Yqpaldastyqtyń artyqshylyqtary kóp

EKONOMIKALYQ ODAQ EL ERTEŃIN EŃSELENDIREDI

Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq týraly shartqa qol qoıylardyń qarsańynda Astanaǵa kelgen Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııanyń Integrasııa jáne makroekonomıkanyń negizgi baǵyttary jónindegi alqasynyń múshesi (mınıstr), ekonomıka ǵylymdarynyń doktory, Reseı Federasııasy Úkimetiniń janyndaǵy Qarjy akademııasynyń «Halyqaralyq ekonomıkalyq qatynastar» kafedrasynyń professory Tatıana VALOVAIаDAN shaǵyn suhbat alýdyń sáti túsken edi. Tómende sony usynyp otyrmyz. – Qurmetti Tatıana Dmıtrıevna, postkeńestik keńis­tiktegi basty ınteg­rator degen ataq alǵan bizdiń Prezıdentimiz Nursultan Nazarbaev jýyrda úsh eldiń sarapshylary óte kúrdeli de aýqymdy jumystardy eńserip, EAEO týraly shartty daıyn etti dep sizderdiń jumys­taryńyzǵa úlken baǵa berdi. Aıtyńyzshy, qandaı kelispeýshilikter boldy jáne olardy qalaı eńserdińizder? – Árıne, Nursultan Ábish­ulynyń barlyq ıntegrasııalyq úderisterdiń bastamashysy bolyp júrgeni shyndyq. Onyń bastamalary jalǵyz Qazaqstan ǵana emes, áriptes elderge de úlken paıda ákelip jatyr. Eýra­zııalyq ekonomıkalyq odaq qurý ıdeıasyn da ol osydan 20 jyl buryn kótergenin bilemiz. Munyń ózekti másele ekendigin ómirdiń ózi kórsetip, aqyry ekonomıkalyq odaq qurýǵa qol jetkizip otyrmyz. Al endi bizdiń aramyzdaǵy kelispeýshilikter týraly aıtar bolsam, eńserýge bolmaıtyndaı eshqandaı talas másele aldy­myzdan shyqqan joq. Biz qandaı da bir másele boıynsha antogonıstik pozısııada talasqan emespiz, tek Odaq jumysynyń sátti bolýyn kózdegen qyzý pikir alysýlar ǵana oryn aldy. Pikirtalastar barysynda Odaqqa eń tıimdi degen usynystar qabyldanyp otyrdy. Árıne, árbir eldiń múddesine sáıkes kereǵarlyqtar da kórinis bermeı qalǵan joq. Máselen, qyzmet kórsetý salasy boıynsha osyndaı kedergiler boldy. Sondaı-aq, keıbir taýarlar rynogy boıynsha da kereǵar pikirler kezdesti. Sonyń ishinde avtomobılder, munaı jáne munaı ónimderi, gaz, alkogol, temeki ónimderi rynoktary boıynsha qaıshylyqty pikirtalastar kóp boldy. Al bızneske ońtaıly ahýal týdyrý úshin biz osy taýarlarǵa degen jalpylamalyq tártipter ornatýdy qalap oty­rmyz. Osy máseleler boıynsha úlken dıskýssııalar bolyp, aqyry 2025 jylǵa deıin atalǵan taýarlarǵa jalpyǵa ortaq tártip ornatylyp, rynoktar arasyndaǵy aıyrmashylyqtardy alyp tastaý kelisildi. – EAEO jahandyq turaq­syzdyqtyń keleńsiz saldar­laryn azaıtýǵa qanshalyqty yqpal ete alady dep oılaısyz? – Ony biz is júzinde kórip otyrmyz. EAEO alǵashqy baspal­daqtary bolyp tabylatyn Keden odaǵy, Birtutas ekonomıkalyq keńistiktiń ózi jahandyq turaq­syzdyqtyń saldarlaryn birsha­ma azaıtýǵa yqpaldy bolyp otyr. О́ıtkeni, ıntegrasııa ekonomı­kalyq damýdyń naqtyly draı­veri bolyp tabylady. Naqty aı­ta­tyn bolsaq, saýda-ekono­mıka­lyq yntymaqtastyq bizdiń elderimizde anaǵurlym serpindi damyp keledi. 2012 jáne 2013 jyldardyń qorytyndylaryna qaraıtyn bolsaq, bizdiń ıntegra­sııalyq qurylymdardaǵy elder­diń ózara yntymaqtastyǵy qury­lymǵa enbeıtin eldermen salystyrǵanda anaǵurlym joǵary qarqynmen damýda. Osynyń ózi ıntegrasııalyq qurylymnyń ozyqtyǵyn, onyń álemdik daǵ­darystyń saldarlaryn eń­serýge yqpaldylyǵyn kórsetpeı me? Jahandyq daǵdarystyń kesirinen alyp rynoktar kishi­reıip, kóptegen taýarlardyń baǵasy túsip jatqanda bizdiń ishki rynogymyz damýdyń negizi bolyp otyr. Bizdegi saýdanyń qurylymdary da jaqsara túsýde. Sonyń ishinde Qazaqstandy alyp qaraıtyn bolsaq, qazir bul eldiń syrtqy saýda qurylymynyń sapasy jaqsaryp kele jatqanyn kórýge bolady. Máselen, buryn onyń syrtqy saýdasynda tek shıkizat qana basymdy orynda bolsa, sońǵy kezderi qazaqstandyq eksporttyń arasynda óńdelgen ónimder kólemi artyp otyr. Sonyń ishinde Qazaqstanda, ınte­grasııalyq qurylymdardyń ıgi yqpalynyń arqasynda, buryn eshqashan bolmaǵan avtomobıl qurastyrý salasy qatty damyp keledi. Mine, muny ıntegrasııanyń naqty, ıgilikti nátıjesi dep ata­ǵan jón. Jáne mundaı ister Odaq­tyń qurylýymen arta bereri sózsiz. – Mamandardyń aıtýyna qaraǵanda, Eýrazııalyq ekono­mıkalyq odaq erkin saýda aımaǵy, Keden odaǵy, Birtutas ekonomıkalyq keńistik, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq jáne absolıýtti ekono­mıkalyq ıntegrasııa sııaqty bes kezeńnen turady eken. Sonyń ishinde absolıýtti ınte­grasııa degen ne? – Shynymdy aıtsam, men de mundaı termındi bilmeıdi ekenmin. Meniń biletinim, aımaqtyq ekono­mıkalyq ıntegrasııa. Biz quryp jatqan ekonomıkalyq odaq – ol naryqtyq ıntegrasııanyń barlyq talaptaryna jaýap beretin ıntegrasııa. Sondyqtan ony absolıýtti ıntegrasııa dep ataýǵa bolatyn shyǵar. Ony qurý jolynda biz eýropalyq ıntegrasııanyń barlyq qyrlaryn zerttedik. Sonyń ishinde olardyń jibergen qatelikterinen saq bolýǵa da úlken kóńil aýdardyq. Mundaı qatelikter bizdiń ekonomıkalarymyzdy kútpegen táýekelderge ushyratýy múmkin. Sondyqtan saq bolý jaǵyn qatty eskerdik. Bizdiń ekonomıkalyq odaqqa satylap, kezeń-kezeńmen ótýimizdiń ózi osy saqtyqty qatty saqtaǵanymyzdy bildiredi dep aıtýǵa bolady. Árıne, bizdiń qanshalyqty oń nátıjege jetkenimizdi ýaqyt kórsetedi. Biz, áıteýir, óz elderi­mizdiń arasyndaǵy taýar, kapıtal, jumys kúshi jáne qyzmettiń erkin aınalymyn qatty qadaǵalap, oǵan kedergi keltiretin nárselerdi joıýǵa tyrystyq. – Sol kezeńderdiń ishinde Keden odaǵynan ótkenimiz úlken tájirıbe bolǵan shyǵar? –  Álbette. Men sizge mynadaı mysal keltireıin. Bizdiń elderimizdiń Keden odaǵyna engennen keıingi ózara taýar aınalym kólemi eki esege jýyq ósti. Sonyń ishinde Qazaqstan men Belarýs arasyndaǵy taýar aınalymy, tipti, joǵary qarqynmen damydy. Al bul Belarýs pen Reseı jáne Reseı men Qazaqstan arasyndaǵy keden­dik kedergilerdiń alynyp tastaǵandyǵynyń jemisi ekeni daýsyz. Eger burynǵydaı ortada kedergi bolyp reseılik keden qyzmetteri jatsa, Qazaqstan men Belarýs búgingi saýda aına­­ly­mynyń kólemine jete almaǵan bolar edi. Sonyń ıgili­gin kórgenderdiń arasynda qazaq­standyq astyq ta bar. Ol qazir Belarýs rynogyna esh kedergisiz jetkiziledi. Tranzıttik kedergiler men kedendik prosedýralardyń bári alynyp tastalǵan soń tek jol shyǵyndary ǵana qalyp, qazaqstandyq astyqtyń Belarýs rynogy ǵana emes, úshinshi elderge de erkin jetýine jol ashyldy. Qazir astyq qana emes, qazaq­standyq basqa da taýarlar­dyń Reseı men Belarýs arqyly Eýropa elderine shyǵýy artyp keledi. Mine, Keden odaǵynyń osyndaı artyqshylyqtary bar. – Áńgimeńizge rahmet.  Áńgimelesken Jaqsybaı SAMRAT, «Egemen Qazaqstan».

Bolashaq beınesi

Kúni keshe ǵana elimizdiń júregi Astanada uly tarıhı oqıǵanyń kýási bolǵanymdy maqtan tutamyn. Iá, bul shynynda da kópten kútken sát edi. Qazaqstan, Reseı jáne Belarýs basshylary Ekonomıkalyq odaq týraly shartqa qol qoıdy. Meniń jeke paıymdaýymsha, ekono­mıkalyq kúsh-qýattardyń birigýi árqashan bere­kege bastaıdy, el ıgiligine aınalady. Osy tóńirektegi jaýapsyzdyqpen aıtylǵan jol-jónekeı sózderdiń eshqandaı negizi joq. Ishki jáne syrtqy áleýetteri óte joǵary úsh eldiń ekonomıkasynyń ushtasýy bizdiń mem­leketterimizdiń, ásirese, Qazaqstannyń barlyq halyqtary úshin tek qana yrys kenishi bolmaq. Álbette, osy eleýli oqıǵanyń - Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq qurýdyń bastamashysy bizdiń Elbasymyz Nursultan Nazarbaev bolyp tabylady. Ol kisiniń adamdarǵa degen qamqorlyǵy, búgingi kúnimiz ǵana emes, Qazaqstannyń bolashaqtaǵy damýyn oılaǵan, keleshek urpaqtarymyzdyń qalaı jumys istep, qalaı ómir súrýin osy bastan qamdaǵan kóregendigi osynaý alysty boljaǵan ıgilikshil ıdeıany júzege asyrýǵa múmkindik berdi. 29 mamyr tarıhta bizdiń memleketimizdiń jáne Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa qatysýshy barlyq elderdiń damýyndaǵy jańa betburys retinde altyn áriptermen jazylyp qalady dep esepteımin. О́z basym jańa odaqtyń qurylýyn balalarym men nemerelerimniń bolashaǵymen baılanystyramyn. Bizdiń aldymyzdan qanshama ulan-ǵaıyr keńistikter ashylyp otyr deseńizshi! Biz Qazaqstanda, Reseıde nemese Belarýste emin-erkin, alańsyz oqyp, jumys isteı alamyz. Azamattarymyzdyń óz bilimderin, kúsh-jigeri men qabiletterin qoldanýǵa sheksiz múmkindikter ashylýda. Sondyqtan shartqa qol qoıylýy bárimiz úshin asa mańyzdy, nyshandy oqıǵa boldy dep bilemin. Lıýbov NI, Memlekettik respýblıkalyq koreı teatrynyń dırektory, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri.

Ideıanyń iske asýy – tarıhı kún

Oral qalasynda Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq qurý jónindegi shartqa qol qoıylý rásimi qurmetine oraı Demokratııalyq kúshterdiń «Qazaqstan – 2050» Batys Qazaqstan oblystyq koalısııasynyń dóńgelek ústel májilisi ótkizildi. Nur Otan partııasy Batys Qazaqstan oblys­tyq fılıalynyń bastamasymen uıymdastyrylǵan úlken basqosýdy fılıal tóraǵasynyń birinshi orynbasary Serik Súleımen júrgizip otyrdy. Munda alǵashqylardyń biri bolyp sóz alǵan koalısııa múshesi, Batys Qazaqstan oblystyq máslıhatynyń depýtaty Baýyrjan Tumanov budan jıyrma jyl buryn aıtylǵan ıdeıanyń naqty iske asqan kúni – tarıhı kún qataryna kire alatynyn málimdedi. Sondaı-aq, ol jańa qurylǵan eýrazııalyq odaq ıntegrasııa, ınvestısııa jáne ınnovasııa uǵymdarynyń birligin qamtamasyz etetinin aıtty. Al Jalpy ulttyq sosıal-demokratııalyq partııasy res­pýblıkalyq qoǵamdyq birles­tiginiń Batys Qazaqstan oblystyq fılıalynyń basshysy Qadısha Muqanova jańa ıntegrasııalyq ekonomıkalyq odaq talaptary tolyq iske asý úshin eń birinshi kezekte naqty is-sharalar jos­paryn ázirleý qajettigine toq­tal­dy. Ári saıası partııa ókili ıntegrasııalyq birlestik buǵan deıin Qazaqstanǵa aǵylyp kelgen baǵasy men sapasy tómen Qytaı taýarlaryna tosqaýyl bola alsa, bul qarapaıym adamdar úshin de jasalǵan oń qadam bola alatynyn jetkizdi. Sondaı-aq, Qazaqstannyń «Aq jol» demokratııalyq par­tııasynyń óńirdegi ókili Qaıyr­jan Idııatov eýrazııalyq odaq quramyna kirýge Túrkııa, Malaızııa, Indııa jáne Vetnam sekildi elderdiń de nıet qoıyp otyrǵany onyń burynǵy odaqtyń izi degen ústirt pikirdiń tas-talqanyn shyǵaratynyn aıtty.Bul onyń taza ekonomıkalyq baǵyttaǵy odaq ekenin taǵy bir dáleldeı túsedi, dedi ol. Budan keıin sóz alǵan Birlik saıası partııasy oblystyq fılıalynyń basshysy Muhıt Beısenǵalıev rýhanı keńistik pen bilim salasyndaǵy Eýrazııalyq yqpaldastyqtyń baǵa jetpes róline toqtaldy. Aıtalyq odaqqa múshe elder úkimetteri moıyndaıtyn joǵary bilim jónindegi dıplomdar elder arasyndaǵy rýhanı jaqyndyqty tereńdete túsedi, dedi sheshen. Dóńgelek ústel májilisin Serik Súleımen qorytyndylap, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń qurylýyn qazaq­­­­stan­dyqtardyń toqsan bes paıyzy qoldaǵanyn aıta kelip, 29 mamyr Eýrazııalyq ıntegrasııanyń dúnıege kelgen kúni retinde halyqaralyq kúntizbege kire alatyny jóninde túıin jasady. Qoryta aıtqanda, Prezıdent N.Á.Nazarbaev Eýra­zııalyq odaq tek ekonomı­kalyq bolýy kerek dep basa aıtty. Eli­miz­­diń ór­ken­deýi men kókjıegi, múm­­­kin­­dikteri keńi­nen damýyn oıla­saq, bizge úlken naryq kerek ekeni sózsiz. Temir QUSAIYN, «Egemen Qazaqstan».  ORAL.

Lebizder legi

Taıyr MANSUROV, EýrAzEQ-tyń bas hatshysy: – Qazaqstan, Reseı jáne Belarýstiń Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq týra­ly shartqa qol qoıy­lýyn postkeńestik keńis­tiktegi ǵala­mat oqıǵa dep sanaımyn. Bul, shyn mánin­de, jan-jaqty oı eleginen ótkizetin eleý­li oqıǵa. Qazaqstan Pre­zı­dentiniń 1994 jyly M.V.Lomonosov atyndaǵy MMÝ qabyr­ǵasynda jarııa etken eý­ra­zııalyq ıdeıa­synan beri 20 jyl­dyq joldan óttik. Bul aralyqta osy baǵytta birqa­tar jumystar atqaryldy. 2000 jyldyń 10 jel­toqsanynda Alma­ty­da EýrAzEQ ha­lyq­aralyq eko­nomıkalyq uıymy qurylsa, 2010 jyly Keden odaǵy qaly­p­tas­ty­ryldy, sál keıin Birtutas ekono­mıkalyq keńistik ómirge keldi. Endi, mine, ústimizdegi jyldyń 29 mamyrynda EAEO  týraly shartqa qol qoıylyp otyr. Atalǵan baǵytta  aıtarlyqtaı jumys atqaryldy. Onyń barlyǵy keshegi tarıhı mańyzdy oqıǵaǵa baılanysty júrgizildi. EAEO bolashaqta bizdiń elderimiz úshin ǵana emes, búkil postkeńestik keńistiktegi memleketter úshin, tipti, búkil álemdik qoǵam­das­tyqtaǵy elder úshin kúsh biriktirip qana ekonomıkalyq tabystarǵa jetýge bolatynyn aıǵaqtaıtyn belgi ispetti boldy. Bul Odaqtyń ǵumyry uzaq bolatynyna senimim mol. Qysqasy, eýrazııalyq ıntegrasııa is júzine asty. Sáttilik tileıik. Ábilǵazy QUSAIYNOV, Qazaqstan Respýblıkasy Kásipodaqtar federasııasynyń tóraǵasy: – Kez kelgen el úshin eń basty másele – jańa ju­mys oryndaryn qurý. Qazir­gi kezde Qazaqstandaǵy ju­mys­syzdyq deńgeıi 5 paıyz­dan sál asady. Elimizde osy kókeıkesti áleýmettik problemany sheshý úshin kóp jumystar atqarylý ústinde. Biraq eńbek rynogynyń órisi tar bolǵandyqtan, bul máseleni bir demde sheship tastaý da múm­kin emes ekeni túsinikti. Al Eý­ra­zııalyq ekonomıkalyq odaq­tyń qurylýymen biz 170 mıl­lıon adamdyq rynokqa shyǵyp qana qoımaı, sol elderdiń aý­ma­ǵy men resýrs­ta­ryna da ıe bo­lamyz. Tabıǵı resýrstardyń 25 pa­ıyzy osy EAEO memleketteri aý­ma­­ǵynda orna­las­qan. Osy jaıt ınves­tı­sııalar men jańa teh­no­logııalar  tar­­­tý­ǵa, osynyń esebinen jańa ju­mys oryn­daryn qurýǵa múmkindik beredi. Qazir adamǵa ne qajet? Jumys orny men joǵary ómir sapasyn qamtamasyz etetin jaqsy eńbekaqy qajet. Osy turǵydan kelgende, ekonomıkalyq odaq, árıne, kim-kim úshin de ıgilik. Úsh memleket basshysy, shyn máninde, tarıhı qujatqa qol qoıdy. Bul arada basqa pikirdegi­ler­diń de bar ekeni túsinikti. Biraq az sóılep, kóp is tyndyrý kerek. Buǵan Qazaqstan­­nyń, Reseı men Belarýstiń basshylary úndep otyr. Búgingi nátıjege uzaq ta kúrdeli jankeshti eńbek jetkizgenin de umyt­paýǵa tıistimiz. Qazaqstan óziniń aldyna álemdegi asa damyǵan 30 memlekettiń qatarynan kóriný týraly strategııalyq mindet qoıdy. Ol «Qazaqstan-2050» Strategııasynda kórinis tapqan. Sondyqtan tehnologııalyq jaǵynan damyp, sapaly jumys oryndaryn qurýymyz qajet. Odaqtyń qurylýymen, mine, osy máseleler sheshiletin bolady. Jaqsylyq ÚShKEMPIROV, Olımpıada chempıony, kásipker: – Zaman qajet etip otyrǵan ekonomı­kalyq ıntegrasııa úderisteri elimizdiń damýyna qomaqty úles qosatyny anyq. Oǵan Keden odaǵy jumys istegennen bergi aralyqta osy úsh memlekettiń ózara taýar aınalymy kórsetkishiniń edáýir artqany naqty dálel bolady. Kelesi jyldyń qańtarynan úsh memleket – Qazaqstan, Reseı jáne Belarýs basshylary qol qoıǵan Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq jumys isteı bastaıdy. Bul Odaq­tyń bizdiń elimiz úshin tıim­diligi qandaı? Ol qatysýshy mem­­leketterdiń  eko­­nomıkasyn ny­­ǵaıtady, olar­dyń rynok­taǵy múm­kindigin  ke­ńeı­t­edi. Osyǵan deıin elimiz kásip­kerleriniń aldynan jıi shyǵatyn ke­­dergilerdiń bar­­­lyǵy alynyp tas­talady. Olar­dyń úsh el aýmaǵynda ózderiniń bıznesin damytýǵa jol ashady. Arasynda mal sharýashylyǵymen aınalysyp júrgen biz de barmyz. Integrasııalyq baılanys­tar otandyq ónimderdi birtutas rynokqa satýdyń qol­­­jetimdiligin arttyrady. Mysaly, elimiz­diń 2009-2013 jyldary Keden odaǵy aıasyn­­daǵy eksporty 62,7 paıyzǵa ósken eken. Bolashaqta Qazaqstan taýarlary men ónim­deriniń eksport kólemi eselep artady degen senim­demiz. Árıne, ol úshin bizdiń ónim­derimiz básekelestikke qabiletti bolýy tıis. Birtutas rynok, sondaı-aq, Odaqqa múshe elderdiń ınvestısııalyq tartymdylyǵyn kóteredi. О́z kezeginde bul elimizde birlesken kásiporyndar qurýǵa yqpal etedi, ol jańa jumys oryndarynyń kóptep ashylýyna jaǵdaı týǵyzady. Al jumysy bar adamnyń turmysy nashar bolmaıtyny belgili. Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń tıimdiligi osynda jatyr. Roza RYMBAEVA, Qazaqstannyń halyq artısi: – Asyryp artyq aıtty dep eshkim aıta almas, burnaǵy kúni bárimiz de Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq týraly shartqa qol qoıylǵan tarıhı oqıǵanyń kýágerlerine aınaldyq. Sol ǵajaptyń ishinde júrdik. Budan alǵan áserimiz tipten keremet. Osynaý tamasha oqıǵaǵa arnalǵan saltanatty konsertke qatysýym ómir-baqı jadymda jattalyp qalary da sózsiz. Qazaqstannyń, Reseıdiń, Belarýstiń, Armenııa men Qyrǵyzstannyń óner jáne mádenıet maıtalmandary bir sahnada toǵysyp bas qosty. Árıne, osy kúni Astana Opera tórinde óner kórsetken barlyǵymyz úshin óz ónerimiz ben shyǵarmashylyǵymyzdy birneshe el prezıdentteriniń aldynda aıqara pash etý ári qurmet bola tura, sonymen birge tolqýly kúı keshirgeni de qupııa emes. Elimizdiń bar­sha azamattary sııaqty, men de bolashaqqa son­shalyqty úmitpen qaraımyn. Bul odaqtyń bizdiń elimizge damý úshin, alǵa órleý úshin mol múmkindikter ashatynyna kámil senemin. Bul degenińiz jańa jumys oryndaryn qurý, sondaı-aq, ónerkásip pen óndiristi damytý, taǵy basqalary bolmaq. Kúshti ekonomıka úsh el azamattary ál-aýqatynyń kepili bolaryna da kózimiz jetedi. Osy jyldarda bizdiń aramyzdaǵy mádenı baılanystardyń úzilmegeni de bir ǵanıbet jaı.  Men burynǵysynsha Reseı men Belarýske gastroldik saparlarmen jıi shyǵyp turamyn. Aldyńǵy kúni de ózimniń burynǵy áriptesterimmen jáne dostarymmen sahnaǵa birge shyǵý baqytyna bólendim. Sol úshin de qýanyshtymyn. Endi biz bir-birimizge jıirek baryp, bizdiń halyqtar arasyndaǵy dostyqty odan ári nyǵaıta tússek, soǵan keremet múmkindikter týyp jatsa, qýanbaı tura alamyz ba? Shyǵarmashylyq adamdary mádenıetter arasyndaǵy altyn kópir ekendigi osyndaıda bilinedi ǵoı. Altyn asyqtaı eki uldyń anasy – men úshin, Nursultan Nazarbaev aıtqandaı, osynaý odaqtyń jastarǵa ǵalamat kókjıekter ashýynyń da máni zor. Ol jastar eń aldymen óz salalarynda jaqsy maman bolyp shyǵyp, sodan keıin osynaý ulan-ǵaıyr keńistikte óz qabiletterin júzege asyrýy kerek. ALMATY. Talǵatbek ABAIDILDIN, Parlament Senatynyń depýtaty: – Osydan 20 jyl buryn jarııa etilgen ıdeıadan Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa deıingi aralyqtaǵy Elbasynyń eren eńbegin erekshe atap ketken jón. O basta Nursultan Ábishulynyń aýzynan shyqqan eýrazııashylyq ıdeıasy araǵa birshama ýaqyt salyp, óziniń ómirsheńdigin dáleldedi. Bul Prezıdentimizdiń kóregen saıasatker ekenin taǵy bir dáleldedi. Negizinen, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq aty aıtyp turǵandaı, ekonomıkalyq qarym-qatynastarǵa negizdeletin aımaqtaǵy eń bir beldi uıymdardyń birine aınalǵaly otyr. Qazirdiń ózinde Keden odaǵynyń erkin saýda aımaǵyna qosylǵysy ke­letin Túrkııa, Úndi­stan, Vetnam sııaqty elderdiń qatary   jetkilikti. Osynyń ózi EAEO jaqyn bolashaqta taǵy da birneshe elmen tolyǵýy múmkindigin kórsetse kerek. Bul óz kezeginde elimizdiń saýda aınalymyn jaqsartyp, ınvestısııa men jańa tehnologııalardyń kelýine negiz qalaıtyn bolady. Onyń ústine sońǵy jyldary Qazaqstannan eksportqa jóneltilip jatqan taýarlar kólemi artyp keledi. Basqasyn aıtpaǵanda,  kondıter ónimderi men akkýmýlıatorlarymyzdyń eksporty 4 esege, transformator – 11 esege, al avtokólikter 16 esege deıin artypty. Odaq aıasynda onyń kólemin ári qaraı da  aıtarlyqtaı qol jetkizýge bolady. Bul rette arzan sanalatyn teńiz tasymalyna jol ashylyp otyrǵandyǵyn eskersek, taýar tasymalyna úlken múmkindikter týyp otyr. Qazirdiń ózinde oǵan barlyq alǵysharttar jasalyp jatqanyn aıta ketken jón. Taǵy bir aıta keterligi, Eýra­zııalyq ekonomı­kalyq odaq týraly shartqa qol qoıylmas buryn odan barlyq saıası máseleler alynyp tastaldy. Sondyqtan da bizdiń bolashaqqa úlken senimmen qarap, soǵan laıyq áreket etetinimiz anyq.