..usynys aıtady
Qaıyr hanǵa eskertkish qoıý kerek
Tarlan tarıh syr ǵyp, jyr ǵyp shertedi: Shyńǵys hannyń aıaýdy bilmes qatygez de qaısar uly Shaǵataı 200 myń áskerimen kip-kishkentaı Otyrardy alty aı boıy ala almady. Ala almaǵan sebebi – Otyrar halqynyń birligi bekem, rýhy asqaq, el basqarǵan kósemi – Qaıyr han dara týǵan dana edi, qaısarlyǵymen de, erligimen de dara edi.
Alty aıdan keıin de ala almaıtyn edi, eger bir satqyn Shaǵataıǵa Otyrardyń qaqpasyn ashyp bermese. Qaharly Shyńǵys hannyń aldynda tutqyn bolyp otyryp ta tize búkpeı asqaqtap turdy, ór rýhty Qaıyr han. Dara týǵan dana batyrdyń erligi aqıqatpen astasqan ańyz bolyp jetti búginge. Otyrardyń ór rýhty er perzenti Qaıyr hannyń esimi men erligi halyqpen birge jasasyp keledi.
О́kinishtisi, elin súıgen, esimi erliktiń rámizine aınalǵan rýhty erdi qurmetteýimiz kemshin.
О́lgen soń da oralamyz rýh bop,
Shyǵa kelip aıqasamyz kórden biz, –
dep Shandor Petefı jyrlaǵandaı, ólgen soń da ańyzǵa aınalǵan erligimen el men erdiń rýhyn asqaqtatyp turǵan Qaıyr hanǵa Otyrarda, Almaty men Astanada eńseli eskertkish qoıatyn kez keldi.
Qaıyr han eskertkishi jastyń da, jasymystyń da patrıottyq sezimin oıatyp, halyqtyń rýhyn asqaqtatýǵa qyzmet eter edi.
Sábıt DOSANOV,
jazýshy,
Memlekettik syılyqtyń laýreaty
ALMATY
...pikir bildiredi
Alash arysyna arnalǵan telefılm
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstan halqyn tól tarıhymyzdyń mańyzdy belesi – Táýelsizdik kúnimen quttyqtaýynda: «Azattyq úshin arpalysqan ult perzentterin el jadynda máńgi saqtaý – qasıetti paryzymyz. Olardyń otanshyldyq qasıeti – búgingi jáne bolashaq urpaqqa árdaıym úlgi-ónege», dep atap kórsetken edi.
Elimizge táýelsizdik ǵaıyptan paıda bolǵan joq. Ol – qazaq halqynyń namysyn jyrtqan Alash Orda arystary men olardan keıingi tarıhı tulǵalardyń arqasynda basymyzǵa qonǵan baqyt.
Kezinde azattyq úshin kúresken Alash qaıratkerleriniń biri – Mirjaqyp Dýlatuly. Qaısar qaıratker kezinde «qalyń uıqyda» jatqan elin oıanýǵa úndep, jarqyn bolashaqqa shaqyrdy. Táýelsizdiktiń tar jol, taıǵaq keshýin basynan ótkergen aıaýly ulyn eli de esinen shyǵarmaq emes.
Taıaýda Qazaqstan kınoındýstrııasy taǵy bir telefılmmen tolyqty. Alty bólimnen turatyn kınotýyndy «Mirjaqyp. Oıan, qazaq!» dep atalady. 16-17 jeltoqsan kúnderi «Qazaqstan», «Abaı TV» telearnalary arqyly óz kórermenimen qaýyshqan fılm erekshe tolqytyp, janarlarǵa jas úıirdi. Tektiniń tuıaǵy Gúlnár apamyzdyń qıly taǵdyry adam janyn baýrap, tebirentpeı qoımaıdy. Bir sózben aıtqanda, kınotýyndy sátti shyqqan.
Alash arystary qandaı qurmetke de laıyq. Endeshe kórermen retinde aldaǵy ýaqytta da osyndaı dúnıelerdiń kóp bolǵanyn qalar edik.
Káribaı ÁMZEULY,
zeınetker
Túrkistan oblysy
...maqsatymen bólisedi
Jýrnalıst bolǵym keledi
11-synypta oqyp júrgendikten, ómir jolym, bolashaq mamandyǵym týraly jıi oılanamyn. Meni jýrnalıstıka salasy kóbirek qyzyqtyrady. Qysqa áńgimeler jazýǵa talpynyp júrmin. Bizge esse jazý tapsyrmasy berilgende qýanyp qalamyn, óıtkeni jumysym árqashan jaqsy baǵalanady. Men gýmanıtarlyq pánderge jaqyn adammyn, al munyń jýrnalıst mamandyǵyn sátti meńgerý úshin óte mańyzdy ekeni anyq. Basqa mamandyqtar sııaqty jýrnalıst mamandyǵy da joǵary biliktilikti, jaýapkershilikti jáne uqyptylyqty qajet etetindikten, jan-jaqty bilim alyp, damý ústindemin.
Meniń nelikten jýrnalıst bolǵym keledi? О́ıtkeni túrli sala adamdarymen qarym-qatynas jasasam, ómirinde úlken jetistikterge qol jetkizgen tanymal tulǵalardan suhbat alsam deımin. Meniń oıymsha, bul óte qyzyqty. Aqparatty jınaı jáne óńdeı bilgen maman merzimdi basylymdarda, radıo men teledıdarda, saıtta jumys isteı alady. Bul mamandyqtyń bolashaǵy zor ári suranysqa ıe dep bilemin.
Jýrnalıstıkanyń óte jaýapty mamandyq ekenin de jaqsy túsinemin. Ol jalyqpaı, talmaı izdenýdi qajet etedi. Biliktilik óz kezeginde shyǵarmashylyǵyńdy ushtaı túsýge jol ashady. Al ózimniń jýrnalıst mamandyǵyn tańdaǵan sebebim, boıymda jazý-syzýǵa degen talap pen talpynys bar. Bul – mamandyqty sátti meńgerýge asa qajet qasıetter. Osy salada jetistikke jetetinime osy bastan senimdimin. Buǵan tyrnaqaldy shyǵarmalarym dálel.
Árıne, áli úırenerimniń kóp ekeni, bilgenimnen bilmegenimniń basym túsetini daýsyz. Biraq osy maqsat jolynda bar múmkindigimdi sarqa paıdalanamyn. Eń bastysy, ómirlik jolyńda durys tańdaý jasaı bilý. О́z basym mamandyq tańdaýda qatelesken joqpyn ǵoı dep senemin.
Bala kezimnen anam meni shynshyldyq pen adamgershilikke baýlydy, qazaqtyń kórkem minezin boıyma sińirdi, jeke tulǵa retinde qalyptasýyma jaǵdaı jasady. Osynyń arqasynda óz talǵamym bar jáne óz baǵamdy biletin adam bolyp ósip kelemin. «Adamdarǵa shyndyqty jetkize bilgende ǵana olardyń júreginiń kiltin taba alasyń», deýshi edi anam. Osy qaǵıdat meniń ómirlik ustanymym bolmaq.
Qoryta aıtqanda, men júrek qalaýymen tańdaǵan mamandyǵym arqyly qoǵamnyń damýyna úles qosqym keledi. О́ıtkeni jýrnalıster de el men halyq úshin jumys isteıdi, ilip alar jaqsylyqty jarııa etip, jurtshylyqtyń erteńge degen úmitin oıatady.
Gúlnaz RAHMATILDÁ,
Jambyl Jabaev atyndaǵy №4 mektep-gımnazııa oqýshysy
ASTANA