Ishki jalpy ónim 4 paıyzǵa ósedi

Bank sarapshylarynyń pa­ıym­­daýynsha, úkimettiń qoldaý sharalary jáne óndiris qýatynyń artýy syrtqy teris áserlerdiń salqynyn sezdirmeýge septesedi.

«2023 jyldyń qorytyndysy boıyn­sha ınflıasııa 7,8 paıyzǵa deıin baıaýlaıdy. Buǵan álemdik na­ryq tarapynan baǵa qy­symy­nyń álsireýi jáne jahan­dyq jet­kizý tizbegindegi balama marshrýt­tar­dyń rettelýi áser etedi. 2024 jyly tuty­ný­shylyq baǵa ósimi 4-6 paıyzǵa deıin baıaý­laıdy dep kútemiz», delinedi sholýda.

Olardyń esepteýinshe, 2022 jyldyń 9 aıynyń qorytyndysy bo­ıynsha Qazaqstan ekonomıka­sy 2,8 paıyz ósim kórset­ken (2021 jyldyń 9 aıymen sa­lys­tyrǵanda). Birinshi jarty­jyl­­dyqtan soń IJО́ ósimi 3,6 pa­ıyz­dan baıaý­laǵan. Bul óz kezeginde kóptegen ken orynynyń jos­parl­y jón­deý jumystaryna jabylýy jáne Kaspıı qubyr konsorsıýmy boıynsha munaı tasymaldaýdaǵy irkilisterge baılanysty.

«Syrtqy qysymǵa qara­mas­tan bıyl ekonomıkanyń bar­lyq sektorynda ósim saq­tal­dy. Ulttyq ekonomıka mınıstr­li­giniń aldyn ala baǵa­laýy boıynsha, qyzmet kór­­­setý sektoryndaǵy ósim (9 aı qo­­ry­­tyndysy boıynsha) 1,9 pa­­ıyz boldy. Taýar óndi­risin­degi ósim – 3,1 pa­ıyz. Qu­ry­lys sekto­rynda da oń ósý qar­qyny baıqalady. Aýyl sharýa­shylyǵy taýaryn óndirý 6,1 paıyzǵa ulǵaıdy.

«2022 jyldyń qorytyn­dy­sy boıynsha IJО́ ósimi 2,8 pa­ıyz deńgeıinde kútilýde. Saýda seriktesiniń (Reseıdiń) IJО́-niń tómendeýi boljan­ǵannan góri tereń emes dep kútiletindikten, boljam 0,3 paıyzdyq pýnkt­ke ósti», dep jazady EADB.

Atalǵan banktiń málim­deýinshe, ınflıasııa jo­ǵary qar­qynmen ósýde. Álemdik logıstıkalyq júıede jańa syn-qaterlerdiń paıda bolýy jahandyq jetkizý tizbegindegi prob­lemalardyń shıelenisýine alyp ke­ledi. Jańa taýarlardy jetkizý marshrýttary qa­lyptastyrýdyń bastap­qy satysynda tur. Jahan­dyq lo­gıs­tıkalyq daǵ­da­rys uzaq­qa sozylǵan sıpatqa ıe boldy. Bul óndirýshilerge qysym­dy kúsheıtedi jáne olardyń shy­ǵyndaryn túpkilikti tutyný­shyǵa aýystyrýǵa májbúr etedi. Osyǵan baılanysty azyq tú­lik­tik emes taýarlar baǵasy ósýiniń jedeldeýi baıqalady: 2022 jylǵy qazanda 17,9 paıyzǵa deıin, 2022 jylǵy qańtarda 8,5 paıyzǵa deıin.

Sarapshylardyń aıtýynsha, Qazaqs­tan­da ishki baǵanyń tym qatty kóterilýine – beırezıdentter tarapynan taýarlar men qyzmetterge degen suranystyń tym joǵary ósýi, turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq tarıfteriniń kóterilýi jáne bilim berý aqysynyń qymbattaýy eń birinshi kezekte áser etti. Importtyq taýarlardyń qym­battaýy ishki naryqtaǵy azyq-túlik baǵasynyń 2022 jyly qorytyndysy boıynsha 23,1 paıyzǵa ósýine alyp kelgen.

«2022 jyldyń qańtar-ta­my­zynyń qorytyndysy bo­ıyn­sha syrtqy saýda aınalymy 36,3 paıyzǵa ósti. Eksporttyń qun kólemi 50,6 paıyzǵa artty. Buǵan negizinen munaı men gaz kon­den­sa­tynyń tasymaly úles qosty. Az kólemde hımııa salasy, me­tal­lýrgııa, kólik qurastyrý jáne azyq-túlik ónimderiniń de úlesi bar», deıdi EADB sarapshylary.

Bank mamandarynyń baǵa­laýyn­sha, 2023 jyly el ekonomıkasy 4,2 paıyzǵa deıin ósedi degen boljamǵa negiz bolyp otyrǵan basty faktor – Teńiz munaı ken ornyndaǵy qýattylyqtyń ósýi.

«Ekonomıkany ár­ta­rap­tandyrýǵa, eńbek naryǵyn qaıta qurýǵa jáne jeke bastamany damytýǵa baǵyttalǵan qurylymdyq reformalardy iske asyrý óńdeý salalary men qyzmet kórsetý salasyndaǵy ósý áleýetin arttyrýy múmkin. OPEK+ kelisimi sheńberindegi mindettemeler jáne álemdik ekonomıkanyń álsizdigi 2023 jyldyń basynda Qazaqstannyń eksportyn tejeýi múmkin. Salyq-bıýdjet saıasaty syrtqy sektor tarapynan týyndaıtyn jaǵymsyz áserlerdi jumsartýǵa baǵyttalatyn bolady jáne joǵary ınflıasııa jaǵdaıynda ishki tutynýshylyq suranysqa qoldaý kórsetedi», dep boljam jasaıdy.

Al IJО́ 2024 jyly 4,4 paıyz deńgeıinde ósedi. Buǵan sebep – Teńiz munaı ken ornynyń tolyq qýattylyqpen jumys isteı bastaýy. Sonymen qatar Ulttyq bank tarapynan bazalyq mólsherlemeniń tómendetilýi de nesıe berýge tyń serpin berip, ekonomıkalyq belsendilikti kúsheı­týge tıis.