Aı ótken saıyn halyqtyń nesıe bereshegi alańdatarlyq ahýalǵa aınalyp bara jatyr. Jaqynda Májilis depýtaty Aleksandr Mılıýtın depýtattyq saýal joldap, onda jastardyń nesıe júktemesi jaıly másele kóterdi. Depýtattyń aıtýynsha, qazir stýdentterdiń jartysynan kóbi mıkronesıe uıymdaryna qaryz.
«Qaryzǵa ústeme aıyppul júredi. Al MQU-lar bolsa qaryz boıynsha shekti ýaqyt aıaqtalǵannan keıin ǵana ata-analaryna habarlasyp, qaryzdy qaıtarýdy mindetteıdi. Bul kezde olar talap etetin soma kólemi stýdent úshin ǵana emes, olardyń ata-analary úshin de aqylǵa syıymsyz bolyp ósip ketedi», deıdi depýtat.
Birinshi nesıe bıýrosynyń málimeti boıynsha, jyl basynan beri 22-ge tolmaǵan 80 myńnan astam azamat ózderiniń alǵashqy nesıesin rásimdegen. Byltyrmen salystyrǵanda jas qaryz alýshylar sany 30 paıyzǵa ósti. Bul rette olarǵa berilgen nesıe qaryzynyń ortasha kólemi 320 myń teńge shamasynda.
Bıýro usynǵan derekke súıensek, jastardyń kóbi, naqtyraq aıtqanda 85 paıyzynan astamy nesıe qarajatyn smartfon, symsyz qulaqqap, ózge de elektronıka quraldaryn alýǵa jumsaıdy. Sondaı-aq samokat, moped satyp alý úshin, qaryzy men arenda qunyn jabý úshin de bank pen MQU-ǵa júginýshiler sany kóp. Olardyń 5 paıyzy ǵana alǵan zaımyn óz isin ashýǵa jáne bilim alýǵa jumsaıdy eken.
Nesıe júktemesi máselesin jaqynda Memleket basshysy da kóterdi. Qasym-Jomart Toqaev tez arada ekonomıkaǵa nesıe berý qarqynyn arttyryp, halyqtyń nesıe júktemesin azaıtý qajet dedi.
«Elde problemalyq kredıt kólemi jarty trln teńgege jýyqtady. Mıllıonǵa jýyq adam nesıe mindettemesin oryndaı almaı otyr. Olardyń kóbi ábden toryǵyp, eski boryshyn jabý úshin jańa kredıt rásimdeýge májbúr. Sondyqtan 2023 jyldyń 1 qańtarynan bastap «Jeke tulǵalardyń tólem qabiletin qalpyna keltirý jáne olardyń bankrottyǵy týraly» zań kúshine enýge tıis. Sonymen qatar kepilsiz onlaın-mıkrokredıtteýdi qatań retteý qajet. Keıbir elderde oǵan tolyqtaı tyıym salǵan. Osy tájirıbeni zerttegen jón», dedi Prezıdent.
Qazir bir adam birneshe bankten nesıe rásimdeı beredi. Sarapshylardyń aıtýynsha, tap osy úrdis naryqtaǵy ahýaldy shıelenistirip jiberdi. Tipti oǵan «nesıe shopıngi» degen ataý da berilgen. Tutynýshy tym qysqa ýaqyt ishinde birneshe qarjy ınstıtýtynan zaım rásimdegendikten, bankter óz klıentiniń buǵan deıin qaı bankten qansha kólemde nesıe rásimdegenin kóre almaıdy. Sondyqtan onyń nesıege bergen ótinimin maquldap jiberedi. Sondyqtan 1 qazannan bastap qarjy ınstıtýttary kún saıyn nesıe bıýrosyna qarjylyq eseptilik jasap otyrýǵa mindetteldi.
2022 jyldyń 1 qazanyndaǵy jaǵdaı boıynsha elimizde nesıe mindettemesin 90 kúnnen asyryp oryndaı almaı otyrǵan 1,4 mln adam bar. Keshiktirilip jatqan bereshektiń jalpy kólemi 1 449 mlrd teńgeni quraıdy.