Jalpy, statıstıka málimetterine súıensek, elimiz boıynsha 6,5 myńǵa jýyq eldi mekende 7,7 mln-nan astam adam turady. Bul – Qazaqstan halqynyń 42 paıyzy. Qaraǵandy oblysynda 1 mln 134 myń turǵynnyń 80 paıyzy qalada, 20 paıyzy aýylda tútin tútetip otyr. Iаǵnı 279 myńǵa jýyq qaraǵandylyq turǵyn aýylda tirshilik etip jatyr.
Negizi, Qaraǵandy oblysy elimizdegi joǵary ýrbandalǵan aımaq ekeni málim. Degenmen aýyl degen atajurtty tastap ketpeı, sonda qurtyn qaınatyp, qozysyn qozdatqan aǵaıyn «Aýyl áli-aq órkendeıdi» degen armanynan kúder úzbegender. Onyń ústine Memleket basshysy Qasym Jomart Toqaevtyń aldaǵy bes jyldyqta aýyl-aımaqty damytýǵa basymdyq berýi óshkeli turǵan úmitti úrledi. Prezıdenttiń «Qazaqstan Respýblıkasynyń aýyldyq aýmaqtaryn damytýdyń 2023-2027 jyldarǵa arnalǵan tujyrymdamasy týraly» Jarlyqqa qol qoıýy aýyldyń eńkish tartqan eńsesin tikterine aýyldaǵy aǵaıynnyń senimin oıatqandaı.
– Men saılaýaldy sózderimde aýyldy órkendetý isine basa nazar aýdardym. Búginde Qazaqstan halqynyń 40 paıyzǵa jýyǵy aýylda turady. «Aýyl – el besigi» dep halqymyz beker aıtqan joq. Sondyqtan aýyldaǵy jaǵdaıdy jaqsarta almasaq, bárimizge syn. Sol úshin men búgin aýyldy damytý máselesi týraly Jarlyqqa qol qoıamyn. Osy qujat arqyly Úkimetke aýyldy damytýdyń 5 jylǵa arnalǵan naqty josparyn ázirleýdi tapsyramyn. Bul meniń jańa prezıdenttik merzimdegi birinshi Jarlyǵym bolady. Úkimet aýyldy damytýǵa arnalǵan barlyq jobany júıeli túrde rettep, jınaqtaýǵa tıis. Sodan keıin maqsatty túrde tıimdi jumys júrgizemiz, – degen edi Qasym-Jomart Toqaev ulyqtaý rásiminde.
Barshaǵa aıan, jyldar boıy aýyldyń qordalanǵan máselesi bir-birine baılaýly. Birin qozǵasańyz, ekinshi, úshinshi, tórtinshi bolyp, tizbektelip júre beredi. О́ıtkeni aýyldyń kóshesinen ár, jolynan sán, bilim men mádenıet oshaǵynan mán ketkeli kóp jyl boldy. Injenerlik jelisi týraly sóz qozǵaýdyń ózi uıat-ty.
Birneshe jyl buryn qolǵa alynǵan «Aýyl – el besigi» jobasy arqyly biraz aýyldyń ınfraqurylymy jańǵyrdy. Aýyldardyń tamyryna qan júgire bastady. Toty qustaı túlep shyqpasa da, turmysty túzeýge bolatynyn ańǵardy aǵaıyn. Osylaısha 2025 jylǵa deıin elimizde 5,5 mln-nan asa adam turatyn 1,8 myń aýyldyq eldi mekendi jańǵyrtý kózdeldi.
Bıyl kenshiler mekeninde «Aýyl – el besigi» jobasynyń ıgiligin 32 aýyl kórmekshi. Bul aýyldarda 33 áleýmettik mańyzǵa ıe joba júzege asatyn bolady. Atap aıtqanda, 22 aýyldyń joly jóndeledi. Byltyr 60 myńǵa jýyq halyq turatyn 21 aýyldyń jaǵdaıy jaqsardy. Jańa sport keshenderi salynyp, mektepter, mádenı ortalyqtar jańǵyrdy. Aýyl joldary da nazardan tys qalǵan joq.
– Bıyl «Aýyl – el besigi» jobasymen 43 924 adam turatyn 32 aýyldyq eldi mekendi qamtý josparlanǵan. Buqar jyraý aýdany Gagarın atyndaǵy aýylda mektepke qosymsha qurylys jalǵasady. Eki dene shynyqtyrý-saýyqtyrý kesheni salynýda, – deıdi oblystyq ekonomıka basqarmasynyń basshysy Tatıana Ablaeva.
Sonyń ishinde Osakarov aýdany Aqbulaq aýylyndaǵy orta mektep qaıta jańartylady. Osakarov aýdany Batpaq, Sadovoe, Ozernoe, Shet aýdanyna qarasty Moıynty jáne Bosaǵa aýyldaryndaǵy bes mádenıet úıine kúrdeli jóndeý jumystary bastalady. Abaı, Osakarov, Nura jáne Buqar jyraý aýdandarynyń 22 eldi mekeninde 134 shaqyrym kentishilik joldar jóndeledi.
Osy oraıda oblys basshylyǵy bir jylda – bir aýyldyq eldi meken degen qaǵıdatty ustanýǵa múddeli. Iаǵnı baǵdarlamaǵa kirgen aýylda sol jyly barlyq qajettilik jasalyp, tozǵan ınfraqurylym jóndelýge tıis. Túıtkildi máselesi túgel derlik sheshimin tabýy kerek. Bir jyly sýyn jóndep, kelesi jyly jolyn deıtindeı shashylyp-tógilgen máseleler týyndamaýǵa tıis. Osyǵan baılanysty aýyl ákimderine «Aýyl – el besigi» jobasy aıasynda aýyldy keshendi damytý josparyn daıyndaý júktelip otyr. Josparǵa engen istiń berekeli bolýy onyń der kezinde uıymdastyrý is-sharalarynyń júzege asýyna da baılanysty. Sol sebepti aımaq basshylyǵy tarapynan aýdan, aýyl ákimderine júktelgen naqty tapsyrmalar da bar. Al onyń nátıjesin ýaqyt kórsetedi.
Qaraǵandy oblysy