Qazaqta «qynaly barmaq» degen teńeý bar. Iаǵnı «az nárseni kópteı qylady, kóp nárseni kóldeı qylady». Eriniń baryn da, joǵyn da bildirmeıtin osy qynaly barmaq qyz-kelinshekter. Jetisýda tigin kásibin tizginge alǵan arýlar jeterlik. Tipti basym bóligi memleketten bólingen grantty ıgiligine jaratyp, isin shyr kóbelek aınaldyryp otyr.
Jetisý óńiri ulttyq ónerdi ulyqtaýda udaıy alǵy shepte, syrttan kelgen qandastarymyzben qatar jergilikti turǵyndar berekeli istiń kiltin taýyp úlgergen. Ata kásipti bızneske aınaldyrǵan áıelderdiń eńbekqorlyǵy kóz súısintedi. Solardyń biri – tekelilik Qarlyǵash Dolasheva men Jazerke Musabekova.
Anasy men qyzy «Bıznestiń jol kartasy – 2025» bıznesti qoldaý men damytý baǵdarlamasy sheńberinde qaıtarymsyz grantqa ıe bolyp, sehqa qajetti qural-jabdyqtar men materıaldaryn tolyqtyrǵan. Sóıtip, óz isterin dóńgeletip otyr. Olarǵa óz kezeginde Tekeli qalalyq ákimdigi de járdemdesti. Bizge tigin sheberleri ıgilikti istiń tetigin qalaı tapqanyn baıandap berdi.
«Quraq quraý, tekemet basý, syrmaq tigý syndy ulttyq dástúrimizdi bala kezden boıymyzǵa sińirip óstik. Apalarymyzǵa qolǵabys etip, tigin tehnıkasyn úırendik. Jalpy, tiginshilik – anamnan daryǵan óner. Alǵashynda tek úıde tapsyrys qabyldap, keıin halyqtyń kóńilinen shyǵyp, suranys ulǵaıǵan soń, tigin sheberhanasyn ashý týraly oı keldi. Qyzym da meniń bastamamdy qoldap, óz kásibimizdi jolǵa qoıý úshin memlekettik baǵdarlamalarǵa qatysýǵa suranys bildirdik. Usynǵan jobamyz jeńiske jetip, óz isimizdi bastap kettik», deıdi Q.Dolasheva.
Shaǵyn sheberhanada 6 adam jumys isteıdi. Quraqtyń túrli órnekterin aıshyqtap, tutynýshynyń talǵamyna saı tapsyrystar qabyldaıdy. Qazirgi tańda ulttyq naqyshtaǵy buıymdarymyzǵa, ásirese qyz jasaýy men kórpeshe, jastyq, qorjyndarǵa suranys joǵary. Ony kásip ıesi maqtanyshpen jetkizdi.
Anasyna qolǵabys jasap, bir jaǵyna shyǵysyp júrgen jas kásipker Jazerke Naǵyzbekqyzy jańadan kásip ashamyn degen adam birden baıyp ketýdi oılamaý kerektigin aıtady. Qareket etseńiz, Qudaı eselep bermek.
«Bıznes-ıdeıany tańdaý, jospar ázirleý, satýdy jolǵa qoıý – munyń bári ońaı sharýa emes. Kásippen aınalysý úlken táýekeldilikti talap etedi. Biz de anamyzben birge kásip ashý týraly sheshimge kelip, óz isimizdi ashtyq. Árıne, alǵashqy aılarda birqatar qıyndyqtarmen kezigip, sol arqyly biraz tájirbıe jınadyq. Qazir jańa tehnologııalardyń zamany. Men anama tek tigin tigý jaǵynan ǵana emes, daıyn bolǵan ónimderdi áleýmettik jelilerge ornalastyrýǵa da kómektesemin. Jarnama naryǵyn da zerttep, halyqqa qolaıly qyzmet túrin usynýǵa kúsh salýdamyz», deıdi J.Naǵyzbekqyzy.
Onyń aıtýynsha, qolóner ortalyǵynda túrli zamanaýı úlgidegi materıaldardy paıdalana otyryp, toı-tomalaqtarǵa arnalǵan syı-syıapattar daıyndaýǵa múmkindik mol. Sondaı-aq tiginshilerdiń jumysyn jeńildetý maqsatynda qural-jabdyqtar qoryn keńeıtýdi oılastyryp otyr. Sehta ártúrli buıymdy jedel ázirleý úshin jańa stanoktar men dánekerleýshi lazer qurylǵylary qajet. Sol maqsatta olar taǵy bir memlekettik baǵdarlamaǵa qatysyp, nátıjesin kútip otyr. Búginde halyq alǵysyn alý, óz isteriniń naǵyz sheberi ataný – basty maqsaty. Sol baǵytta aıanbaı eńbek etýge ázir.
Sheberhana ujymynyń ónimderi Tekelide ǵana emes, týrısterdiń de arasynda suranysqa ıe. Máselen, Túrkııa, Germanııadan kelgen qonaqtar qazaqy naqyshtaǵy buıymdarǵa tapsyrys berip, qyzyǵýshylyq tanytqan. Shetelderge kádesyı retinde ulttyq buıymdardy alatyn turaqty tutynýshylary da az emes. Naryqta ózderin ornyqtyryp kele jatqan qolóner sheberhanasynyń ujymy jýyrda oblys ortalyǵynda ótken isker áıelderdiń óńiraralyq forýmyna qatysyp, «Quraq kórpe» nomınasııasy boıynsha arnaıy dıplommen jáne aqshalaı syılyqpen marapattaldy. Bul jeńis olarǵa kásibin damytýǵa úlken lep berdi.
Aıtpaqshy, isker áıelderdiń óńiraralyq forýmynda «Quraq kórpe» atalymy boıynsha marapat alǵan qolónerlerdiń ishinde sarqandyq Nazıgúl Batyrhan da bar. Ol da sol dodada 100 myń teńgeniń sertıfıkaty men dıplomyn alyp, laıyqty marapatqa ıe bolǵan. Jalpy, bul baıqaýǵa Jetisý oblysy men Almaty oblysynyń 57 qolónershisi qatysyp, 150-den astam jumys usynylǵan edi.
Sarqandyq kásip ıesi alǵashqy tigin ónerin quraq kórpeden bastap, qazir óz qolymen tigilgen úı ıntererin bezendirýge arnalǵan stıldi aksessýarlaryn tutynýshylarǵa usyna bastady. Kópbalaly ana taýar túrlerin birte-birte kóbeıtip jatyr. Solardyń biri – «Úı tumary». Ulttyq tumarlar Nazıgúldiń tigin ónerindegi ózine tán ereksheligi dese de bolady. Olardyń árqaısysy tek tús úılesimine ǵana emes, sonymen qatar semantıkalyq mazmunymen de ózgeshelenedi.
Aldymen ol tek otbasy men týystary úshin tigetin, birte-birte súıikti isi tabys ákeletin shaǵyn bızneske ulasqan. Ázirge tapsyrystar ózi turatyn Sarqan qalasynyń turǵyndarynan túsedi, biraq isin jańa bastaǵan áıel munymen shektelmek emes. Birinshi kezekte Sarqan aýdanynyń isker áıelder keńesi quramyna kirip, áriptesterin nátıjesimen qýantty. Mine, endi oblys kólemine tanymal qolóner sheberine aınalýdy maqsat tutyp otyr.
«Tigin sehyn ashýdy armandaımyn, onda kórpeden bólek túrli ulttyq kıim men úıge arnalǵan áshekeı jasaıtyn bolamyn. Osylaısha, dástúrli qazaq qolónerin saqtaýǵa jáne quraq tigýdi nasıhattaýǵa úles qossam deımin. Qazir balalarǵa arnalǵan ulttyq kıimder men úıge matadan jasalǵan tumarlar tigemin. Olar ulttyq órnektermen, ashyq tústi monshaqtarmen, úki qaýyrsyndarymen bezendirilgen túrli pishinde, árqıly túste daıyndalady. Mysaly, shańyraq nemese dombyra túrindegisi de bar. Bul jaı ǵana bezendirý emes, tabysqa jetkizetin, órkendeýge bastaıtyn, sondaı-aq jaǵymsyz energııadan qorǵaıtyn tumarlar deýge bolady. Sebebi adamnyń óz qolymen jasaǵan zattarynda qol eńbegi ǵana emes, ónerpazdyń rýhanı energııasy da mórlenip turady», deıdi N.Batyrhan.
Quraq kórpe tigý baıyrǵy qazaq áıelimen enshiles eski buıym sekildi kórinedi. Biraq ulttyń mádenı murasy sol oıýly kórpede jatqandaı. Salt-dástúrimizdiń negizgi elementteriniń biri hám rýhanı mura retinde qundy jádiger. Árbir qazaq otbasynyń úıiniń tórinde quraq kórpe jaıylyp tursa, qandaı mártebe. Bul rette memleketten beriletin kómektiń ıgilikti iske jumsalyp jatqany qýantady. Qynaly barmaq qazaq áıelderi kóbeıe bersin!
Jetisý oblysy