Jer qoınaýyn paıdalanýshylar Energetıka mınıstrliginiń ishki naryqta shıki munaıdyń barlyq óndirilgen kólemin satý úshin biryńǵaı operator qurý bastamasyna qarsy shyǵyp jatyr. Kásipkerler atalǵan másele boıynsha «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasyna júgindi.
2023 jyldan bastap «QazMunaıGaz» jáne «Petrosun» kompanııalary otandyq munaı óńdeý zaýytyna alys qashyqtyqtaǵy munaıdyń jalǵyz jetkizýshisi bola alatyny habarlanǵan bolatyn. Kásipkerler vedomstvo jarııalaǵan bastama saldary munaı satyp alýdy monopolııalandyrýǵa, sondaı-aq shıkizat baǵasynyń tómendeýine ári naryqqa qatysýshylar úshin qarjylyq shyǵyndarǵa ákeletinine senimdi. Buǵan qosa bul usynys Memleket basshysynyń bıznes-qoǵamdastyq ókilderimen kezdesýinde ekonomıkany monopolııasyzdandyrý jáne naryqtardy ashý jónindegi jumysty jalǵastyrý týraly málimdemesine qaıshy keledi.
– Qazirgi kezde «QazMunaıGaz» ben «Petrosun» qatysýynsyz jer qoınaýyn paıdalanýshy kompanııalar óńdegen ónim úlesi qorlardyń shaǵyn jáne ortasha kólemimen 15-20 paıyzdy quraıdy. Onyń ishinde munaı ónimderi naryǵynyń baǵasyna qandaı da bir áser ete almaıtyn suranysqa ıe túrleri AI-92 jáne dızel otyny da bar, – dedi «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasy bazalyq salalar jáne ekologııa departamentiniń basqarýshy dırektory Dinmuhammed Qudaıbergenov.
Bastama aıasynda «QazMunaıGaz» táýelsiz munaı óndirýshi uıymdardan munaı tonnasyn 50 paıyz jeńildikpen 80-90 myń teńgege satyp alýdy josparlap otyr.
– О́ndirý kólemi shaǵyn táýelsiz munaı óndirýshi uıymdar shıki munaıdy «QazMunaıGaz», «Petrosun» jáne munaı óńdeý zaýyty arqyly naryq baǵasynan 1,5-2 ese tómen baǵaǵa ótkizýdi orynsyz dep sanaıdy. Bul jaıt naryq qaǵıdattaryna túbegeıli qaıshy ári básekelik ortany tolyǵymen joıady. Úsh kásiporyn munaı satyp alý jáne ony jóneltý kezinde «QazMunaıGazben» baǵa saıasatyn qandaı da bir jolmen úılestiretin bolady», – deıdi sarapshy.
Kásipkerler máseleni qaıta qarap, «QazMunaıGaz», «Petrosun» jáne munaı óńdeý zaýyty tarapynan munaı satyp alýǵa jáne munaı ónimderin satýǵa monopolııaǵa zań júzinde tyıym salýdy suraıdy. Sonymen qatar táýelsiz munaı óndirýshi uıymdarǵa óz munaıyn ózi nemese óziniń enshiles qurylymdary arqyly óńdeýge ruqsat berýdi talap etip otyr.
Palata mamandary munaı óndirýshilerdi qoldaıdy ári baǵalardy retteýde sheshimdi sharalar qajet ekenimen kelisip otyr. Bul óz kezeginde EAEO biryńǵaı naryǵy iske qosylǵansha ádil naryqtyq baǵanyń aldyn ala qalyptasýyna alyp keledi. Jańa formatqa aýysýdy jeńildetý jáne áleýmettik shıelenis táýekelderin azaıtý maqsatynda halyqtyń áleýmettik osal toptary úshin shyǵystardy óteý mehanızmderin qoldaný qajet.
– Baǵa máselesin sheshýdiń bir joly – táýelsiz munaı óndirýshi uıymdar úshin munaı jáne munaı ónimderiniń aýksıondyq saýda-sattyq mehanızmderin ázirleý ári engizý. Bul mehanızmder shaǵyn óńdeýshilerge, sonyń ishinde barlaý, birlesken barlaý jáne munaı óndirý kezeńderinde jumys isteıtin kompanııalar úshin óz munaıyn naryqtyq jaǵdaıda ótkizýge múmkindik beredi, – dep atap ótti palata mamandary.