Barqytbeldiń kúnshyǵysynda Tarbaǵataı memlekettik ulttyq tabıǵı parki qurylǵaly dala qoınaýyndaǵy ań sany kóbeıgen. Bas-basymen sanap almasa da, maral, elik kózge jıi ushyraıtyn bolǵan. Keıingi jyldary Qarabastan arqar da aýǵandy qoıdy.
Ulttyq park qyzmetkerleri jýyqta jol boıynda toptasyp júrgen elikterdi kórgen. Ádette elik, maral – ár sybdyrǵa eleńdep turatyn úrkek janýar. Biraq qoryq aýmaǵynda alańsyz aıańdap bara jatqan elikter adam qarasyn baıqaǵanymen, tura qashpady. Jaryqtyq janýar da qaýiptiń joǵyn sezetin shyǵar, kim bilsin. Tabıǵat janashyrlary sulý ańnyń qaı mańda júrgenin dóp basyp aıtpady. «Adam alasy ishinde» degendeı, qarý asynǵan qaskóıler de joq emes shyǵar. Ash otyrmasa da, ańshylyqqa qyzyq úshin shyǵatyndar jetkilikti. Alaıda Tarbaǵataı parki qurylǵaly zańsyz ań aýlaý faktisi tirkele qoıǵan joq. Qazir munda ań atqandy qoıyp, qarý asynyp júrýge ruqsat joq. Eger zań buzylsa, aıyppuly az emes. Jaza bassa – jaza qatal.
Aıtqandaı, bıyl qar qalyń tústi. Qardyń qalyńdyǵy dala ańdary úshin ońaı soqpaıdy. Ony oılaǵan Tarbaǵataı memleketti ulttyq tabıǵı parkiniń qyzmetkerleri dala ańdaryn qystan shyǵarý úshin erte qamdanady. Qar qalyń tússin-túspesin, kúzdiń kúni elik, maral toptasady-aý degen yqtasyn jerlerge shóp shaýyp qoıǵan. Aǵash búrleri baılanǵan. Naýaǵa jem-tuzy da sebilgen. Biraq bul bıotehnıkalyq jumystar da azdyq etken sekildi. Qalyń túsken qarda tebindeı almaǵandary aýylǵa da túsken. Asha tuıaqtylar eldi mekenge jaqyn júrse de qaýip bar. Jýyqta eliktiń laǵyn ıt talap ketken. Mundaı oqıǵa qaıtalanbaýy úshin ınspektorlar bıotehnıkalyq jumystardy qys ortasy qaıta qolǵa alǵan.
– Dala tuıaqtylarynyń erkin qystap shyǵýy úshin birneshe jerge jalpy salmaǵy bir tonna tuz qoıyldy. Eki tonna shóp ázirlendi. 1 500 dana butaq baılandy. Mundaı jumystar istelmegen jaǵdaıda, elik, maral qorek izdep, aýyp ketýi múmkin. Sondyqtan jyl saıyn qorek daıyndaý jumystaryn júrgizip otyramyz, – deıdi ańshy-bıolog, memlekettik ınspektor Elena Krason.
E.Krasonnyń málimetinshe, kúzgi sanaq kezinde 196 bas elik esepke ilingen. Kóktemde taǵy sanaq júrgiziledi. Azaısa nemese kóbeıse, sebebi anyqtalyp, analıtıkalyq jumystar jáne júrgiziledi. Alaıda aıtyp ótkendeı, ań sany kóbeımese, azaıyp kele jatqan joq. Tarbaǵataıdyń kúngeıinde maral, elik josyp júr. Inspektorlar qorasyndaǵy maldy kúzetkendeı, dala ańyn da qorıdy. Kúndelikti ózderine júktelgen aýmaqty aralaıdy, ań kezdesse túr-túsin, sanyn qaǵazǵa jazyp qoıady.
Abaı oblysy,
Úrjar aýdany