Teatr baǵytyn talǵam anyqtaıdy

Bıyl Ǵ.Músirepov teatry kezekti 77 maýsymyn qyrkúıektiń 7-juldyzynda ashty. Jańashyldyqty jany súıetin ­teatr «Oınaıyq ta, oılaıyq» ınter­aktıv­ti spektakliniń premerasymen maý­sym­nyń shymyldyǵyn túrdi. Kish­kentaı kórermenderge arnalǵan qoıy­lym sah­nalaýdaǵy tájirıbesi mol jas rejısser A.Zaısev teatrdyń kishi zalynda bala­larǵa arnalǵan ertegi usyndy. Bul spek­taklde tek kishkentaı balalar ǵana emes, eresekter de ótken shaqtaryn bir sátke eske alady. Qoıylymnyń avtorlary – V.Maslov pen M.Sýponın, aýdarǵan – D.Ábikeeva. Al eresek kórermenderine keshki ýaqytta birneshe Halyqaralyq, Respýblıkalyq teatr festıvalderiniń jeńimpazy, óz kórermenderin tapqan qazaq ádebıetiniń qaıtalanbas týyndysy «Qulager» (rej.: F.Moldaǵalı) qoıylymyn usyndy.

Jańa maýsymnyń shymyldyǵy ashyl­ǵan soń qyrkúıektiń 20-23 jul­dyzy aralyǵynda, Aqtaý qalasynda ót­ken II Ha­lyq­aralyq «Abish alemi» teatr festı­valinde baq synaýǵa attan­dy. Qazaqstannyń Eńbek Eri Ábish Kekilbaevtyń klassıkalyq týyn­dy­laryn Halyqaralyq teatr qaýym­das­tyǵy deńgeıinde nasıhattaý maqsa­tyn­da uıymdastyrylǵan bolatyn. Qaty­sýshy teatrlar Ábish Kekilbaevtyń shyǵar­malary jelisimen sahnalanǵan nemese ol qazaq tiline aýdarǵan shetel klas­sıkteriniń pesalaryn túpnus­qada nemese óz ana tilderinde usyndy. Atalmysh sharttarǵa baılanysty teatr Ý.Shekspırdiń shoqtyǵy bıik shyǵarma­larynyń biri ári biregeıi «Korol Lır» týyndysymen bardy. Tórt ǵasyr ótse de de sol kezdegi oqıǵa jelisi áli kúnge deıin ózektiligin joımaǵandyǵy kórgen jurtqa málim. Iаǵnı, Lır patshanyń asaryn asap, jasaryn jasap endi qyzdarynyń qamqorlyǵyn kóremin be degen úmiti bir ýaqytta kúl-talqan bolǵandyǵy ja­ıynda oqıǵa órbıdi. Ǵalamnyń teatr­lary birneshe ǵasyr boıy úzdiksiz qo­ıyp kele jatqan bul shyǵarmany, sońǵy ýaqyttary óziniń jańashyl kóz­qarasymen qazaq ónerine jańa lep ákelip júrgen rejısserlerdiń biri Farhad Moldaǵalı óz nusqasynda festıval tórinde sahnalady. Qazaqstannyń Eńbek Eri Asanáli Áshimov tórelik etken bul baıqaýda bárinen oza shaýyp Ǵabıt Músirepov atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq balalar men jasóspirimder teatry bas júldeni jeńip aldy.

Festıval óz máresine jetken boıda, Ǵ.Músirepov teatry Mańǵystaý óńi­rine saparyn gastroldik baǵytpen jalǵastyrdy. Qyrkúıektiń 24-27 jul­dyzy aralyǵynda Aqtaý qalasynda, al 28-30 aralyǵynda Jańaózen qalasyn­da kóptiń kóńilinen shyǵyp, kózaıymy­na aınalǵan úzdik qoıylymdaryn sah­nalady. Aqtaý qalasyna arnaǵan spek­taklderin N.Jantórın atyndaǵy Mań­ǵystaý oblystyq mýzykalyq drama teatry, al Jańaózende «Munaıshy» mádenıet úıiniń sahnasynda qoıdy. Qazaq ádebıeti tarıhynyń altyn qazynasyna aınalǵan, Ilııas Jansúgirovtiń «Qulager» soundramasymen sahna shymyldyǵyn ashyp, san myńdaǵan ǵashyq jandardyń júrek soǵysyn údete soqtyrǵan Ázil­han Nurshaıyqovtyń «Mahabbat qyzyq mol jyldarymen» (rej.: F.Moldaǵa­lı) jalǵasyn tapty. Sonymen qatar tek elimizdiń tól týyndylary ǵana emes sheteldik shyǵarmalardan ıspan dramatýrgy F.G.Lorkanyń «Qandy toı» pesasy negizinde, halyqaralyq «Ostrovskıı-FEST» syndy aýqymdy baıqaýlardyń júldegeri atanyp júrgen rejısser Dına Juma­baı qoıǵan «Oıan, qalyńdyq» spektakli qoıyldy. Oǵan qosa, kishkentaı bala­larǵa arnalǵan qoıylym da umyt qal­dyrylmaı, teatr ártisteri Ulan Bolat­bek sahnalyq nusqasyn jasap, Shaǵýan Úmbetqalıev rejısserlik etken «Týǵan kún» ertegisi de kórermen nazaryna usy­nyldy.

Jeńisti festıval men jemisti gas­trol­­dik sapardan oralǵan teatr qar­­­qyndy jumystaryn toqtatpady. Qa­zan­­nyń 12-shi juldyzynda teatr­da tek bas­pasóz ókilderi men teatr syn­shy­lary­nyń qatysýymen «QAHAR» mono­spektak­li­niń jabyq kórsetilimi ótti. Atal­mysh spektakldiń rejısseri ja­qynda ǵana ótken II Halyqaralyq «Abish alemi» teatr festıvalinde «Úzdik rejısser» júldesin ıelengen Dına Jumabaı, al basty rólde kóptiń kózaıymyna aına­lyp júrgen teatrdyń talantty aktrı­sasy Gúlbahram Baıbosynova. Mono­spektakldiń basty taqyryby – áıel zatynyń aýyr taǵdyry bolyp tabylady. Dál sol spektaklmen qazannyń 15-23 aralyǵynda, Túrkııa memleketi, Ankara qalasynda ótken Halyqaralyq «Ankara» teatr festıvaline qatysyp, kásibı mamandardyń joǵary baǵasyna ıe boldy. Atalmysh festıvalge balalarǵa arnalǵan «Oınaıyq ta, oılaıyq» atty qoıylym da qatysyp, qazaq óneriniń sheteldik mádenı keńistikke shyǵýy men dáriptelýine úlken úlesin qosty.

Festıval aıasynda teatr ujymy Ankara qalasyndaǵy Qazaqstannyń ókiletti elshisi Erkebulan Ońalbek­uly­nyń qabyldaýynda boldy. Qazaqstan­nyń teatr mádenıetin túrik eline tanytý­ǵa qosqan úlesi úshin óner ujymy arnaıy Alǵys hatpen marapattaldy. Sony­men qatar, túrki mádenıeti TÚRKSOI uıymynyń resmı ókili Elchın Gafarly teatr ujymyn qabyldap, aldaǵy shy­ǵar­mashylyq baılanys pen birlese atqarar mádánı is-sharalar josparyn talqylady. Elimizdegi jáne sheteldik teatr festıvalderinde QR Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń qoldaýy­men óner kórsetip, qazaq óneriniń kók­jıegin keńeıtýge barymyzsha tyrysyp, eńbektenip kelemiz.

Maýsym ashylǵanyna asa kóp ýaqyt bolmasa da teatr tek bir ǵana festı­­valmen shektelgen joq. Sebebi óner báı­­geleri – teatrdyń kási­bı da­mýy­na, baǵytyn aıqyndap, baǵ­da­ryn naq­tylaýǵa zor kómek. Osy maq­sat­ta el­or­damyz Astana qalasynda Q.Qýa­nysh­baev atyndaǵy memlekettik aka­de­mııalyq qazaq mýzykalyq drama teatry­nyń uıymdastyrýymen 18-23 qa­zan ara­lyǵynda Sholpan Jandar­bekova­nyń 100 jyldyǵyna arnalǵan XXVIII Respýb­lıkalyq drama teatr­lar fes­tıvalinde de teatrymyz qatysý­shy­lar qatarynan kórindi. Garsıa Lorka­nyń 1932 jyldary jazyp ketken «Oıan, qalyńdyq» (rej.: D.Jumabaeva) spektaklinde qozǵalatyn taqyryptar qa­zirgi zaman adamdarynyń kóńilin beı-jaı qaldyrmaıdy. Qanshama jyldar ótip, túrli kedergilerge ushyrasa da són­begen mahabbat jalyny laýlaǵan kezdegi týǵan daýdy júrek túrshikpeı kórý múmkin emes.

Respýblıkalyq festıvalge eli­miz­diń túkpir túkpirinen 10 teatr qatysty. Sh.Aıtmatovtyń «Borandy beket», A.Ekzıýperıdiń «Kishkentaı hanzada», A.Chehovtyń «Shaǵala», H.Altaı men H.Oraltaıdyń «Altaıdan aýǵan el», Sh.Murtazanyń «Tekeburqaq», A.Ostrovskııdiń «Naızaǵaı», E.Aman­shaevtyń «Qorqyt», M.Frıshtyń «An­dorra» qoıylymdarynyń arasynan «Oıan, qalyńdyq» spektaklindegi Qa­lyń­dyq jáne Leonardo rólderi úshin Darhan Súleımenov jáne Janar Maqa­sheva «Úzdik akterlik dýet» nomı­na­­sııasyn ıelendi. Sonymen qatar Sh.Jan­­darbekova shákirtteri taǵaıyn­daǵan «Sholpan juldyz –Úzdik aktrısa» júldesin teatr aktrısasy Janar Maqasheva ıelendi.

 Kez kelgen teatr úshin festıvalderge qatysý úlken eńbek pen mańdaı terdi qajet etetin mańyzdy qadam. О́ıtkeni teatrdyń mereıin asqaqtatatyn, alǵa qaraı damytatyn birden-bir baıqaý alańy festıval bolyp tabylady.

Jańa qoıylymdar daıyndyǵyna belsene kirisken teatr ujymy aǵymdaǵy jyldyń 1-7 qarasha kúnderi Ortalyq Azııa teatrlarynyń Halyqaralyq fes­tıvaline «Shaǵala» (avt.: A.Chehov, rej.: E.Nursultan) spektaklimen qaty­sady. Sonymen birge qarasha aıy­nyń 12-17 juldyzynda Túrkııa mem­leketi, Býrsa qalasynda ótetin XXVI Halyq­ara­lyq balalar men jasóspirimder teatr­la­ry­nyń festıvalinde qazaq klassıka­sy «Qaragóz» (rej.: F.Moldaǵalı) spek­taklimen baq synaıdy.

Teatr tynysy keńeıetin jańa qo­ıy­lymdar daıyndyǵy tolastamaıdy. Jýyr­da balalarǵa arnalǵan jańa jyl­dyq qoıylym daıyndyǵy bastalady.

Eń basty jańalyqtarymyzdyń biri, 2023 jyly mamyr aıynda Reseı Federasııasy, Máskeý qalasynda óte­tin A.Chehov atyndaǵy Halyqaralyq ­teatr festıvaline repertýarymyzda­ǵy «Qulager» (rej.:F.Moldaǵalı) spek­takli shaqyrtý aldy. Álem teatrlary óner kórsetetin bul festıvalde Ǵ.Músirepov teatrymen qatar Argen­tına, Chılı, Brazılııa, IýAR, Úndistan, Qytaı, Qyrǵyzstan, Rossııa, Belorýssııa, Vetnam elderi de baq synasady.

Joǵary deńgeıde uıymdastyrylyp kele jatqan dodaǵa táýelsizdik alǵaly alǵash qatysyp otyrǵan teatr retinde biz úshin úlken qýanysh. Áıgili teatrlar men rejısserlerdiń spektaklderi oınalǵan festıvaldiń negizgi sahnasy Mossovet teatrynda endi bizdiń Qulagerdiń de dúbiri estiletin sát kelip jetti.

Atalmysh festıvalge oraı, qazan­nyń 24-juldyzynda Máskeý qala­synda ótken baspasóz máslıhatyna teatry­myzdyń kórkemdik jetekshisi ári «Qula­ger» spektakliniń rejısseri Farhad Moldaǵalı baryp qatysty. 2023 jyly mamyr aıynyń 31-i jáne maýsymnyń 1-i kúni Máskeýde eki kún boıy Qulagerdiń shabysy estiletin bolady.

San jyldar boıy kórermenniń ystyq yqylasyna bólenip, súıikti mekenine aınala bilgen Ǵ.Músirepov atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq balalar jáne jasóspirimder teatry taǵy da jańa týyndylarmen kórermenderin qýantyp, kásibı mamandardyń joǵary baǵasyn alar spektaklderin usynatyn bolady. Bul óner ordasynyń basty maqsaty hám mahabbatpen atqaratyn basty mindeti.

Talǵat ESENÁLIEV,

Ǵ.Músirepov atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq balalar men jasóspirimder teatrynyń dırektory