyn, saıası júıeniń jańǵyrýyn birge kóremiz.

Halyqtyń birligi men yntymaǵy – josparlanǵan reformalardyń tabysty aıaqtalýynyń basty sharty.

Jeke jáne qoǵamdyq qundylyqtar júıesin jańartpaı, ulttyń jańa sapasyn qalyptas­tyr­maıyn­sha, elimizdiń turaqty jáne jan-jaqty damýy múmkin emes.

Sondyqtan da mádenı kodymyzdyń bir bóligi – eńbeksúıgishtik pen bilimge qushtarlyq, zańdy qurmetteý men tártip saqtaý, popýlızm men radıkalızmdi, paıdaǵa tabynýshylyq pen shekten tys tutynýdy aıyptaý, adamgershilikke, yntymaq pen ózara kómekke umtylý sııaqty qasıetter berik ustanymymyzǵa aınalýǵa tıis.

Osy qundylyqtardy bekitý, olardy berik ustaný naǵyz otansúıgishtiktiń úlgisi bolmaq.

Kók baıraǵymyz, kógildir tólqujatymyz ben memlekettik tilimiz jalpyazamattyq biregeıliktiń shy­naıy nyshany retinde qalyptasty. Olar táýelsiz memleketimizdiń túptamyry men ózegin, ulty­myzdyń birligi men yntymaǵyn, Qazaqstan Respýblıkasynyń kúshi men qýatyn beıneleıdi.

Qıly zamandarda basyna túsken qıyndyqty jeńgen saıyn halqymyzdyń parasaty men qýaty eselene artyp otyratyn bolǵan.

Osyndaı syrtqy jáne ishki qaterdiń san qıly kúrdeli kezeńinde biz barlyq úmitimiz ben armanymyzdy shyndyqqa aınaldyra alatynymyzǵa senimdimin.

Bizdiń Otanymyz – bir, memleketimiz – bir, halqymyz – bir!

Ádiletti Qazaqstandy – múmkindikter beretin jáne órkenıetti eldi birge quraıyq!

 

Daıyndaǵan: Respýblıkalyq qoǵamdyq shtab Astana qalasy, Qonaev k-si, 12/1. Tapsyrys berýshi: M.J.Ospanov. Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenttigine úmitker Q.K.Toqaevtyń saılaý qorynan tólendi