Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrliginiń málimdeýinshe, qazirgi tańda Qazaqstanda IT naryq tolyq qalyptasqan. Dese de, bul salanyń mamandary, sonyń ishinde jastar shetel asýdy kózdep turady. Ásirese, sarapshylar «FAANG kompanııalaryna suranys artyp turǵan kezde kompıýterdiń qulaǵynda oınap, ınternettiń múmkindigin tolyq ıgergenderdi «úıde» ustap turý múmkin emes», deıdi. Bul úrdis Qazaqstandaǵy naryqqa qalaı áser etip jatyr?
– Aqparattyq-tehnologııa tek Qazaqstan ekonomıkasynyń sheńberinde damymaıdy. Bul – álemdik úrdis. Prezıdentimiz AQSh-qa barǵanda «Digital Nomads» tobymen kezdesti. Olardyń deni – kópshiligi sheteldik alpaýyt kompanııalarda jumys istep jatqan qazaqtyń balalary. Solardyń kóbi qazir dáris oqyp, bilimderimen bólisip júr. Bul jastardyń maqsaty – aldyńǵy qatarly bilimdi ózimizdiń jastarymyzǵa jetkizý. Eger qazaqstandyqtardyń qaısybiri shetelge ketip jatsa, men aıtqan osy mysalǵa sáıkes qaıtyp keledi, – dedi Ortalyq kommýnıkasııalar alańynda ótken brıfıngte Ǵylym jáne joǵary bilim komıtetiniń tóraǵasy Darhan Ahmed-Zákı.
Sondaı-aq Darhan Ahmed-Zákı Qazaqstanda tolyqqandy IT naryq qalyptasqanyn atap ótti. Alaıda onyń sózine qaraǵanda otandyq kóptegen IT mamandar búginde elimizde keń taralǵan bank qosymshalary men solardyń baǵdarlamalyq qamtamasyz etýi boıynsha jumys istedi. Al FAANG sekildi kompanııalar áleýmettik jelilerdiń qosymshalaryna paıdalanýshylardy kóptep tartatyn ıdeıa avtorlaryn ózine mashyqtap, jas mamandardy tartyp jatyr. Olar kóbine álemdik deńgeıde ótken bilim olımpıadalarynda top jarǵan qazaqstandyqtardy iriktep alyp, jumys usynyp otyrǵan jaıy bar.
Máselen, qazir Snapchat-tyń AQSh (Sıetl qalasy) ókildiginde qyzmet etip jatqan qazaqstandyq IT mamany Nursultan Ámir FAANG-ty qosa alǵanda álemdik jetekshi kompanııalarynan jumysqa 16 shaqyrtý alǵan.
Aıta ketelik, FAANG – álemdegi eń alpaýyt tehnologııalyq kompanııalardyń jıyntyǵy: Facebook, Apple, Amazon, Netflix jáne Google. Bul kompanııalardyń naryqtyq qundylyǵy 5 trıllıon dollardan asady. Biz kúndelikti osylardyń mobıldi qosymshalaryn qoldanamyz. Máselen, Instagram, Youtube, IPhone osy kompanııalarǵa tıesili. Kóptegen IT mamandary osy belgili ári beldi alpaýyt mekemelerde jumys isteýdi armandaıdy.
Osyndaı armanyn maqsat etken Nursultan da birden 5 álemdik IT-kompanııanyń usynysyna qol jetkizgen.
– Maǵan Google, Amazon, Linkedin, Snapchat jáne Uber jumys usyndy. Osylaısha, sońǵy úsh jylda 16 jumysqa shaqyrý aldym. Bul joly joǵaryda atalǵan beseýdiń arasynan Snapchat kompanııasyn tańdadym. Snapchatpen búginde 350 mıllıonǵa jýyq adam qoldanady, – deıdi ol.
Buǵan deıin Nursultan 2019 jyly amerıkalyq NVO kompanııasynda programmıst bolyp 3 aılyq tájirıbeden ótken. Alǵan áserimen bólisken ol: «Bul meniń AQSh-taǵy alǵashqy tájirıbem boldy. Aldymen ondaǵy stýdentterge tóleıtin jalaqy mólsherine tańǵaldym. Maǵan aıyna 7 500 dollar tóledi, odan salyqty alyp tastaǵanda 6000 dollar túsip júrdi. Qazaqstandaǵy 400 dollar jalaqymmen salystyrǵanda, bul soma maǵan sumdyq kóp bolyp kórindi», dedi.
Snapchat-ta Nursultan baǵdarlamashy-ázirleýshi (Software Engineer). Onyń komandasy AR jáne Monetization-men aınalysady.
– Biz platformada monetızasııany arttyratyn jańa baǵdarlamalar jasaımyz. Mysaly, jarnama berýshilerge jarnamalardyń jańa túrlerin jasap beremiz. Jumysta aldymen toptyq qarym-qatynasqa basa mán beriledi. О́z aldyna áriptestik baılanys, jyly qarym-qatynas qurýǵa baǵyttalǵan arnaıy jumys baǵdarlamasy bar. Olardyń biri qyzmetkerlerdiń belgili bir tobyna qatysty teris pikirdi azaıtýǵa baǵyttalǵan. Mysaly, bul jynysqa, etnıkalyq nemese násilge baılanysty kemsitý bolýy múmkin. Maǵan kompanııa men basshylyqtyń osyǵan mán bergeni unady. Sonymen qatar Snapchat Meta sııaqty tegin tamaq bermeıdi, biraq olar sportpen aınalysý úshin túrli sport klýbtaryna bonýstar beredi, uıaly telefon men ınternet qyzmetin tóleıdi. Jylyna birneshe ret biz Los-Andjelestegi shtab-páterdegi keńsede kezdesemiz. Munda barlyq qyzmetkerler jınalyp, shaǵyn quryltaı uıymdastyrylady. Bul komandalyq jumystyń qabiletin odan ári arttyra túsedi. Sondyqtan basshylyq barlyǵynyń basyn qosyp, pikir almasýdy jıi uıymdastyrýdy qolǵa alǵan, – dep qyzmetiniń artyqshylyqtaryn sóz etti Nursultan.
«Jalpy elimizde bolsyn, shetelde bolsyn IT kompanııalarda jumys isteý úshin aldymen jospar quryp, sol baǵyt boıynsha áreket etý qajet», deıdi Nursultan. Ol áleýmettik jelilerdegi paraqshalarynda únemi osy baǵyttaǵy keńesterin aıtyp, tájirıbesimen bólisip otyrady.
Onyń aıtýynsha kez kelgen IT kompanııa qyzmetkerlerin aldymen suhbat kezindegi ózin ózi ustaýy, suraqtarǵa jaýap berýine qaraı baǵalaıdy.
– Sondyqtan belgili bir kompanııada suhbat qalaı ótetinin, olar qandaı talap qoıatynyn bilip, surap alǵan jón. Sondaı-aq aldymen kózdep otyrǵan mekemelerdiń tizimin jasap, olardy zerttep alý qajet. Sodan soń ǵana túıindeme jiberýge bolady. Jumys berýshiden jaýap alǵannan keıin suhbat prosesi bastalady. Birinshi kompanııa basshylyǵymen, sodan keıin ınjenermen tehnıkalyq suhbat uıymdastyrylady. Tórt saǵattyq suhbat kezinde kóbinese baǵdarlamalaýdy, kodtaýdy jáne ınformatıka tujyrymdamalaryna baılanysty bilim anyqtalady, – degen keńesin de aıtty Nursultan.
Statıstıkaǵa súıensek, eldegi IT mamandar bank qosymshalaryn ázirleýmen qatar Qazaqstandaǵy birneshe uıaly baılanys operatorynda qyzmet etedi. Olardy saqtap qalý úshin sáıkes jalaqy tólenedi. Bul sala jastarynyń kóbi shetel asqanymen, elge oralyp kelip jatqandary da joq emes. Al Digital Nomads IT qoǵamdastyǵynda búginde 400-ge jýyq ókil bar.