Zamannyń ózi jańa óndiris pen ónimniń ómirge kelýin talap etedi. Búgingi ýaqyt – dál sondaı ýaqyt. О́zge elderdiń basqalardan bir qadam alda júrýiniń sebebi de osynda. Olar tutynýshy talabyna der kezinde ún qatyp keledi. Elde ınfraqurylym men qurylystyń qarqyn alýy da naryqtan sony suraıdy. Qajettilikterdi alystan arbalaǵannan góri jaqynnan dorbalaǵan abzal ekenin ańǵartady.
Keıingi jyldary qurylys materıaldaryn shyǵarýda Qazaqstannyń bási birshama joǵarylady. Áýeli shaqtap bastap, sodan soń qanatyn keńge jaıǵan qurylysqa qajetti ónim óndirgen óndiris keshenderi kóbeıgeni ótirik emes. Ondaı ónerkásip jobalary Qaraǵandy aımaǵynda da bar. Máselen, Qaraǵandydaǵy «Lifeyshik» JShS kompanııasy jaqynda jumysyn bastaıdy. Ol gofrlengen polıpropılendi (plastık) qubyr shyǵarýdy kózdeıdi. Iаǵnı bul – kárizge, drenajdyq jelilerge, sý burý jáne sý jiberýge arnalǵan qubyrlar.
Bul kúni zamanaýı qurylysty sýsyz ári jylýsyz elestetý múmkin emes. Osy oraıda ǵımarat ishindegi jáne syrtyndaǵy ınjenerlik kommýnıkasııalarda polıpropılendi qubyrlar ózge materıaldan jasalǵan qubyrlardy yǵystyryp shyǵaryp keledi. Hımııa ónerkásibi kez kelgen suranysty jaba alatyn túrli ónimge múmkindik bergenin moıyndaý kerek.
Gofrlengen polıpropılendi qubyr shyǵaratyn kompanııa basshysy Aleksandr Ivanov jobaǵa óz qarajaty esebinen qazirgi tańda 500 mln teńge ınvestısııa quıylǵanyn aıtady. Biraq munymen shektelmek emes. Qomaqty ınvestısııa áli de salynady.
– Bul qarajat – ózimizdiki. Munda eshbir sheteldik qarjy, bolmasa basqa seriktester tartylǵan joq. Joba tolyq iske asqanǵa deıin 1,7 mlrd teńge ınvestısııa salynady. Oǵan kásiporynǵa qajetti qural-jabdyqtar alynady. Biz «Damý» qoryna paıyzdyq stavkany sýbsıdııalaýǵa jáne jobaǵa kepildik berýge ótinish joldadyq, ótinishimiz qoldaý tapty, – deıdi kompanııa basshysy.
Joba negizinde 50-70 adam jumyspen qamtylady. Alaıda bul kezeń-kezeńimen iske aspaqshy. Aıtalyq, eń aldymen, qural-jabdyqtardy ornatý kezinde 10-15 adam jumysqa alynady. Sodan soń joba iske kiriskende 50-70 qaraǵandylyq turaqty jumysqa ornalasa alady.
Kásiporynnyń jobalyq qýaty jylyna – 8-9 myń tonna qubyr. Bul ónimder eki óndiristik jelige bólinedi. Onyń biri jylyna – 2,5 myń tonna, ekinshisi 6,5 myń tonna ónim shyǵarady.
– Kásiporynnyń ónimi – gofrlengen polıpropılendi qubyrlar. О́nim túpkilikti shıkizattan, túıirshiktelgen polıpropılennen jasalady. Shıkizat Koreıa, BAÁ jáne Eýropa elderiniń aldyńǵy qatarly óndirýshilerinen jetkiziledi. Sapasy asa joǵary. Barlyq qajetti talaptarǵa tolyq jaýap beredi. Biz shyǵaratyn qubyrlardyń dıametri 100-den, 1 200 dıametrge deıingi ólshemdi qamtıdy, – deıdi kompanııa basshysy.
Kompanııanyń maqsaty zor. Bul – osy qubyrǵa degen suranysty tolyq derlik jabý. Dálirek aıtqanda, Qazaqstan naryǵynyń 90 paıyzyn qamtý mejelenip otyr. Sonymen qatar eksportqa shyǵý da – murat. Qaraǵandy qubyrlaryn keleshekte Reseı, Qyrǵyzstan, О́zbekstan, Tájikstan elderine eksporttaý josparda. Kompanııa osy kúni atalǵan eldermen kelissózder júrgizip jatyr.
– Qazirgi tańda BI-Group, Bazis construction sekildi tutynýshy kompanııalarmen, elimizdiń ár óńirindegi sýǵa jaýapty uıymdarmen, iri qurylys kompanııalarmen kelisim bar, – deıdi A.Ivanov.
Kompanııa basshylyǵy qubyrdyń negizin qalaıtyn shetelden keletin shıkizatta shıkilik joqtyǵyna senimdi. Bul joǵary sapaly ári bizdiń klımat qajet etetin tehnıkalyq sıpattamalarǵa saı. О́nim memlekettik standartqa tolyq jaýap beredi.
Kásiporyn ónimin tek iri qurylys kompanııalary ǵana tutynbaıdy. Ony qarapaıym jeke tulǵalar da arnaıy kelip alýyna múmkindik bar.
Polıpropılendi buıymdardyń sýmen jabdyqtaýda aldyńǵy qatarly qurylys materıalyna aınalýyna birden-bir sebep – onyń osy hımııalyq ınerttiligi desedi ǵalymdar. Artyqshylyǵy, onyń qorshaǵan ortamen hımııalyq reaksııaǵa túspeıtindiginde, kez kelgen tempe- ratýrada mehanıkalyq beriktigin joǵaltpaýynda. Atalǵan qubyrlar óndirisi tolyq avtomattandyrylǵan tehnologııamen júzege asady. Sonyń nátıjesinde onyń ózindik quny da ózgelerge qaraǵanda áldeqaıda arzanyraq túsedi.
Mundaı qubyrlardyń tózimdiligi kúshti. Mamandardyń aıtýynsha, 50 jylǵa tótep beredi. Oǵan qosa, qubyr boıyndaǵy sýdyń quramyn ózgertpeıdi, sýǵa zııandy áseri joq. Sebebi mundaı hımııalyq buıym sýmen reaksııaǵa túspeıdi eken.
Qaraǵandy oblysy