«Qazaqstan – daryndy jastar mekeni. Erteń elimizdiń abyroıyn asyratyn da osy talantty ul-qyzdar. Biz olardyń órisin ashyp, qarym-qabiletin shyńdaý úshin bar múmkindikti jasaýǵa tıispiz» degen bolatyn Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev.
El keleshegi jastardyń qolynda desek, bolashaǵymyzdyń jarqyn bolýy – óskeleń urpaqtyń densaýlyǵyna baılanysty. Memleket jas urpaqty salamatty ómir súrýge tárbıeleýge, salamatty daǵdylardy ómirine serik etetin jastar qataryn kóbeıtýge erekshe mán berip keledi. Osy baǵytta Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti men birneshe mınıstrlik basshylary jastardyń densaýlyǵy men ál-aýqatyn jaqsartyp, jastarǵa qamqorlyq jasaıtyn qyzmetterdi qoldaýdy qolǵa alǵan bolatyn. Bul 2019 jyly Naırobıde ótken mańyzdy sammıt kezinde rastalyp, Qazaqstannyń ár aımaǵynda Jastar densaýlyǵy ortalyqtary ashyldy.
Astana qalasynda 14 jastar densaýlyǵy ortalyǵy bar. Atap aıtqanda, №1 qalalyq emhana bazasynda «Nur», №2 qalalyq emhana bazasynda «Altyn Araı», №3 qalalyq emhana bazasynda «Jas tolqyn», №4 qalalyq emhana bazasynda «Raýan», №5 qalalyq emhana bazasynda «Shýaq», №6 qalalyq emhana bazasynda «Jas talap», №7 qalalyq emhana bazasynda «Shańyraq», №8 qalalyq emhana bazasynda «Senim», №9 qalalyq emhana bazasynda «Jastar», «№10 qalalyq emhana bazasynda «О́zińdi tap», №11 qalalyq emhana bazasynda «Daýa», №12 qalalyq emhana bazasynda «Jiger», №13 qalalyq emhananyń Profılaktıka jáne áleýmettik-psıhologııalyq qyzmet bólimshesiniń quramynda «Jastar densaýlyǵy ortalyǵy», «Salaýatty Astana» emhanasynda «Salaýatty jastar» ortalyqtary jumys isteıdi.
Qazirgi tańda osy baǵytta belgili jumys tájirıbesi jınaqtalyp, ortalyq mamandary arnaıy baǵdarlamalar boıynsha oqytylǵan.
Jastar densaýlyǵy ortalyǵy – jasóspirim kezeńniń erekshelikterine baılanysty densaýlyqty saqtaý problemalaryna, qoljetimdi, qaıyrymdylyq, senim qaǵıdattary boıynsha keshendi medısınalyq, áleýmettik, psıhologııalyq kómek kórsetetin ortalyq. Basty maqsat – jasóspirimder men jastar arasynda salamatty ómir saltyn nasıhattaý, reprodýktıvti densaýlyqty qorǵaý, onyń ishinde erte jynystyq belsendiliktiń aldyn alý, kontraseptıvterdi qoldaný, qalaýsyz júktiliktiń aldyn alý, otbasyn josparlaý jáne jynystyq jolmen beriletin ınfeksııalar týraly aqparattandyrý. Osy oraıda ortalyq dárigerleri ár toqsan saıyn qaladaǵy mektepterdiń oqýshylarymen kezdesý ótkizedi.
Jastar densaýlyǵy ortalyqtarynyń qyzmeti 14-29 jas aralyǵyndaǵy jastarǵa medısınalyq jáne psıhologııalyq kómek kórsetýdi qamtıdy. Ortalyqta psıholog, ýrolog, dermatolog, gınekolog, t.b. mamandar otbasyn josparlaý, jeke gıgıena, jynystyq damý, qajetsiz júktiliktiń aldyn alý jáne reprodýktıvti densaýlyq (JJBI, júktilik, aborttar, bala týýǵa qarsy dáriler jáne t.b.) boıynsha aqparat pen erikti túrde keńes beredi; jynystyq jolmen beriletin ınfeksııalar, AITV boıynsha keńes beredi jáne erikti túrde testten ótkizedi; stýdent jastar arasynda salamatty ómir salty qaǵıdalaryn nasıhattaý jáne aldyn alý sharalaryn júrgizedi; temeki shegýdiń, juqpaly, áleýmettik mańyzy bar aýrýlardyń (JITS, týberkýlez, maskúnemdik, nashaqorlyq, JJBI, sýısıd) aldyn alý jáne emdeý sharalaryn jasaıdy; reprodýktıvti densaýlyq jáne qajetsiz júktiliktiń aldyn alý jumystaryn qamtıdy. Ortalyqta jalpy tájirıbe dárigeri, gınekolog, narkolog dárigerlermen qosa, psıholog jáne sosıolog mamandar qyzmet atqarady.
Búgingi tańda el Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev atap ótkendeı, Jastar densaýlyǵy ortalyqtarynyń nátıjeli jumys isteýi úshin onyń qarjylyq turaqtylyǵyn qamtamasyz etý maqsatynda 2022 jyly Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qorynyń Astana qalasy boıynsha fılıalynan 181, 9 mln teńge bólingen. Iаǵnı elordamyzdaǵy Jastar densaýlyǵy ortalyqtary júıeli jumystaryn jalǵastyra bermek.
Sandýǵash BOLYSBEKOVA,
Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qory Astana qalasy fılıaly dırektorynyń orynbasary