Keneptegi dala shejiresi

Alpysbaı Qazǵulov elimizdiń beıneleý ónerine 1980-shi jyldary kelgen sýretshiler býynyna jatady. Bul ýaqytta Qazaqstannyń kórkemsýret ómiri shyndyqty kórsetýdiń jańa aspektilerimen erekshelendi. Onyń shyǵarmashylyǵynyń taqyryptary – ýaqyttyń baılanysy, ata-babalardyń rýhanı murasy, kóshpendiler álemi, aýyl men dala fılosofııasy, ejelgi ádet-ǵuryptardyń sabaqtastyǵy. Keskin­demeshiniń týyndylary halyqtyq rýh­qa toly, sonymen birge zamanaýı kórkem­dik prosesterdiń problemalarymen jaq­sy úılesedi.

– Sýretshiniń keskindemesiniń beı­ne­lik qatary alýan túrli. Onyń kar­tı­nalary saǵymǵa uqsaıdy. Jer, aspan, dalanyń sheksiz keńistigi, kósh-kerýender, at ústindegi erler men áıel­der, kezdesýler men qoshtasýlar – bir kenepten ekinshisine aýysatyn sıý­jetter. Kezdeısoq tań qaldyratyn taban­dy­lyqpen, túrlenip qaıtalanyp otyratyn, sýretshi beıne bir qol jetpeıtin nárseni – ulttyq bolmystyń tynysyn kórsetkisi keletindeı. Ol týraly Shyńǵys Aıtmatov: «Dala, aýyl, aýla taqyrybymen shektelgenine qaramastan, Alpysbaı bizdiń sanamyzdyń aıasyn keńeıtip, qandaı da bir tylsym jolmen óz kartınalaryna shyn máninde ǵaryshtyq aýqym beredi», – dep jazdy. Qazǵulovtyń kolorıti baı, al kompo­zısııanyń uıymdastyrylýy keremet – tús, boıaý qabatynyń faktýrasy jáne qylqalamnyń qozǵalysy birtutas, sımfonııalyq dybysqa biriktiriledi. Sýretshi boıaýlardy birden kenepte aralastyra otyryp, kompozısııanyń jalpy tústik qurylymyn jasaı­dy. Keneptiń beti kúrdeli qurylymdyq júıe retinde jumys isteıdi, onda bir ǵana bólikti, jalpyǵa tıispeı ózgertý múmkin emes. Faktýra avtordyń bastan keshken emosııalarynyń tolqynyn kórsetetin týyndyny jazý kezindegi tús izdenisterdiń kúrdeliligine, boıaý qa­bat­taryna tikeleı baılanysty. Sýret­shiniń shyǵarmalaryndaǵy kolorıt – bul tek úılesimdilik nemese kom­po­­zı­sııalaryndaǵy tús kombına­sııa­la­rynyń sulýlyǵy ǵana emes, sonymen qatar qabilet, máńgilikke jańarý, osy kombınasııalardy izdeý, taqyryptyń ózgerýimen birdeı shynaıy dúnıeta­nym sheńberinde jańa sheshimder tabý qajettiligi bolyp tabylady, – deıdi kórme jetekshisi, ónertanýshy Samal Mamytova.

A.Qazǵulov búgingi kúnge deıin eki myńnan astam keskindemelik týyndylar jazdy. Avtordyń aıtýynsha, aldymen, kartınanyń tústik sheshimin tabý ma­ńyzdy, al sıýjetter ózdiginen paıda bo­lady. Keıbir taqyryptar sýretshini erekshe shabyttandyrdy, sondyqtan olar­dy sıkldarǵa biriktiredi. Olardyń ishinde: «Dala áýeni», «Kóshpendiler», «Kókpar», «Bizdiń ata-babalarymyz», «Ǵashyqtar», «Túrkistandaǵy kóktem», «Keńistiktegi oıyn» jáne taǵy basqalar.

Alpysbaı Qazǵulov 1958 jyly Qy­zylorda oblysy, Aral qalasynda dú­nıege kelgen. 1980 jyly Abaı atyndaǵy Qazaq pedagogıkalyq ıns­tıtýtynyń kór­kemsýret-grafıka fakýltetin támam­daǵan. Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaı­ratkeri jáne «Parasat» ordeniniń ıegeri, Prezıdent syılyǵynyń laýreaty. 2003 jyly Eýropalyq óner odaǵynyń Masarık atyndaǵy syı­lyǵymen marapattaldy. 1978 jyldan halyqaralyq jáne respýblıkalyq kórmelerdiń qatysýshysy. Qazaqstan Sýretshiler odaǵynyń basqarma múshesi. Týyndylary Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq mýzeıinde (Astana), Ábilhan Qasteev atynda­ǵy Memlekettik óner mýzeıinde, oblystyq mýzeıler qorynda, otandyq jáne sheteldik jeke kolleksııalarda saqtalǵan.

ALMATY