Baldáýren balǵyn shaǵy men mektep qabyrǵasynda ótkizgen jasóspirim kezeńin eljirep, emirene eske almaıtyn jan sırek. Qalaı degende de bul adamnyń eń alańsyz, qamsyz kezi. О́zi tabaldyryǵyn attaǵan altyn uıa – mektebine erkeleıtin shaǵy. Jaryqtyq Qadyr aǵamyzdyń «Mektep» dep atalatyn bir tamasha óleńiniń sońǵy túıini bylaısha órilmeýshi me edi. Amal ne, arman etip serkelikti, Ańqaý kez mezgilinen erte ólipti. О́mir de mektep deıdi, ómir biraq, Mektepteı kótermeıdi erkelikti. Ras qoı. Qaıran, Qadaǵań, qalaı dál taýyp, ádemi oı túıe bilgen deseńizshi. Sóz joq, ómir mekteptegideı erkelikti kótere almaıdy. Mektepke degen saǵynyshtyń basty syry men sıqyry da osynda. Áldeqashan mektep bitirip ketken túlekterdiń ushqan uıasyna bir soǵyp, oralǵysy kelip turatyny da sondyqtan desek she?
Bul arada eń basty aıtaıyn degenimiz – bıylǵy sońǵy qońyraý kúni Oral óńirinde mektep bitirgenderine 20, 30, 40 jáne 50 jyl bolǵan túlekterdiń qalyń toby oı men qyrdan bas qosyp, ushqan uıalaryna qaıta oraldy. Bul – parasattylyq pen bekzattyqtyń kórinisi. Mektepke ári bir kezderde ózderin oqytqan ustazdarǵa degen shákirttik qurmet pen iltıpattyń belgisi. Sondaı-aq, mundaı emen-jarqyn kezdesýler – burynǵy mektep bitirýshiler men búgingi túlekterdiń arasyndaǵy sabaqtastyq qarym-qatynastardy jalǵastyra alatyn tálimi men taǵylymy mol shara. Al, taza adamı turǵydan qarastyrǵanda mektepke oralý – ár adamnyń oıyn da, boıyn da kádimgideı sergite alatyn, «balalyq shaqqa saıahat» jasaýdyń taptyrmaıtyn tetigi. Bala kezge degen saǵynysh sartabyn basýdyń óristi de ónegeli joly.
Bul jóninde Muhıt atyndaǵy Qaratóbe orta mektebin 1964 jyly bitirgen túlekter atynan kezdesýden keıingi áserlerin «Egemenniń» oblystaǵy menshikti tilshisimen bólisýdi qajet dep tapqan zeınetker aǵamyz Tólegen Safýllın syr tıegin bylaısha aǵytty:
– Biz bıylǵy 25 mamyr kúni arada 50 jyl ótken soń respýblıkamyzdyń ár túkpirinen ushqan uıamyzǵa quıylǵan kezde týǵan jer tósinde jıdeler gúldep, jupar ıisi kókirekti jaryp turǵanyna kýá boldyq. Kópten estilmegen boztorǵaı áni men orman kókeginiń únine qulaq túrdik. Janymyzdan zý-zý etip ushqan aıyr-quıryq qarlyǵashtarǵa súısine qaradyq. Aýdan ortalyǵynyń irgesinen aǵatyn Qaldyǵaıty ózeni de sol baıaǵy kúıinde. Biz sol kúni burynǵy mektep dırektory Eltaı Kahov jáne ol kisiniń zaıyby, Batys Alashorda kósemderiniń biri Bıjan Janqadamovtyń qyzy Sara Bıjanovamen birge 1918 jyly Batys Alashorda sezi ótken orynǵa baryp, táý ettik, – dedi ol.
Budan keıingi kezeńde Tólegen aǵamyz joǵary bilim alý budan 50 jyl buryn Qaratóbe orta mektebin bitirgen barlyq túlekterdiń asyl armany bolǵanyn aıtyp berdi. Olar osy maqsattaryna qol jetkizdi deýge de bolatyn sekildi. О́ıtkeni, 11-synypty bitirgen 23 ul-qyzdyń 18-i sol jyly joǵary jáne arnaýly oqý oryndaryna túsipti. Olardyń arasynda búgingi kúni esimderi elge tanylǵan ustazdar men dárigerler, mádenıet, óner qaıratkerleri men ǵalymdar, el basqarǵan azamattar da barshylyq. «Al on jyl emes, on bir jyl oqyǵan sebebimiz, qosymsha «Malshy-mehanızator» mamandyǵyn alyp, ony attestatqa túsirý úshin bir jyldy artyq oqydyq. Táıiri, aýyl balasy maldyń jaıy men tirkemeshi bolýdy bilmeıtin be edi. Tekke ketken jyl boldy munymyz. Bul KSRO-daǵy hrýshevtik kezeńniń sońǵy jyly edi», deıdi T.Safýllın.
Sirá, partadan bastalatyn eń alǵashqy mahabbat, «terezeniń jaqtaýyna qyzdardyń atyn oıyp jazatyn» móldir sezim, ustazdar men ata-analar týǵan jer topyraǵy, saǵynysh pen qımastyqtan tursa kerek. Endeshe, «Egemenge» 1964 jyly túlep ushqan armandastary men qurdastarynyń aqjarma amanattaryn aıta kelgen Tólegen aǵamyz álginde aıtylǵan eki sózge, ıaǵnı saǵynysh pen qımastyq sezimderine ekpin túsirýimizdi ótinip edi. Álbette, biz ol kisiniń aıtqanyna qııanat keltirmeı, osy joldardy jazǵandy jón dep bildik.
Temir QUSAIYN,
«Egemen Qazaqstan».
Batys Qazaqstan oblysy.