..másele kóteredi
El damýy halyq sanyna baılanysty
Kez kelgen memlekettiń ishki-syrtqy damýy halyq sanynyń ósimimen tikeleı baılanysty. Qazaqstan álemdegi halyq eń az ornalasqan elderdiń biri sanalady. Qazir elimizdegi bir sharshy shaqyrym jerde turatyndar sany orta eseppen segiz adamnan aınalady eken. Endeshe bizdiń el úshin demografııalyq ósimde úlken geosaıası mán bar. Táýelsizdik jyldaryndaǵy halqymyzdyń tabıǵı ósimi toqmeıilsýge negiz bola almasa kerek. Osy sebepti analar men balalarǵa qamqorlyq jasaý, járdemaqy tujyrymdamasyn qaıta qaraý kún tártibinen túspeıtin máselege aınalýǵa tıis.
Taǵy da qaıtalap aıtaıyq, halyqtyń tabıǵı ósimin arttyrýdyń joly bireý – ol bala týýdy kóbeıtý jáne sol úshin memleket tarapynan analarǵa barynsha qoldaý kórsetip, jeńildikter jasaý. Áleýmettanýshy Jandos Tileýkınniń aıtýynsha, biz – ana men balaǵa tolyqqandy jaǵdaı jasaı almaı otyrǵan elmiz. Qazaqstanda «Ana kapıtaly», «Bala kapıtaly» degen memlekettik baǵdarlamalardy otyz jyl boıy engize almaı kelemiz. Mysaly, kórshi Reseıde ekinshi balany ómirge ákelgen analardyń úkimetten alatyn birrettik «Ana kapıtaly» 470 241 rýblge deıin ósti. Buǵan qosa, Reseıde úshinshi balany dúnıege ákelgen analarǵa 10 sotyq jer berý, aýyl sharýashylyǵy bıznesimen aınalysýǵa jaǵdaı týǵyzý sııaqty jeńildikter qarastyrylǵan.
Japonııa, Koreıa, Germanııa da «Ana men Bala kapıtalyn» byltyrǵy kóktemnen bastap aıtarlyqtaı ósirgen. Máselen, Japonııadaǵy júktilik, balany dúnıege ákelý jáne bala kútimine baılanysty tólenetin birrettik járdemaqy mólsheri 420 myń ıendi (4078 dollar) quraıdy eken. Bul qarjy medısınalyq saqtandyrý esebinen jáne áıeldiń jumys isteý-istemeýine baılanyssyz beriletin kórinedi. Júktilik kezindegi demalysta áıelderge aılyq jalaqysynyń úshten ekisi mólsherinde járdemaqy tólenetini taǵy bar.
«Negizinde, úkimet jaǵdaı jasaımyn dese, analarǵa kóp nárse jasaýǵa bolady. Ol úshin osy salany úılestirip otyrǵan Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi saýatty baǵdarlamalar, pármeni myqty zańdar usyna bilýi kerek», deıdi áleýmettanýshy Jandos Tileýkın. Bizdiń de bul ustanymǵa qosyp-alarymyz joq.
Ábdisabyr О́MEShULY,
balalar hırýrgi, professor
ALMATY
...jańalyǵyn jetkizedi
Úzdik kitaphanashylar anyqtaldy
Saǵı Jıenbaev atyndaǵy Aqtóbe oblystyq jasóspirimder kitaphanasynda «Ymyrttaǵy kitaphana» áleýmettik-mádenı is-sharasy aıasynda «Bıblıostar» kitaphanashylar arasyndaǵy kásibı-shyǵarmashylyq baıqaýynyń ekinshi kezeńi men qorytyndysy shyǵaryldy. Baıqaýdyń maqsaty: kitaphanashy mamandardyń ımıdjin kóterý; kitaphanashylardyń shyǵarmashylyq qabiletin damyta otyryp, sońǵy úlgidegi tehnologııalardy paıdalanýǵa úıretý; kitaphanashy mamandardyń kásibı biliminiń tolyǵýyna jol ashý.
Baıqaý talaptary men sharttary boıynsha qatysýshylar mamandyǵyn nasıhattap, belgili bir kitaptaǵy ózderine unaǵan keıipkerlerdiń obrazyn somdady. Sondaı-aq án shyrqap, poezııalyq shyǵarmalardan úzindiler oqydy. Bolashaq kitaphanashy mamandar kelgen qonaqtar men oqyrman qaýymdy sergitý maqsatynda vıktorınalar uıymdastyrdy. Kitaphana qyzmetkeri Gúlnur Ergenqyzy mádenıet jáne óner salasy uıymdary men qyzmetkerleriniń arasynda ótetin «Rýhanı qazyna – 2022» respýblıkalyq festıvaline usynylǵan «Kóleńkeli qoıylym» jobasynan sheberlik-sabaǵyn ótkizdi. Shyǵarmany kóleńkeleý arqyly oqyrmanǵa usynylatyn jobanyń jasalý joly men daıyn beınerolıkterin tanystyrdy.
Kesh sońynda úzdikter anyqtaldy. Bas júldeni Temir aýdandyq ortalyqtandyrylǵan kitaphana júıesine qarasty Qopa aýyldyq modeldi kitaphanasynyń kitaphanashysy Marjan Ibraıymova ıelendi. Hromtaý aýdandyq kitaphanasynyń kitaphanashysy Aqjarqyn Jaqanova 1 dárejeli dıplommen, Oıyl aýdandyq ortalyqtandyrylǵan kitaphanasynyń kitaphanashysy Anar Máýlenova 2 dárejeli dıplommen, al Saryjar aýyldyq kitaphanasynyń kitaphanashysy Aqbóbek Saǵı 3 dárejeli dıplommen marapattaldy. «Sábıt Baımolodın atyndaǵy arnaıy júlde» Muǵaljar aýdanyndaǵy Bulaqty aýyldyq kitaphanasynyń kitaphanashysy Álııa Julmaǵambetovaǵa, «Saǵı Jıenbaev atyndaǵy arnaıy júlde» Keńkııaq aýyldyq modeldi kitaphanasynyń kitaphanashysy Perızat Ábıevaǵa tapsyryldy.
Laýra SULTANBEKOVA,
Saǵı Jıenbaev atyndaǵy oblystyq jasóspirimder kitaphanasynyń kitaphanashysy
AQTО́BE
...rızashylyǵyn bildiredi
О́mirdi eńbek ajarlaıdy
Men – respýblıkalyq «Egemen Qazaqstan», oblystyq «Aq jol», qalalyq «Jambyl-Taraz», ardagerlerdiń «Ardager aınasy» jáne «Ǵumyr-Darııa» gazetteriniń turaqty oqyrmanymyn. Bul basylymdardy der kezinde oqyp otyrý tikeleı poshta bólimsheleriniń uıymdastyrý qyzmetine baılanysty.
Osyǵan oraı qalamyzdaǵy 7-shaǵyn aýdanda ornalasqan №19 poshta bólimshesiniń jumysyn atap ótkendi jón kórdim. Baılanys salasynda 40 jyldan beri jemisti eńbek etip kele jatqan «Úzdik baılanysshy» tósbelgisiniń ıegeri Gúlnar Maqashevanyń basshylyǵymen jaýapkershiligi mol, syrt kózge onsha kórine bermeıtin tynymsyz sharýalar júıeli túrde atqarylyp keledi.
Máselen, Álııa Tóregeldıeva, Orazgúl Ismaıylova, Aısulý Tórebekova syndy operatorlar poshtaǵa kelgen klıentterdi jarqyn júzderimen, jyly sózderimen qarsy alyp, túski úzilissiz kúni boıy halyqqa qaltqysyz qyzmet kórsetýdiń arqasynda kelýshilerdiń árdaıym alǵysyna bólenip júr.
Sondaı-aq ár kún saıyn tańmen talasa turyp, kúni boıy tynym tappaıtyn hat tasýshylardyń eńbekteri de atap ótýge turarlyq. Erli-zaıypty Berdaly-Álııa Shıranovtar, Baǵdagúl Jansúgirova, Galına Lazarenko, Sandýǵash Qudaıbergenova, Esqara Úsipbaev, Bazarbaı Hodjabaev esimdi hat tasýshylar gazet-jýrnaldar men hat-habarlardy ıelerine ýaqtyly jetkizip otyrady. Sonymen qatar túrli mekemeler men uıymdardyń resmı qujattary men jedelhattaryn, sálem-saýqattaryn keshiktirmeı jetkizý de ońaı sharýa emes. Men «Jansaıa» shaǵyn aýdanynyń turǵyny retinde jazylǵan gazetterimdi úzbeı alyp turamyn. Osy oraıda óz jumysyna uqypty ári jaýapkershilikpen qaraıtyn hat tasýshymyz Berdaly Shıranovqa rızashylyǵym sheksiz.
«О́mirdi eńbek ajarlaıdy» dep dana halqymyz aıtqandaı, jumysyn qabaq shytpaı adal atqaratyn jarqyn júzdi jandardy ózgelerge úlgi etsek, artyqtyq ete qoımas.
Aldaberdi MEŃLIBAIULY,
qalalyq ardagerler keńesiniń múshesi
TARAZ