Aıaqkıim naryǵyndaǵy sıfrlyq tańbalaý

Almaty qalasy Memlekettik kirister komıtetiniń málimetinshe, Qazaqstan­daǵy aıaqkıimniń kóleńkeli ımportynyń kó­lemi naryqtaǵy jalpy taýar aınalymy­nyń 48 paıyzyn quraıdy. 2021 jyl­dyń qarashasynan bastap Qazaqstan­da aıaqkıimdi sıfrlyq tańbalaý engizil­di. Keıbir kásipkerler jańashyldyqty synap, tańbalaý aıaqkıimniń qunyn qymbattatady degendi alǵa tartady. Qazaqstannyń basqa eksporttaýshy eldermen sáıkes kelmeýi qazirdiń ózinde 50 mln jup aıaqkıimdi quraıdy. Kedendik statıstıkadaǵy negizgi sáıkessizdik­ter Qytaı, О́zbekstan jáne Qyrǵyzstan elderine tıesili.

2021 jyly Qytaıdyń keden qyzmeti Qazaqstan Respýblıkasyna ákelinetin eksportty qazaqstandyq derektermen salystyrǵanda 2 eseden astam somaǵa tirkedi, bul shamamen 780 mln dollardy quraıdy Kontrabandanyń úlken aǵyny jetkizilimderdiń úlken zańdy kólemderimen jasyrylǵan. Munyń basty sebebi – Qazaqstan-Qytaı shekarasyndaǵy sybaılas jemqorlyq, onyń aýqymyn baǵalaý qıyn. El Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev 2022 jyldyń qańtarynda keden qyzmetinde tártip ornatýǵa, ásirese Qytaımen shekarada asa kóńil bólýdi talap etken bolatyn.

«Aıyrmashylyq mıllıardtaǵan dol­lardy quraıdy. Mundaı úlken aıyrma­shylyqtyń qalaı paıda bolǵanyn eshkim túsindire almaıdy. Shynyn aıt­qanda, bul – kontrabanda», dedi sol kezde Q.Toqaev.

Sonymen qatar 2021 jyldyń qara­shasynda Qazaqstanda taýarlardy tańba­laý jáne qadaǵalaý jobasy aıasynda «aıaqkıim» ónim toby engizildi. Bızneske 2023 jyldyń sáýirine deıin belgilenbegen aıaqkıimderdi satý múmkindigi berildi. Alaıda aıaqkıim naryǵynyń keıbir qaty­sýshylary jańashyldyqty synap, tańbalaý qosymsha shyǵyndardyń kóp­tigi men kodtyń qymbattyǵyna baılanysty aıaqkıimniń baǵasyn 30 paıyzǵa qymbattatady degendi alǵa tartady.

Negizsiz málimdemelerge jaýap re­tinde Premer-mınıstr Álıhan Sma­ıylov 2022 jyldyń aqpanynda tańbalaý bız­nes úshin aıtarlyqtaı shyǵyn ákel­meıtinine jáne ony engizý aıaqkıimniń qunyna áser etpeıtinine sendirdi.

«Bir tańbalaý kodynyń quny – 2,68 teńge, aıaqkıimge Data Matrix kodyn qol­danýǵa arnalǵan jabdyq joǵary aǵyndy jelilerge qaraǵanda aıtarlyqtaı arzan», dedi Úkimet basshysy.

Premer-mınıstrdiń málimdemesin qazirdiń ózinde aıaqkıimge tańba salyp, ony engizý qajettigin qoldaıtyn naryq qatysýshylarynyń ózderi de qoldap otyr. Adidas jáne Intertop resmı dıstrıbıýtorlary ókilderiniń aıtýynsha, aıaqkıimdi sıfrlyq tańbalaý quny ózindik qunnyń 1%-ynan aspaǵan jáne bul kompanııalar jetkizgen aıaqkıimniń túpkilikti qunyna áser etken joq.

Shoes Republic qazaqstandyq aıaq­kıim brendiniń negizin qalaýshy Dáýren Ramanqul da sıfrlyq tańbalaý Shoes Republic aıaqkıim ónimderiniń qunyna áser etpeıtinine sendirdi.

«Biz bul shyǵyndardy shyǵyndarǵa qostyq, marjınaldylyǵymyzdy 2-4%-ǵa azaıttyq. Sıfrlyq tańbalaýdy engizý bizdiń tutynýshymyzǵa eshqandaı áser etken joq», dedi D.Ramanqul.

Taýarlardyń tańbalanýyn jáne qadaǵalanýyn engizýge baılanysty jańa úderis, árıne, qosymsha shyǵyndardy talap etti. Biraq bul shyǵyndardy bız­nestiń turaqty nemese aýyspaly shy­ǵyndarynan bólý mańyzdy.

Importtaýshylar men aıaqkıim óndi­rýshiler úshin saýda úderisteri tur­ǵy­synan sıfrlyq tańbalaý engizil­gen­nen keıin taýarlardy Qazaqstan Respýb­lıkasynyń Ulttyq taýarlar kataloginde tirkeý, sondaı-aq Data Matrix kodtaryna tapsyrys berý jáne qoldaný qajet boldy. Sondaı-aq endi ımporttyq habarlamalar, qabyldaý-tapsyrý aktileri, aınalymnan shyǵarý týraly habarlamalar nemese satý túbirtegin qalyptastyrý sııaqty taýarlardy qadaǵalaý úshin qosymsha qujattardy qalyptastyrý qajet.

Taýar aınalymyna qatysýshylar Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq taýarlar kataloginde taýarlardy ózde­riniń jeke kabınetinde tegin tirkeıdi. Qatysýshylardyń ónim týraly aqpara­ty bolmasa, júıe tehnıkalyq kartany tegin generasııalaýǵa múmkindik beredi. Tap­syrysty basqarý stansasynyń jeke kabınetine kirý tegin qamtamasyz etiledi.

Árbir aıaqkıim ónimin tańbalaý úshin kásipkerlerge QQS-syz 2,68 teńge tura­tyn jeke Data Matrix kody beriledi. О́nimdi tańbalaý erejeleri qosymsha prınterlerdi satyp alýdyń qajeti joq. Osyǵan baılanysty aınalymǵa qaty­sýshy taýardy tańbalaýdy qosymsha jab­dyqty satyp almaı-aq, tipti kádimgi prın­terde de júrgize alady.

Bul rette 2023 jylǵy 1 sáýirge de­ıin tańbalaý kodtaryn qoldaný qunyn tó­mendetý maqsatynda aıaqkıim ónimderin ımporttaýshylarǵa kodty ózderiniń qoımalarynda qoldanýǵa ruqsat etiledi.

Sıfrlyq tańbalaý úderisi arnaıy bilimdi nemese daǵdylardy jáne býh­galterdiń nemese baǵdarlamashynyń qatysýyn talap etpeıdi. Shaǵyn bıznes muny sıfrlyq tańbalaý úderisine qaty­satyn barlyq qyzmet pen mo­bıldi qoldanbalar boıynsha oqýlyqtar arqyly úıde jasaı alady.

Qajetti qural-jabdyq bolmaǵan jaǵ­­daıda jabdyqtyń quny shamamen 25 myń teńgeni quraýy múmkin. Bul kontra­faktilik naryqty qurý jáne densaýlyqqa zııanyn azaıtý úshin tóleýge bolatyn joǵary baǵa ma, árkim ózi sheshedi.