Premer-mınıstr Álıhan Smaıylov Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń keńeıtilgen alqa májilisin ótkizdi, onda vedomstvonyń 2022 jylǵy jumysynyń qorytyndylary jáne aldaǵy kezeńge arnalǵan mindetteri qaraldy.
EHÁQM basshysy Tamara Dúısenova memlekettiń áleýmettik mindettemelerdi oryndaýy, jańa jumys oryndaryn qurý jáne azamattardy jumysqa ornalastyrý jónindegi baǵdarlamalardy iske asyrý, kásiporyndardaǵy eńbek daýlaryn sheshý, «Otbasynyń sıfrlyq kartasyn» engizý jáne t. b. týraly baıandama jasady.
Premer-mınıstr óz sózinde Úkimet áleýmettik salany nyǵaıtý boıynsha júıeli túrde jumys júrgizip jatqanyna toqtaldy. Atap aıtqanda, zeınetaqylar men járdemaqylar ýaqtyly tólenip, áleýmettik mindettemeler oryndalýda. Eńbekke qabiletti halyqtyń tabysyn arttyrý, az qamtylǵan azamattardy ataýly kómekpen qamtý, jumysqa turǵyzý baǵytynda júıeli sharalar qabyldanýda. Sonymen qatar jańa sıfrlyq quraldar men qyzmetter josparly túrde engizilip jatyr.
Áleýmettik qorǵaý salasyndaǵy zańnamany keshendi jetildirý úshin Áleýmettik kodekstiń jobasy ázirlenip, Májiliske engizildi.
«Bul – qazaqstandyqtardyń bazalyq áleýmettik quqyqtaryn belgileıtin jáne olardyń ómir súrý sapasyn arttyrýǵa yqpal etetin óte mańyzdy qujat», dedi Á.Smaıylov.
Úkimet basshysy Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi tıisti vedomstvolarmen birlesip, memlekettik qoldaýdy «Otbasynyń sıfrlyq kartasy» arqyly proaktıvti formatqa kezeń-kezeńimen aýystyrýdy jalǵastyrýy qajettigin atap ótti. Osyǵan baılanysty Premer-mınıstr barlyq memlekettik organnyń aqparattyq júıelerin jańa platformamen ıntegrasııalap, málimetter bazasyndaǵy derekterdi ózektendirý jumystaryn turaqty baqylaýda ustaýdy tapsyrdy.
«Otbasynyń sıfrlyq kartasynyń» taldaý nátıjelerin jergilikti jerlerde jedel áreket etý jáne azamattardyń áleýmettik ál-aýqatynyń deńgeıin arttyrý úshin paıdalanýymyz kerek», dedi Álıhan Smaıylov.
Úkimet basshysynyń aıtýynsha, Memleket basshysy halyqty, ásirese jastardy jumyspen qamtyp, olardyń tabysyn arttyrý boıynsha naqty mindetterdi belgiledi. Máselen, 2023 jyly jastar arasynan keminde 100 myń adamdy jumysqa ornalastyryp, jas kásipkerlerge jyldyq 2,5% jeńildikpen kredıt berý qajet.
«Qarajat bólinip, erejeler qabyldandy, osy tapsyrmalardyń sapaly oryndalýyn qamtamasyz etýimiz kerek. Naqty ındıkatorlar memlekettik organdardyń damý josparlarynda jáne óńirlik jumyspen qamtý kartalarynda kórsetilýge tıis. Bul rette turaqty jumys oryndaryn qurýǵa basa nazar aýdarý qajet», dedi Álıhan Smaıylov.
Sonymen qatar Premer-mınıstr jumyspen qamtý ortalyqtaryn transformasııalaý boıynsha pılottyq jobany qoldady. Alaıda Úkimet basshysynyń aıtýynsha, qurylymdy jańartýmen qatar, motıvasııa beretin «nátıje úshin» eńbekaqy tóleý formatyna kóshý qajet: jumysqa ornalasqan azamattar neǵurlym kóp bolsa, jumyspen qamtý ortalyqtary qyzmetkerleriniń jalaqysy soǵurlym joǵary bolmaq.
Oǵan qosa, Á.Smaıylov shetelde jumys isteıtin qazaqstandyqtardyń quqyqtaryn qorǵaýǵa, «bir tereze» qaǵıdaty boıynsha qandastardy qabyldaý úderisin jetildirýge, qyzmetkerlerdi kásibı sertıfıkattaý júıesin engizýge, sondaı-aq múgedektigi bar adamdar men zııandy eńbek jaǵdaılarynda jumys isteıtin azamattardy áleýmettik qorǵaýǵa erekshe nazar aýdarý qajettigin atap ótti.
«Álemdik tájirıbede jazataıym oqıǵalardan saqtandyrý ótemaqy berýden basqa, profılaktıkalyq jáne ońaltý fýnksııalaryn da qarastyrady. Jumyspen qamtylǵandardy áleýmettik saqtandyrý jáne zeınetaqymen qamsyzdandyrý júıesine tartý boıynsha qarjy ınstıtýttarynyń jumysy mardymsyz. Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi ýákiletti memlekettik organdarmen jáne qarjy ınstıtýttarymen birlesip, naqty usynystar ázirleýi qajet», dedi Premer-mınıstr.
Mınıstrlikterdiń, ákimdikterdiń basshylary, Parlament Májilisi men Senatynyń depýtattary, salalyq federasııalar men uıymdardyń ókilderi qatysqan alqa májilisinde áleýmettik kásipkerlikti damytý, arnaıy áleýmettik qyzmetter kórsetý, ónerkásip qaýipsizdigin qamtamasyz etý, óńirlik baǵdarlamalardy iske asyrý jáne basqa da máseleler talqylandy.
«Eńbek mınıstrligi 2022 jyly 4 mln-nan astam azamatqa 4,4 trln teńge zeınetaqy men járdemaqy taǵaıyndap, ony ýaqtyly tóledi. Osylaısha, elimizdiń árbir besinshi turǵynyna memlekettik qoldaý kórsetildi», dedi T.Dúısenova.
Budan basqa, 10 ulttyq jobany, Memleket basshysynyń 10 myń adamǵa shaqqanda 100 jumys ornyn qurý týraly tapsyrmasyn jáne jumyspen qamtýǵa járdemdesýdiń basqa da jobalaryn iske asyrý sheńberinde azamattardy jumyspen qamtýdy keńeıtý jónindegi jumys jandandyryldy.
«Birinshiden, bul 981 myńnan astam azamatty jumysqa ornalastyrýǵa múmkindik berdi, olardyń 80%-y jumysqa ornalasqanyn mindetti zeınetaqy jarnalary aýdarymdarymen rastady. Ekinshiden, ekonomıkada 427,4 myń jańa jumys ornyn qurý, olardyń 70%-dan astamyn jańadan tirkelgen jeke kásipkerler men zańdy tulǵalar quraıdy, olardyń tirkelýi men jumys isteýin Qarjy mınıstrliginiń Memlekettik kirister komıteti rastaıdy», dedi ol.
Sondaı-aq Otbasynyń sıfrlyq kartasyn pılottyq iske asyrý qorytyndylary týraly: «Sıfrlandyrý mınıstrligimen jáne óńirlerdiń ákimderimen birlesip, ótken jyldyń 1 qyrkúıeginen bastap qanatqaqty rejimde iske qosylǵan Otbasynyń sıfrlyq kartasyn qalyptastyrý boıynsha jumys júrgizildi. Osy kezeńde azamattardyń áleýmettik tólemderdiń qandaı da bir túrin alýǵa quqyly ekendigi týraly 58 myń SMS-habarlama jiberildi. Nátıjesinde, aqparattandyrylǵan otbasylardyń 22,8%-y proaktıvti formatta qyzmet aldy, al 36,8%-y turǵylyqty jeri boıynsha HQO-ǵa júgindi», dep atap ótti.
T.Dúısenova qyzmetkerlerdiń eńbek quqyqtaryn qorǵaý boıynsha qabyldanǵan sharalar týraly baıandady.
«Jergilikti atqarýshy organdarmen birlesip táýekel tobyna engizilgen 256 kásiporynnyń monıtorıngi uıymdastyryldy. Áleýmettik áriptestermen birlesip qabyldanǵan sharalar 148 kásiporyndaǵy jaǵdaıdy sheshýge, 5 mlrd teńgeden astam somaǵa jalaqy boıynsha qaryzdardy óteýge jáne 2 mln-nan astam jaldamaly jumyskerler úshin jalaqyny 5-ten 50%-ǵa deıin arttyrýǵa múmkindik berdi. Jalpy, Úkimet maquldaǵan eńbek janjaldarynyń aldyn alýdyń biryńǵaı algorıtmin iske asyrý ekinshi jartyjyldyqta onyń sanyn 5 esege qysqartýǵa múmkindik berdi», dep atap ótti mınıstr.
Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn iske asyrý sheńberinde vedomstvo Kóshi-qon saıasatynyń jańa Tujyrymdamasy qabyldandy jáne ony Úkimet bekitti, «Kásiptik biliktilik týraly» zań ázirlenip, Parlament Májilisiniń qaraýyna berildi. Budan basqa, Áleýmettik kodekstiń jobasy daıyndalyp, Májilis qaraýyna engizildi.
T.Dúısenova vedomstvonyń áleýmettik-eńbek salasyndaǵy qabyldanatyn sharalardyń tıimdiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan 2023-2027 jyldarǵa arnalǵan damý josparynyń 5 strategııalyq baǵyty týraly baıandady.
«Ekinshi strategııalyq baǵyt – ataýly áleýmettik qoldaýdy kúsheıtý. Bul aldyn alý sıpatyndaǵy ataýly sharalardy jáne týyndaǵan áleýmettik táýekelderdiń saldaryn joıý úshin ataýly kómekti qamtıtyn bolady. Áleýmettik qoldaýǵa muqtaj adamdardyń nysanaly kontıngenti Otbasynyń sıfrlyq kartasy negizinde aıqyndalady», dedi EHÁQM basshysy.
Mınıstr balaly otbasylardy áleýmettik qoldaýǵa erekshe nazar aýdarylatynyna toqtaldy. Máselen, 2023 jyldyń 1 qańtarynan bastap bala kútimi boıynsha tólemder kezeńi ulǵaıtyldy, 2024 jyldan bastap Ulttyq qordyń jyl saıynǵy ınvestısııalyq tabysynyń 50%-yn balalardyń 18 jasqa tolǵanǵa deıingi arnaıy jınaqtaýshy shottaryna aýdarý kózdelgen. Sondaı-aq «Altyn alqa» jáne «Kúmis alqa» alqalarymen marapattalǵan kópbalaly analarǵa beriletin járdemaqylardyń mólsherin saralaý josparlanýda.
Az qamtylǵan otbasylarǵa áleýmettik qoldaýdy kúsheıtý maqsatynda 2025 jyldan bastap ataýly áleýmettik kómek kórsetý úshin kedeılik shegi medıanalyq tabysqa súıene otyryp aıqyndalady.
Quramynda múgedektigi bar adamdar bar otbasylar úshin arnaýly áleýmettik qyzmetterdiń qoljetimdiligin qamtamasyz etý jóninde sharalar qabyldanady.