Memleket basshysy Birikkken Arab Ámirlikterine resmı sapary aıasynda «Abý Dabı turaqty damý aptalyǵy» sammıtine qatysty, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Memleket basshysy óz sózinde jahandyq mańyzy bar ózekti taqyryptar talqylanatyn aýqymdy halyqaralyq sharany uıymdastyrǵany úshin joǵary mártebeli sheıh Muhammed ben Zaıd Ál Nahaıanǵa alǵys aıtty.
Prezıdent anaǵurlym taza ári «jasyl» álem jolyndaǵy ornyqty damý barshaǵa ortaq mindet ekenin atap ótti.
«О́kinishke qaraı, geosaıası turaqsyzdyqtyń shıelenisýi jáne energetıkalyq qaýipsizdiktiń saqtalmaýy klımattyń ózgerýine qatysty máseleni eleýsiz qaldyrdy. Jahandyq ortasha aýa temperatýrasy kóterilgen saıyn álemdegi qunarly azyqtyń 66 paıyzyn qamtamasyz etetin negizgi aýyl sharýashylyǵy daqyldarynyń shyǵymy edáýir azaıýy yqtımal. Sondaı-aq tushy sý tapshylyǵyna dýshar bolý qaýpi zor. BUU baıandamasyna sáıkes, 2050 jylǵa qaraı klımattyń ózgerýi saldarynan 5 mıllıardtan astam adam aýyzsýǵa zárý bolýy múmkin. Bul dúnıejúzilik azyq-túlik, energetıka, qala jáne ekologııa júıelerine qater tóndiredi. Munyń bári tek saıası sheshimderdi ǵana emes, basqa da jedel ári tıimdi sharalar qabyldaýdy talap etedi. Planetamyzdy saqtaý úshin buryn-sońdy bolmaǵan mólsherde qarjylaı ınvestısııa quıý kerek», dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaevtyń pikirinshe, klımattyń ózgerýine qarsy kúres tek damý nemese jańǵyrtý sharalarymen ǵana shektelmeı, ózara tyǵyz baılanysta qatar júrýge tıis.
«Halyqaralyq qoǵamdastyq klımattyń ózgerýine qarsy kúres sharalaryn qarjylandyrý máselesine qatysty mindettemelerin arttyra túsedi dep senemiz. Búgingi jıynnyń mańyzdylyǵy da – osy. Qazaqstan kómirtegi beıtaraptyǵyna qol jetkizýdiń uzaqmerzimdi mindettemelerin aıqyndady. Is júzinde elimiz Parıj kelisimin alǵashqylardyń biri bolyp ratıfıkasııalady. Sol sátten beri biz ekonomıkany ártaraptandyrýǵa jáne jańartylatyn energııa kózderi men ornyqty tehnologııalardy ilgeriletýge baǵyttalǵan barynsha teńgerimdi, utymdy saıasatymyzdy qalyptastyrdyq», dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezıdent elimizde elektr energııasynyń 70 paıyzǵa jýyǵy kómirden óndiriletinin atap ótip, aldaǵy ýaqytta ónerkásip pen ekonomıkaǵa túbegeıli qurylymdyq ózgerister ákeletin aýqymdy sharalarǵa arnaıy toqtaldy.
Prezıdenttiń aıtýynsha, jańa Ekologııalyq kodeks ónerkásip korporasııalarynyń jańartylatyn energııa kózderine kóshýine oń yqpal etedi.
«Kompanııanyń ekologııalyq jańǵyrýǵa quıatyn ınvestısııasynyń tolyq quny bıýdjetke tólenetin ekologııalyq tólemnen shegeriledi. Máseleniń normatıvtik-quqyqtyq retteý jaǵyna keler bolsaq, bıyl barlyq negizgi ónerkásip salalary úshin Eń úzdik qoljetimdi tehnıkalardyń (BAT) salalyq standarttar anyqtamalyǵyn ázirleý isi aıaqtalady. Kelesi satyda lastanǵan tabıǵattyń 80 paıyzyna jaýapty 50 iri korporasııa osy standarttarǵa ótýi kerek», dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Memleket basshysynyń aıtýynsha, Qazaqstan – kómirtegi beıtaraptyǵyna qol jetkizý úshin uzaqmerzimdi strategııa qabyldaǵan Ortalyq Azııadaǵy alǵashqy el. Atalǵan strategııa ulttyq deńgeıde anyqtalǵan klımattyń ózgerýine qarsy kúres kórsetkishterine úles qosýdyń ońtaıly tásilderin aıqyndaıdy.
«Parnıktik gazdar shyǵaryndylaryna kvota bólý jáne kvotalardy saýdalaýdyń ulttyq júıesi aýaǵa taraıtyn shyǵaryndylardy azaıtýdy jáne energııa únemdeý tehnologııasyn damytýdy yntalandyratyn mehanızm retinde óz tıimdiligin dáleldedi. Bizdiń ortaq maqsatymyz – Parnıktik gazdar shyǵaryndylaryn saýdalaýdyń ulttyq jáne eýropalyq júıesindegi alshaqtyǵyn joıý. Bul sharalardyń barlyǵy Parıj konvensııasyndaǵy mindettemelerdi 2030 jylǵa qaraı tolyq oryndaýǵa múmkindik beredi», dedi Memleket basshysy.
Prezıdent sammıt qatysýshylaryna Qazaqstandaǵy jańartylatyn jáne balamaly energııa kózderiniń perspektıvalary týraly málimet berdi.
«Kún men jel faktorlary, sondaı-aq ulan-ǵaıyr jerimiz Qazaqstannyń klımatty saqtaý jolyndaǵy jahandyq is-áreketterge atsalysyp, jańartylatyn energııa sektorynda kósh bastaýyna múmkindik beredi. Osyǵan baılanysty biz ınvestorlarǵa anaǵurlym utymdy sharttar usyný úshin normatıvtik-quqyqtyq bazany jetildirip jatyrmyz. Jalpy, bizdiń josparymyz boıynsha 2035 jylǵa qaraı Qazaqstanda 6,5 GVt jańartylatyn energııa resýrsy paıda bolady. Bul oraıda «jasyl sýtegi» – keleshegi zor baǵyttyń biri. Halyqaralyq sarapshylardyń pikirinshe, elimiz sýtegin eksporttaýshylardyń alǵashqy ondyǵyna kire alady», dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezıdent atom energııasyn paıdalaný máselesine nazar aýdaryp, bul aýaǵa taraıtyn parnıktik gazdardyń kólemin azaıtýǵa áser etetin basty faktordyń biri ekenin aıtty. Sondaı-aq Qazaqstannyń atom energetıkasyn damytýdaǵy artyqshylyqtaryna toqtaldy.
«Elimiz tabıǵı ýran óndirý boıynsha álemde birinshi orynda. Biz ıadrolyq otynnyń komponentterin óz elimizde óndiremiz jáne atom energııasyn qaýipsiz paıdalaný isin odan ári damytýǵa múmkindigimiz mol. Bizdiń pikirimizshe, bul – aımaqtyq jáne jahandyq deńgeıdegi saýda men ınvestısııa úshin keleshegi mol sala», dedi Memleket basshysy.
Sonymen qatar Qasym-Jomart Toqaev klımattyń ózgerýin tejeý strategııasy úshin orman ósirý ómirlik mańyzy bar baǵyt sanalatynyn jetkizdi. Onyń aıtýynsha, Qazaqstan Klımattyń ózgerýi jónindegi BUU 26-shy konferensııasynda qabyldanǵan Orman men jerdi paıdalaný deklarasııasyna qosyldy. Budan bólek, elimizde 2025 jylǵa deıin eki mıllıard aǵash otyrǵyzýdy kózdeıtin aýqymdy joba bastaldy. Byltyr 282 mıllıon túp aǵash otyrǵyzyldy. Bıyl taǵy 410 mıllıon aǵash otyrǵyzý josparlanyp otyr.
Memleket basshysy astyq óndirisi boıynsha Qazaqstan álemde jetinshi oryn alatynyn atap ótip, dúnıejúzilik azyq-túlik tapshylyǵymen kúreste elimiz óziniń aýyl sharýashylyǵy áleýetin paıdalanýǵa nıetti ekenin málimdedi.
«Biz aýǵan halqyna gýmanıtarlyq kómek retinde bıdaı unyn jetkizý úshin Dúnıejúzilik azyq-túlik baǵdarlamasymen, sondaı-aq BUU-nyń Azyq-túlik jáne aýyl sharýashylyǵy uıymymen tyǵyz qarym-qatynasta jumys isteımiz. Osy rette damýshy elderdi azyq-túlikpen qamtamasyz etý úshin Azyq-túlik qaýipsizdigi jónindegi ıslam uıymymen de yntymaqtasa jumys isteýge shaqyramyn», dedi Prezıdent.
Sonymen qatar Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev sóziniń sońynda sammıtke qatysýshylardyń barlyǵyn «jasyl jobalardy» júzege asyrýǵa belsene atsalysýǵa, sondaı-aq ESG-ınvestısııalar men ornyqty damý maqsattaryna qol jetkizý úshin kúsh biriktirýge shaqyrdy.