Úndesý

Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq shartyna О́skemen, Barnaýl jáne Mogılev kásipkerleri telekópir arqyly qoldaý bildirdi Memleket basshylarynyń Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq qurý shartyna qol qoıýy qarsańynda Shyǵys Qazaqstan oblysy, Reseı Federasııasynyń Altaı aımaǵy jáne Belorýssııanyń Mogılev oblysy arasynda «Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq: kásipkerlik úshin artyqshylyq pen bolashaq» atty telekópir ótti. Oǵan atalǵan aımaqtardyń basshylary, aýyl sharýashylyǵy, ındýstrııa jáne óndiris salasyndaǵy kásipkerleri, stýdenttik qurylys jasaqtarynyń ókilderi qatysty. Búginde Shyǵys óńirinde Reseı jáne Belorýssııa memleketterimen birlesken 250-den astam kásiporyn jumys isteıdi. Iаǵnı odaqqa múshe elderdiń óńirlerimen tyǵyz ári tıimdi ekonomıkalyq baılanys jolǵa qoıylǵan. Telekópir barysynda óńir basshysy B.Saparbaev aımaqaralyq qarym-qatynastar barlyq sala boıynsha nátıjeli bolyp otyrǵanyn atap ótti. О́tken jyly Shyǵys Qazaqstannyń Barnaýl jáne Mogılev óńirlerimen aradaǵy taýar aınalymy 1 mlrd. 800 mln. dollarǵa jetti. – Integrasııalyq úderisterdi damytý ertede bastalǵan. Elbasy Nur­sultan Nazarbaev Eýrazııa­lyq odaq qurý jónindegi ıdeıa­ny osydan 20 jyl buryn, 1994 jyly Máskeý memlekettik ýnıversıtetinde oqyǵan dárisinde aıtqan edi. Eýrazııalyq keńistiktegi ıntegrasııalyq baılanystar 2000 jyly Eýrazııalyq ekonomıkalyq qaýymdastyq qurýdan bastaldy. Osy ýaqyttan beri ulttyq ekonomıkany jańǵyrtý jáne kásipkerlerdiń básekege qabilet­tiligin kúsheıtý baǵytynda aýqym­dy jumys atqaryldy. Búgin­de Qazaqstan, Reseı, Belorýs­sııa memleketteri aıtýly ekono­mı­kalyq odaqqa qol qoıýǵa daıyn. Telekópirge qatysýshy óńirler­diń ortalyqtary О́skemen, Bar­naýl jáne Mogılev baýyrlas qala­lar bolyp tabylady. Eýra­zııalyq ekonomıkalyq odaq – iri kásiporyndar arasyndaǵy baılanys­ty nyǵaıta túsýge septigin tıgizedi. 170 mıllıonǵa jýyq halqy bar úlken naryqqa jol ashady. Jańa tehnologııalar men ıdeıa­lar alýǵa múmkindik týady, halyqtyń ál-aýqatyn arttyrady. Ekonomıkamen qatar ǵylym, bilim, densaýlyq, týrızm salalary da tyń tynysqa ıe bolady, – dedi óńir basshysy. Reseıdiń Altaı aımaǵynyń gý­bernatory A.Karlın ózi je­­tek­­shilik etetin óńirdegi taýar aınalymynyń úshten biri Qa­zaqstanǵa tıesili, onyń ishin­de Shyǵys Qazaqstan jáne Pav­lodar oblystarynyń úlesinde ekenin jetkizdi. Sondaı-aq, keshe ǵana Altaı aımaǵynda ınje­nerlerdiń qatysýymen ótken vagon qurylysyna arnalǵan halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııada úsh eldiń ǵalym­dary jyljymaly temirjol qura­mynyń synaq ortalyǵyn qurýǵa keliskenin jetkizdi. Bul – odaqqa múshe elderdiń kólik jáne tasymaldaý salasyndaǵy áriptestik baılanystaryn jetil­dire túsýge kómektesedi. Belorýssııanyń Mogılev ob­ly­sy basshylyǵy arada myń­daǵan shaqyrym jatsa da óńir­lerdi jaqyndastyratyn ekono­mıkalyq baılanystar men adamı baýyrlastyq týraly aıta kelip, óz elderinde kásipkerlikpen aınalysýǵa qolaıly jaǵdaı barlyǵyn jetkizdi. Mogılev oblysy atqarý komıtetiniń tóraǵasy P.Rýdnıktiń aıtýynsha, Keden odaǵy sheńberinde taýar aınalymy jyldan jylǵa qarqyn alyp keledi. Mysaly, 2010 jyly 2 mlrd. dollar bolsa, 2013 jyly bul kórsetkish 2,8 mlrd. dollarǵa ulǵaıǵan. Biz elderimizdiń arasyndaǵy baı­lanystyń jańa tarıhı kezeńin­de turmyz, dedi P.Rýdnık. Ol Keńes Odaǵy ydyraǵannan keıin úzilip qalǵan kásiporyndar ara­syn­daǵy baılanystyń jandan­ýyna múddeli ekenin, Eýrazııalyq odaqtyń ekonomıkalyq áriptes­tikke tejeý jasaıtyn túrli keder­gilerdi joıýǵa kómektesetinin jetkizdi. – Mogılevtikterdiń áleýeti óte joǵary. О́lkemizde 200-den astam iri kásiporyn, 1 myńǵa jýyq orta jáne shaǵyn óndiris oryndary jumys isteıdi. 200-den astam aýyl sharýashylyǵy uıymy, 30-dan astam qaıta óńdeý kásiporny bar. Sondyqtan, birlesken kásiporyndar ashyp, ózara tıimdi áriptestik qurýǵa bolady, – dedi Mogılev óńiriniń basshysy. Telekópirge qatysýshylar óńirlerdiń telearnalary daıyn­daǵan shaǵyn sıýjetter arqyly ekonomıkalyq baılanystarǵa birshama qanyq boldy. 1999 jyly shyǵys óńirinde 15 birlesken kásiporyn tirkelse, búginde olar myńdap sanalady. Qazaqstan-Reseı birlesken kásiporyndary ishinde «Bıpek», «Azııa Avto» kompanııa­lary óńir ekonomıkasyn órkendetýge súbeli úles qosqan. «Kemont» AQ, «Qazrospromarmatýra» JShS da belsendi túrde jaqyn naryqqa ónimin tasymaldap keledi. Reseılikter Barnaýldaǵy Altaı pedagogıkalyq akademııasynda ashylǵan qazaq mádenı ortalyǵynyń qyzmeti týraly áńgimeledi. Shyǵys Qazaqstan men Altaı aımaǵyndaǵy JOO rektorlary ózara áriptestik týraly memorandýmǵa qol qoıypty. Sibir qalalarynda shyǵysqazaqstandyq stýdentter bilim alýda. Balalardyń jazǵy demalysyn tıimdi uıymdastyrý maqsatynda pedagogıkalyq lager ashylǵan. Barnaýldy Shyǵys Qazaqstanmen jalǵaıtyn jol jóndeýden ótkizilgen. «SemAZ» JShS dırektory Á.Dos­qojanov 2009 jyldan beri Semeı qalasynda 5 myńnan astam «Belarýs» traktory shyǵarylǵanyn jetkizdi. Jyl saıyn 1300-1500 dana traktor shyǵaratyn zaýyt Belorýssııadan 30 mln. dollardan astam qarjyǵa bólshekter satyp alady. Onyń ishinde Mogılev oblysymen aýyl sharýashylyǵyna qajetti tehnıkalardy jınaý salasynda birqatar baılanys ornatyp úlgergen. Al Altaı aımaǵy halyqaralyq jáne óńiraralyq baılanysty qamtamasyz etý boıynsha basqarma basshysy A.Jılınniń aıtýynsha, Shyǵys Qazaqstan óńirimen taý-ken óndirisi salasyndaǵy baılanystardy damytýǵa mol múmkindik bar. Qazaqstandyq, reseılik jáne bela­rýstik kásipkerler ekono­mıkalyq ıntegrasııa nátıjesinde shekaraaralyq kedergilerdiń joıylyp, taýar tasymaldaý júıesi ońtaılandyrylǵanyn, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń qurylýy kásipkerlikti kemeldendirýge qyzmet etetinin jetkizdi. Dýman ANASh, «Egemen Qazaqstan». Shyǵys Qazaqstan oblysy.