Byltyr Qazaqstan úshin táýekelge toly jyl boldy. Ásirese geosaıası jaǵdaıdyń tym qatty ýshyǵýy otandyq saýda salasyna eleýli zııanyn tıgizdi. Taýar jetkizý tizbekteri buzylyp, taýar óndirýshiler shıkizat pen materıaldardyń tapshylyǵyna tap boldy. Bul óz kezeginde sońǵy ónimder men qyzmet kórsetý baǵasyna áser etti. Táýekelderdi barynsha azaıtý jáne áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlarynyń qunyn belgileý maqsatynda Saýda jáne ıntegrasııa mınıstrligi men Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi birlesip, zańnamaǵa ózgerister engizdi.
Saýda jáne ıntegrasııa birinshi vıse-mınıstri Arman Shakqalıevtiń aıtýynsha, vedomstvo saýda jelilerin aınalym tizbegi boıynsha qarjylandyrýdan bas tartty jáne óndirýshilerdi tikeleı qarjylandyra bastaıdy.
«Bıyldan bastap otandyq aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshiler 2023 jylǵy aqpanǵa deıin 2023 jylǵy kúzgi eginge qarajat alatyn bolady. Forvardtyq aqsha agroónerkásip keshenderine aldyn ala kelisimsharttar jasaýǵa jáne óńirdiń kókónisterge degen úsh aılyq qajettiliginen ónim kóleminiń 30 paıyzyn qamtamasyz etýge múmkindik beredi. Iаǵnı óndirýshiniń ishki naryqqa kókónister men jemisterdi jetkizý boıynsha qarsy mindettemeleri bolady», dedi vıse-mınıstr Astana qalasynyń bıznes-qoǵamdastyq ókilderimen kezdesýde.
Taǵy bir mindet – kókónisti erte satyp alýdy qamtamasyz etý. Ony ýaqtyly satyp alý maýsymaralyq kezeńde baǵanyń kúrt aýytqýyn boldyrmaýǵa kómektesedi. Vıse-mınıstrdiń aıtýynsha, Tájikstan men О́zbekstannan pııaz, sábiz jáne qyryqqabat jetkizý boıynsha aldyn ala kelisimder jasalǵan. Qazir Iran men Pákistannan kókónisti ımporttaý máselesi pysyqtalyp jatyr.
О́ńirlik turaqtandyrý qorlary sáýir men maýsym aralyǵynda naryqty kókónispen qamtamasyz etedi. Bul baǵanyń maýsymdyq aýytqýyn boldyrmaýǵa septesýge tıis. Qant baǵasyn turaqtandyrý úshin Astana qalasynyń ákimdigi men tórt qant zaýyty arasynda tikeleı sharttar jasaldy.
Qazir óndiris kólemi halyqtyń qajettilikterin ótemeıtin 19 áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlarynyń tizbesi anyqtalǵan. Buǵan atap aıtqanda, sút jáne sút ónimderi jáne taýyq eti kiredi.
A.Shakqalıevtiń aıtýynsha, 2023 jyly respýblıkalyq bıýdjet naqtylanǵannan keıin iri taýarly sút fermalary men taýyq etin óndirýdi ulǵaıtýǵa shamamen 400 mlrd teńge bólý josparlanyp otyr. Memlekettik sýbsıdııany eńbek ónimdiligi joǵary jáne taýarlar aınalymyn qadaǵalap otyratyn bilikti óndirýshiler alady. Mindetti talap – barlyq ónim tek eldiń ishki naryǵyna jetkizilýi kerek.
Mınıstrlik ókili «sizderge sapaly ónim alyp, ony sata alýyńyz úshin barlyq jaǵdaı jasalyp jatyr. Jalǵyz ótinish – áleýmettik jaýapty, negizdelgen saýda ústemesi boıynsha qarsy mindettemelerdi saqtaý, bul 10 paıyzdan aspaýǵa tıis», dedi.
Vedomstvo saýda aınalymynyń ulǵaıýyna, óndirýshiler sanyna jáne taýardyń sórelerge túsýine tikeleı áser etetin zamanaýı saýda ınfraqurylymyn qurý boıynsha jumys júrgizýde. Aýdany 3-ten 50 myń sharshy metrge deıingi saýda ortalyqtaryn qarjylandyrý baǵdarlamasy ázirlenip jatyr. Baǵdarlama sheńberinde 2023 jyldan bastap 5 mlrd teńgege deıin nesıeler berý jáne bıznes úshin paıyzdyq mólsherlemelerdi jyldyq 6 paıyzben sýbsıdııalaý usynylady. Birinshi kezeńde bul maqsatqa shamamen 20 mlrd teńge bólinbek.
Mınıstrliktiń esepteýinshe, órkenıetti saýda formattarynyń ońtaıly úlesi 75 paıyzdy quraıdy. Kóptegen zamanaýı saýda ortalyǵynyń bolýy taýarlardyń kóleńkeli aınalymy máselesin sheshýge múmkindik beredi.