Mańǵystaý oblysynda «Zhas project» jobasy aıasynda «Úzdik tájirıbeler forýmy» ótti. Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrligi men «Azamattyq bastamalardy qoldaý ortalyǵy» qoldap, «Túpqaraǵan jastary» jastar qoǵamdyq birlestigi uıymdastyrǵan is-sharada mańyzdy máseleler kóterildi.
Forýmda «Zhas project» qatysýshylarynyń bıylǵy jetistikteri qorytyndylanyp, oń nátıjeler kópshiliktiń nazaryna usynyldy. Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstri Darhan Qydyráli qazaqstandyq jastardy qoldaý baǵytynda atqarylǵan jumystar men josparlanǵan is-sharalar týraly aıtty. Belgili bolǵandaı, 2022 jyly Jastar praktıkasynan ótý kezeńi 6 aıdan 12 aıǵa deıin jáne «Birinshi jumys orny» jobasy boıynsha 12 aıdan 18 aıǵa deıin uzartylmaq. Bul jastar úshin alǵashqy jumys tájirıbesin alýǵa jáne tabys tabýǵa jaqsy múmkindik.
– Jastardy jumysqa tartý jáne kásipkerlik bastamalaryn qoldaý maqsatynda naqty jobalar iske asyrylyp jatyr. Jumyspen qamtý jónindegi is-sharalar 2021-2025 jyldarǵa arnalǵan kásipkerlikti damytý jónindegi ulttyq jobasy aıasynda júrgizilip otyr. Sondaı-aq Úkimettiń 2022 jylǵa arnalǵan is-qımyl baǵdarlamasy sheńberinde NEET sanatyndaǵy jastar deńgeıi joǵary óńirlerde jas kásipkerlerdi qoldaý úshin «Zhas Project» pılottyq jobasy júzege asyrylyp jatyr, – dedi D. Qydyráli.
Jalpy, 250 joba pılottyq túrde 6 aımaqta (Almaty, Qaraǵandy, Mańǵystaý, Túrkistan, Jetisý jáne Ulytaý oblystarynda) iske asyryldy. Onyń aıasynda áleýmettik osal toptar men aýyl jastarynyń kásipkerlik bastamalaryn qoldaý úshin 1 mln teńge somasynda 252 grant berildi. Budan ári bul jobany jyl saıyn basqa óńirlerde de júzege asyrý josparlanyp otyr.
– Forým úzdik jastar jobalaryn anyqtaý, jurtshylyqqa nátıjelerin kórsetý, jastar jumysyndaǵy jańa tásilder men tehnologııalardy talqylaý maqsatynda uıymdastyryldy, – deıdi joba jetekshisi, «Túpqaraǵan jastary» jastar qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy Naýryzbek Maǵdatov.
«Úzdik tájirıbeler forýmynda» áýeli Mańǵystaý oblysyndaǵy áleýmettik kishi jobalardy júzege asyrý aıasynda úzdik jobalardyń kórmesi ótti. Sondaı-aq joba qatysýshylaryna óz jobasyn jan-jaqty tanystyrýǵa múmkindik beretin dıalog alańy uıymdastyryldy. Al ekinshi kezeń motıvasııalyq kezdesý formatynda kórinis tapty. Munda saıahatshy, bloger О́rken Kenjebek, bıznes-bapker Sholpan Túsipbekova, jas kásipker Qaırat Hasanov forým qatysýshylaryna «Áleýmettik jeliniń qoǵamǵa yqpaly», «Qarjylyq tártip» jáne «Tıimdi kommýnıkasııalar» taqyrybynda oı órbitti.
Forým barysynda birqatar shaǵyn grant ıegerlerine Alǵys hattar tabystaldy jáne jobada áleýmettik turǵydaǵy osal toptarǵa jatatyn 63 mańǵystaýlyq jas 1 000 000 teńgeden qaıtarymsyz qarajat aldy. Bul – jastarǵa óz kásibin bastaýǵa múmkindik berip, qoldaý kórsetý degen sóz.
Qaıtarymsyz qarajatqa qol jetkizgen jastardyń biri – Nargıza Kóshkinbaı. Kópbalaly otbasydan shyqqan Nargıza «Aqtaý tehnologııalyq kolledjin» tiginshi mamandyǵy boıynsha bitirgen soń Munaıly aýdanyndaǵy tigin fırmasynda sheberlerden tigý isin úırenip, tájirıbe jınaqtaǵan. Kúni búginge deıin atalǵan fırmada qyzmet etetin ol halqymyzdyń quraq quraý ónerin zamanaýı úlgide qaıta jańǵyrtyp, óz ónimderin halyqqa «Nargiza brend» brendimen usynyp otyr.
– Búgin men úshin jáne men sııaqty joba jeńimpazdary úshin erekshe kún. Qazir tigin sehynda qyzmet istep, ulttyq ónerdi dáripteýge óz úlesimdi qosyp júrmin. Keremet sezimde turmyn, ári qatty qobaljýdamyn. Men óz brendimdi qalyptastyryp, ónimdi turaqty usynatynyma senimdimin. Men – erekshe janmyn, biraq bul meniń óz armandarymdy júzege asyrýǵa kedergi bola almaıdy. Armanymnyń iske asýyna septigin tıgizgen barsha janǵa alǵys aıtamyn, – dedi Nargıza.
Jıyn barysynda Darhan Qydyráli aldaǵy jeltoqsanda «Táýelsizdik urpaqtary» granty 33 úzdik jasqa tapsyrylatynyn aıtty. Grant «Ǵylym», «Mádenıet», «Aqparattyq tehnologııalar, «Bıznes», «Medıa» baǵyttary boıynsha beriledi.
«Táýelsizdik urpaqtary» granty 2021 jyldan beri Prezıdent tapsyrmasymen júzege asyrylyp keledi. Jeńimpazdardyń negizgi bóligi óńirlerdiń qarapaıym jastary ekenin atap ótý kerek.
Sonymen qatar 10 nomınasııa boıynsha berilip kele jatqan «Daryn» memlekettik jastar syılyǵy ıegerleriniń de aty-jóni jýyrda belgili boldy. Otyz jyl ishinde 300-den astam jas «Daryn» syılyǵynyń ıegeri atanǵan. Onyń ishinde mańǵystaýlyq jas talanttar da bar.
Jıynda aıtylǵan taǵy bir mańyzdy másele – aldaǵy ýaqytta jastar sanatyn 35 jasqa deıin ulǵaıtý kózdelip otyr. Darhan Qydyráliniń sózine qaraǵanda, mınıstrlik «Memlekettik jastar saıasaty týraly» Qazaqstan Respýblıkasy zańynyń jobasyn ázirlegen. Bul joba Parlament Májilisinde maquldanyp, Senatqa engizildi.
Zań jobasy memlekettik organdardyń baǵyttarymen jáne quzyretterimen tolyqtyryldy. Osy zańnyń negizgi jańalyqtarynyń biri – jastar sanatyn 35 jasqa deıin ulǵaıtý. Osylaısha, jastardy memlekettik qoldaý aıasy 2 esege jýyq (3,7 mln adamnan 6 mln adamǵa deıin) keńeıedi (jumysqa ornalastyrý jáne bıznes-bastamalar jáne t.b.). Atalǵan zań jobasynda jastardyń damý ındeksi engizilip, jastardyń áleýmettik qyzmetteri men NEET sanatyndaǵy jastarǵa quqyqtyq mártebe berý qarastyrylyp otyr.
Jastar – úlken kúsh, qoǵamnyń basym bóligi. Olarǵa jasalǵan qoldaý – bolashaqtyń qamy. Al erekshe jandardy, ıaǵnı jastar arasyndaǵy áleýmettik osal toptardy nazardan tys qaldyrmaý ári saýapty, ári qýanyshty is ekeni sózsiz.
Mańǵystaý oblysy