Ekiniń biri demesek te, adam balasynyń eki paıyzynda kezdesetin kókirek qýysy keselderin, ıaǵnı keýdeniń shodyraıyp shyǵyp ketýi, ıakı kerisinshe ishine kirip ketýin búgingi medısına qalaı emdeıdi? О́ıtkeni ókpe, qolqany qysqan osynaý dertpen dúnıege kelgender bar. Qalaı desek te, densaýlyǵyndaǵy dál osy kináratpen júrgenderge ýaqyt ozdyrmaı operasııa jasatýǵa, emdelýge týra keledi.
Sonymen keýde qýysy deformasııasyn emdeýdiń ádis-tásilderi týraly keńirek bilý úshin Almatydaǵy №1 qalalyq klınıkalyq aýrýhanasynyń keýde bóligi hırýrgııasy ortalyǵynyń meńgerýshisi Nurlan Jarylqapov ótkizgen baspasóz máslıhatyna keldik. Sebebi bul ortalyq keýde qýysy aýrýlaryn emdeýge aıtarlyqtaı mashyqtanyp keledi.
«Keýde qýysy deformasııasy adamdardyń 2 paıyzynda kezdesedi. Súıek jáne shemirshek tinderindegi ózgerister keýdeniń tirek qyzmetin buzyp, qozǵalýǵa qajetti kólemin tómendetedi. Tós jáne qabyrǵalardyń qısaıýy tek kosmetıkalyq kinárat qana emes. Bul psıhologııalyq turǵyda kúızeliske túsirip, keýdege ornalasqan aǵzalardyń da qyzmetin buzady. Mundaı jaǵdaıda tynys alý joldarynda kedergiler paıda bolyp, qatty deformasııa júrekti qysyp, qalypty jumysy qosa buzylýy múmkin. Sondaı-aq keýde deformasııasynyń aýyr túri omyrtqanyń qısaıýyna ákeledi. Deformasııanyń bul túrin túzetý tek estetıkalyq jaǵynan ǵana emes, medısınalyq kórsetkishter boıynsha da qajet», dep bastady sózin N.Jarylqapov.
Maman keýde qýysynyń deformasııalanýyna týabitti jáne júre paıda bolatyn keselder sebep bolatynyn, klınıkalyq tájirıbede keýde qýysynyń kóbinese shuńǵyma sııaqty nemese shoqy tárizdi túrleri kezdesetinin aıtady.
«Eń kóp taralǵany keýde qýysynyń shuńǵyma tárizdisi jáne ol jańa týǵan 400 náresteniń bireýinde kezdesedi. Al shoqy sııaqty ekinshi túri shuńǵyma tárizdi túrine qaraǵanda 5 ese az. Shoqy tárizdi keýde deformasııasy kezinde keýde qýysynyń aldyńǵy-artqy kólemi ulǵaıady da, ártúrli deńgeıde, ártúrli ornalasyp, jota túrinde qalyptasyp, keýde qýysynyń kóldeneń búıiriniń kólemi tarylady», deıdi dáriger.
Mundaı deformasııalardyń damýyn túsindiretin birneshe teorııa bar. Keıbir avtorlar shuńǵyma tárizdisiniń damýy tós súıekti keri ıteretin qabyrǵa shemirsheginiń shamadan tys ósýimen baılanysty bolýy múmkin deıdi. Sol sııaqty dıafragmatıkalyq aýytqýlar, rahıt nemese jatyrishilik qysymnyń joǵarylaýy da tós súıeginiń keri yǵysýyna yqpal etedi dep esepteledi.
Kóbinese shuńǵyma tárizdi deformasııa tirek-qımyl apparatynyń basqa keselderimen, mysaly, Marfan sındromymen jáne deformasııanyń belgili bir dárejede dáneker tininiń aýytqýlaryna baılanysty ekeni baıqalady. Sonymen qatar genetıkalyq determınızm shoqy tárizdi deformasııasy bar naýqastardyń 40%-ynda kezdesedi.
Keýde qýysynyń qyzmeti qalypty emes ekenin syrt kózge anyq baıqalyp turatyn pishininen bólek, júrek-qan tamyrlary aýrýlary, tynys alýdyń qıyndaýy, salmaqtyń azaıýy, arterıaldy qan qysymynyń kóterilýi, shamadan tys tersheńdikten de bilýge bolady.
Sondaı-aq maman mundaı operasııalar qalaı jasalatynyn, operasııadan keıingi qalpyna keltirý qansha ýaqytqa sozylatyny jáne ony kimderge jasaýǵa bolmaıtyny týraly da túsindire kele, operasııany barynsha erte, jas kezinde jasatýǵa keńes berdi. О́ıtkeni balalardyń qalpyna kelýi tez jáne ońaıyraq júredi.
«Hırýrgııalyq operasııa jasatýǵa eshqandaı qarsy kórsetilimder bolmaǵan jaǵdaıda naýqas shara qoldanbasa, keýdeni qysyp turǵan deformasııa saldarynan ishki aǵzalardyń qyzmeti buzylýy ábden múmkin. Nassa operasııasy – bul shuńǵyma tárizdi keýde deformasııasyn túzeıtin, aǵzaǵa barynsha zııanyn az tıgizetin hırýrgııalyq aralasý. Deformasııany túzetý tehnologııasy úsh kezeńnan turady: plastına salý, ony taǵyp júrý kezeńi men plastınany alý», dedi spıker.
Osy arada 18 jasqa deıingi pasıentter memleket esebinen saqtandyrylǵanyn jáne tegin medısınalyq kómek ala alatynyn aıta ketý kerek.
Maman árbir naýqas úshin jeke-dara em taǵaıyndalatynyn, konservatıvti nemese hırýrgııalyq aralasý árkimniń densaýlyǵynyń erekshelikterine baılanysty júzege asyrylatynyn aıtady.
«Bizdiń klınıkada keýde qýysy organdarynyń ártúrli aýrýlary – moıyn, ókpe, keńirdek, kókirek, óńeshtiń tarylýy, qalqansha bezi qaterli isigine, keýde qabyrǵasy isigine, keńirdek-óńesh jarasyna, sút beziniń qatersiz isigi, qalqansha beziniń jáne aıyr bez aýrýlaryna operasııanyń kóptegen túri jasalady», dedi N.Jarylqapov.
Klınıkalyq tájirıbede naýqastardy hırýrgııalyq emdeýdiń dástúrli jáne densaýlyqqa zııany az (endoskopııalyq) ádisteri keńinen qoldanylady. Keýde qýysynyń deformasııasyn emdeý ádisi onyń qanshalyqty aýyr ekenimen, ókpe, júrekke qalaı áser etip jatqanymen anyqtalady. Shuńqyr keýdesi nemese keýekti deformasııasy asa bilinbeıtin naýqastar – jattyǵý, massaj, fızıoterapııa, tynys alý jattyǵýlary, júzý, korset kııý arqyly emdelgenimen, ol deformasııany tolyq túzete almaıdy, tek tejeı alady. Sondyqtan ortasha jáne aýyr deformasııa kezinde tek hırýrgııalyq operasııa ǵana keýdeniń jumysyn qalpyna keltire alady.
Buǵan qosa aýrýhanaǵa jatqyzý bıýrosy portaly arqyly MÁMS aıasynda tegin hırýrgııalyq kómek pen em, uıymdarmen kelisimsharttar jasaý arqyly aqyly kómek kórsetiledi.
Oraıy kelip turǵanda, elimizdiń shalǵaı óńirleriniń turǵyndary da telefon, elektrondy poshta arqyly aldyn ala habarlasyp, mamandar keńesin ala alatynyn aıta ketý kerek. О́ıtkeni keselin keýdesine jasyryp, qınalyp júrgen jandar tabylýy neǵaıbyl emes. Sol sııaqty ortalyqtyń aımaqtarǵa óz aıaǵymen baryp, kóshpeli keńes, operasııalar uıymdastyrý múmkindigi bar. Máselen, 2022 jyldyń tek 9 aıynda №1 QKA keýde bóliginiń hırýrgııa ortalyǵynda keýde organdaryna 260 operasııa jasalǵan. Qazirgi ýaqytta aýrýhana eń zamanaýı dıagnostıkalyq tehnologııalarmen jabdyqtalǵan, bul eń kúrdeli jaǵdaılarda joǵary dáldiktegi dıagnostıka júrgizýge múmkindik beredi.
Spıkerdiń aıtýynsha, osy Torakaldy hırýrgııa ortalyǵynda traheobronhoskopııa (kóbinese bronhoskopııa dep atalady) – joǵarǵy jáne tómengi tynys alý joldaryn barynsha tereń zertteýge, optıkalyq qurylǵy kómegimen shyryshty qabyqtar jaǵdaıyn baqylaýǵa múmkindik beretin endoskopııalyq zertteýler (traheıa, bronhtar) júrgiziledi.
«Tek bronhoskopııalyq zertteý ádisiniń kómegimen bronhtyń ishki betin tolyq vızýalızasııalaýǵa bolady. Tynys alý joldaryn zertteýdi endoskopııaǵa mamandanǵan joǵary bilikti dárigerler barlyq halyqaralyq standarttar men qaýipsizdik sharalaryn qatań saqtaı otyryp júrgizedi», deıdi dáriger.
Búgingi tańda bul ozyq dıagnostıkalyq ádisterdiń biri ǵana emes, sonymen birge dıagnostıkalaý, dıagnozdy rastaý, bıopsııa jasaý, aýrýdyń aýyrlyǵyn anyqtaý, muryn-jutqynshaq, keńirdek, óńesh pen ókpeniń sozylmaly qabynýy men irińdi aýrýlary bar naýqastardy emdeýdiń, bógde zattardy alýdyń eń mańyzdy jáne tıimdi jolyna aınalǵan.
Qalaı desek te, elimizde atalǵan keselge kelgende eń kúrdeli hırýrgııalyq operasııalardy jasaı alatyn joǵary bilikti mamandar men zamanaýı tehnologııalardyń tabylatyny qýantady. Máselen, keýde qýysyna operasııa jasaıtyn otandyq hırýrgter Ońtústik Koreıa, Reseı, Germanııa, Gollandııa, Úndistan sııaqty elderdegi klınıkalarda oqyp, kúrdeli operasııalar jasaýǵa mashyqtanǵan.
ALMATY