CÁDÝAQASOVTYŃ ULDARY

Aınalasy úsh ǵasyrdyń ishinde Eýrazııa qurlyǵynyń teń jarymyn jaýlap alǵan Reseı ımperııasyna Romanovtar áýleti bılik qurǵan ýaqytta Batys Sibir ólkesi, onyń ortalyǵy Omby qalasy qazaq halqynyń rýhanı-mádenı ortalyǵy bolǵany jáne ultymyzdyń bolashaǵyn oılaǵan alash qaıratkerleriniń kópshiligi osy qalada qyzmet atqarǵany tarıhtan belgili. О́tken ǵasyrdyń basynda alyp ımperııanyń ishinde óris alǵan saıası oqıǵalar men daǵdarystar jáne birinshi dúnıejúzilik soǵystyń salqyny aq patshanyń otarlanǵan aımaqtarynda bolǵan ult-azattyq qozǵalystarynan keıin ile-shala óz ishinen jan alysyp, jan berisip arpalysqan azamat soǵysyn týǵyzdy. О́zara aq gvardııashylar men qyzyl gvardııashylar bolyp bólingen orystardyń bul teketiresi búkil Reseı aımaǵynyń otarlanyp, jaýlap alynǵan jerlerin derlikteı sharpydy. Ulan-ǵaıyr ımperııanyń ishindegi talas-tartys pen qyrǵı-qabaq qyrqys Sibir qazaqtarynyń jadynda “Aq pen qyzyl aralasqan jyldar” dep ataldy. Antanta memleketteriniń qoldaýymen Búkilreseılik Joǵarǵy bas qolbasshy atanyp, admıral A.V.Kolchak qurǵan Sibir úkimetiniń ortalyǵy Omby qalasy boldy. Osy alasapyran kezeńdi jer-sýynan aıyrylǵan qazaq ultynyń bolashaq qamy úshin paıdalanyp qalýdy maqsat etken alash jurtynyń zııaly qaýym ókilderi men saıasattan habary bar oqyǵan qazaq jastary osy iske belsene aralasty. Qarbalas oqıǵalar­dyń qyzǵan ortasynda sol jyldary Omby qalasynda qurylyp, qazaq jastarynyń basyn qosqan “Birlik” uıymy jáne onyń jetek­shi­leri­niń biri Janaıdar Sádýaqasov júrdi. Uıym­nyń rýhanı demeýshileri, baǵyt-baǵdar silteý­shi­leri Álıhan Bókeıhanov, Muqan Aıtpenov, Mirjaqyp Dýlatov, qazaq qyzdarynyń ara­sy­nan Gúlııa Dosymbekova, Hadısha Seıitova jáne taǵy basqa alashtyń azamattary boldy. “Birlik” uıymyna múshe bolǵan qazaq jastarynyń ishinde Omby óńiriniń týmasy, osy qalada oqyp júrgen Smaǵul Sádýaqasov pen Ǵabbas Sádý­aqas­uly Toǵjanov ta júrgeni tarıhı qujat­tardan belgili. Sádýaqastyń Janaıy (Janaıdar), Sádýa­qas­tyń Smaǵuly, Sádýaqastyń Ǵabbasy, 20-shy ǵasyrdyń basynda Qazaq Respýblıkasynyń saıası ómirinde eleýli oryn alǵan osy úsh tulǵanyń jaýqazyn jastyq shaqtary, memleket jáne qoǵam qaıratkeri bolyp qalyptasýdaǵy alǵashqy ómir joldary ıisi qazaq zııalylary­nyń sol kezdegi rýhanı ortalyǵyna aınalǵan Omby qalasynda osylaısha túıisti. Osy azamat­tarmen qatar júrip qyzmet atqarǵan, keıin bul azamattar stalındik repressııanyń qurbany bolǵan kezde, Omby jaqtaǵy aǵaıyndary­myz­dyń arasyn panalap, elge 60-jyldary oralǵan Omar Sansyzbaev aǵamyz (bul kisini el “aǵa­jan” dep ataıtyn edi) olar jóninde kóptegen júrek tebirentetin estelikter men oqıǵalardy jınalǵan kópshilik qaýym aldynda jıi aıtyp otyratyn edi. Smaǵul men Ǵabbas Omar Sansyzbaıulynyń aýyldasy, ári aǵaıyny bolsa, qyrdyń qazaǵy (Saryarqa óńiriniń qazaqtaryn elimizdiń soltústik aımaǵynda áli kúnge deıin osylaı ataıdy) Janaıdar Sádýaqasov jalpy Omby qazaqtaryna, ásirese, osy óńirdi sonaý Kóshim hannyń zamanynan beri mekendep kele jatqan Kereı rýynyń ishindegi Ashamaıly kereıdiń bir tarmaǵy bolyp bólinetin Malaı-Baqtybaı eline óziniń kemeńger aqyl-oıymen, bilim-parasa­ty­men tanylyp, eki azamatpen (Smaǵul Sádýa­qas­uly Sádýaqasov jáne Ǵabbas Sádýaqasuly Toǵ­janov) qatar birge týǵan baýyrdaı bolǵany óz aldyna, jasy úlken bolǵandyqtan, olarǵa jol siltegen aqylshy aǵa bola bilgenin de Omar aǵamyz tilge tıek etip áńgimeleıtin. Bul úsh aza­mat­tyń arǵy shyǵý tegin bile bermeıtindikten, Omby qalasyna Aqmola, Qarqaraly, Torǵaı, Orynbor, Tarbaǵataı, Altaı-Zaısan óńirinen ár­qıly saýda-sattyq, sharýashylyq jaǵdaı­lary­men kelgen qazaqtar úshin olar “Sádýaqas­tyń uldary” atandy. Sol zamandaǵy uǵym boıynsha Omby tárizdi úlken shaharda aýqatty qazaqtyń balalary oqıtyn. Osy sebepten de kópshilikke esimi tanys, Ombyda dúken ustap “Úrkit shapqan” baılardyń qatarynda jurt aýzyna ilikken jáne gýbernator keńsesinde ta­myr-tanystary mol, ózi de bir kezderi Qorǵan bo­lysynda saılaýǵa túsken, kózi ashyq, saýatty Toǵjannyń Sádýaqasynyń ataq-abyroıy ózge­lerden joǵary turdy. Álqıssasyn bilmeıtin jurttyń kóbi Ǵabbaspen qosa Smaǵul men Ja­naı­dardy da Sádýaqastyń aınalasyna telıtin. 1916-18-jyldary Omby qalasyndaǵy “Birlik” jáne “Jas qazaq” uıymynyń basshy­sy bolǵan Janaıdar Sádýaqasulynyń jasy úlken aǵa retinde Smaǵul men Ǵabbasty osy uıymnyń músheligine tartyp, olardyń saıası-demokratııalyq turǵydaǵy qoǵamdyq kózqara­syn qalyptastyrýshylardyń biri boldy desek, artyq aıtpaǵan bolar edik. Olar Ombydan bar-joǵy 100 shaqyrym qashyqtyqty mekendep, aralary tyǵyz ornalasqan Jarqyn, Uıaly, Baınııaz, Qyzylshilik, Qarashilik, Tóregeldi, Bulanbaı, Jandos, Tomar, Dúısenbaı (belgili mem­leket jáne qoǵam qaıratkeri Jumabaı Shaıah­metov osy aýylda týǵan), Máshen (Muqan Aıtpenov osy aýyldyń týmasy), Qarjas aýyl­dary­men qosa ózge qazaq aýyldaryna da jıi baryp, sol kezdegi “Qazaq” gazetinde jarııa­lan­ǵan maqalalardy, ózderi shyǵaratyn “Jas aza­mat” gazeti jáne “Balapan” qoljazba jýrnaly­men tanystyryp, Reseıde bolyp jatqan ózge de saıası oqıǵalardy jurtqa túsindirýmen aı­nalysty. Ombydaǵy Qarjas aýylynyń negizin 19-shy ǵasyrdyń 50-shi jyldary ákesi Shorman bıdiń tilegi boıynsha Baıanaýyl okrýginiń aǵa sultany Musa Shormanov qalaǵan edi. Ol Batys Sibir general-gýbernatorynyń saraıyna barar aldynda osy jerde tynyǵyp, demalyp, namazyn oqıdy eken. Bul aýyl áýelde Omby qalasynyń irgesinde qonys tepti, ornalasqan jeri sýly, nýly aq qaıyń men terek ósken jer. Áýeli bul araǵa Qarjas rýynyń Aqsha atasynan taraıtyn 10 shaqty úı kóship keledi. Alashtyń birtýar azamaty, qazaq ádebıetinde ózindik qol­tańba qaldyrǵan qoǵam qaıratkeri, Janaıdar Sádýaqasuly men Smaǵul Sádýaqasulynyń syrlas dosy bolǵan Qoshke (Qoshmuhamed) Kemeńgerov osy aýylda dúnıege kelgen. Musa myrza Kemeńger Atanovty óziniń tikeleı ara­lasýymen Ombyda ashylǵan bolystyq keńseniń pısarlaryn daıarlaıtyn oqýǵa jibergen. Keıin osy tóńirekti qonystanyp qalǵan. Kemeńgerden Dúısenbaı, Dúısebaı esimdi ul týǵan. Qoshke – Dúısebaıdyń balasy. Patshalyq Reseıdiń qol­daýymen jerimizdi tartyp alǵan qarashekpen­derdiń qara halyqqa jasap otyrǵan qııanatyn, aınalasy on jyldyń ishinde reaksııashyl Stolypın úkimetiniń súıemeldeýimen qazaq jerine músápir kúıde qańǵyp kelgen “jóke aıaqtardyń” (Ortalyq Reseıden jer aýyp, qamys shárkeı kıip kelgen orystyń mujyq­ta­ryn Sibir qazaqtary osylaı ataǵan) ne sebep­ten qazir baıyp ketkeni, ne­lik­ten qazaqqa shekeden qaraıtyny jóninde búginde óziniń jer-sýynan aıyrylyp otyrǵan qazaqtyń kózin ashyp, úgit-nasıhat jumystaryn júr­gizdi. Janaıdar Sádýaqasov Omby qalasyndaǵy qazaq zııalylary­men, ásirese Muqan Kereı­baı­uly Aıtpenovtiń (ol kisi meniń uly ákem Muqanjar Omar­uly­na jıen bolyp keledi) úıimen aralasty. Muqan Aıtpenov Ombynyń bedeldi orystarynyń biri, Reseıdegi petrashevtik kózqarasty ustanǵan Petr Sa­bostıanovpen, onyń uldarymen tamyr edi. Uly qazan tóńke­risinen keıin ile-shala qarasha aıynda qurylyp, keıinnen “Alash” partııasynyń negizi qalanýyna sebepshi bolǵan “Úsh júz” partııasy­nyń kósh­bas­shy­larynyń biri Mu­qańnyń úıine Omby qalasyndaǵy qazaqtyń zııaly qaýy­my Á.Bókeı­ha­nov M.Dýla­tov, K.Toǵy­sov, Q.Kemeń­gerov, M.Juma­baev syn­dy alash­tyń kózi ashyq, ultjandy azamattary jıi jı­nalatyn. Ombydaǵy bedeldi qazaq sheneý­nikteri Batys Sibir general-gýbernatorynyń keńesshisi bolyp qyzmet atqarǵan Muqan Aıtpenovtiń jezdesi Juman Seıitov jáne Baınııaz aýy­lynyń qazaǵy, general-gýbernator keńsesiniń aýdarmashysy Jumabek Baıseıitov olarmen jıi aralasty. Juman Seıitovtiń shyqqan tegi Baıanaýyl óńirinen edi. Baıanaýyl dýanynyń aǵa sultany Musa myrzanyń yqpalymen kezinde Omby qalasyndaǵy orys gımnazııasyna oqýǵa kelip osynda turaqtap qalǵan. Onyń uldary Musylmanbek, Muratbek, Asylbek “Úsh júz” keıinnen “Alash” partııasynyń músheleri bol­dy. Bári de patsha zamanynda Uly qazan tóń­ke­risine deıin medısına, ekonomıka sala­la­ryn­da joǵary bilim alǵan, saýatty azamattar edi. Janaıdar Sádýaqasovtyń alǵash Omby qalasyna oqýǵa kelgende Muqan Aıtpenovtiń úıinde turǵanyn Ombynyń kónekóz qarııalary bertin de aıtyp otyratyn. Bul úıge azamat soǵysy jyldary Sıbrevkomnyń qazaq-tatar seksııasynyń jetekshisi bolǵan, memleket qaıratkeri Ábilqaıyr Dosovtyń ákesi Aqmola óńiriniń orta sharýasy Ysqaq Qaseıin degen inisimen birge jıi túsip turatyn. Osy derekti men 1985 jyly Muqan Aıtpenovtiń nemere inisi Asaıhan Sultanulynyń óz aýzynan estidim. Sul­tan men Muqan birge týǵan, ózimniń etjaqyn aǵamyz, bul kúnde marqum bolǵan Zeınolla Ospan­uly da Sádýaqastyń Janaıy týraly kóp­tegen derekterdi bilýshi edi, ásirese Muqan Aıt­penovtiń uly Muhamedjan ekeýiniń arasynda qyl ótpeıtin tatýlyq boldy deıtin. Muhamedjandy ótken ǵasyrdyń jıyrmasynshy jyldary bandylar atyp ketti. Muqan Aıtpe­nov­tiń Omby qalasynda Sibirdiń qyzyl aǵashy­nan qııýlap salǵan keń saraıdaı úıinde osy ól­keniń shonjarlary jıi túsip turdy. Solardyń ishinde bul kisimen óte kóp aralasqan, aǵaıyn-jurtynyń oqýǵa talaby bar balalaryn oqytýǵa qarjylaı kómek kórsetip shapaǵaty tıgen baı­lar­dyń biri Toǵjannyń Sádýaqasy men el ishin­de bala oqytyp Sádýaqas molda atanǵan Tura­baı­dyń Sádýaqasy edi. Malaı atasynyń ishinde Qozybaq áýletinen taraıtyn Toǵjan men Tura­baı ekeýi nemere aǵaıyn. Toǵjannyń Sádýa­qasy 1928 jyly Qazaqstandaǵy 500 iri baıdyń qatarynda tárkileýge ilikse, Sádýaqas molda 1937 jylǵy stalındik súrginniń kurbany boldy. Olardyń uldary Smaǵul men Ǵabbas oqýlaryn el ishindegi moldadan keıin Sarykólde buratana halyqtardyń balalary úshin ashylǵan eki jyl­dyq bastaýysh mektepte (ýchılıshe) jalǵas­tyr­dy. Jıyrmasynshy ǵasyrdyń basynda ashyl­ǵan bul oqý ornyn ár jyldary olarmen qatar memleket qaıratkeri bolǵan Jumabaı Shaıah­me­tov, dramatýrg Bekmuhamed Serkebaev (ha­lyq ártisi Ermek Serkebaevtyń ákesi), ula­ǵatty ustaz Nurjan Áýelbekov (1960-1990 jyl­dar aralyǵynda Qazaqstanda Soltústik Qazaq­stan oblystyq atqarý komıtetiniń tóraǵasy, Kókshetaý, Torǵaı, Qyzylorda oblystyq par­tııa komıtetteriniń birinshi hatshysy bolǵan partııa-keńes qyzmetkeri, memleket qaıratkeri Erkin Áýelbekovtiń ákesi), keńes qyzmetkeri Ahmet Abdrahmanovtar oqydy. Bulardyń bári de Ombydaǵy “Birlik” jastar uıymynyń jumysyna aralasyp, qazaq-tatar seksııasynyń belsendi músheleri boldy. Smaǵul men Ǵabbastyń Ombyda oqyp júr­gen jyldary aýyly aralas, qoıy qoralas bo­lý­men qatar, bizdiń elge jıen bolyp keletin Muqan Aıtpenovtiń úıimen jıi aralasyp, sol úıde páterde turǵan Janaıdarmen de jaqsy qarym-qatynasta boldy. О́z zamanyna saı Omby qalasynda qazaq jastarynyń “Birlik” uıymy arqyly bastaryn qosqan dara tulǵa­lardyń orys mádenıetine baılanysty aty-jónderine ákeleriniń esimderi de qosaqtalyp jazylǵandyqtan jáne osy mádenıetti boı­laryna sińire bastaǵan qazaqtar úshin bedeldi bolǵan olardyń ómirbaıan joldarynyń alǵashqy taraýlary Omby óńirinde “Sádýaqastyń ulda­ry” degen ataýmen de kópshilikke tanys boldy. Sol kezde Omby qalasynda “Juman balalary”, “Sádýaqastyń uldary” degen ataýlar Sibir aı­ma­ǵyndaǵy jáne shalǵaı óńirlerden kelgen qa­zaq­tar úshin erekshe iltıpatpen aýyzǵa alynatyn. Bizdiń tóńirekte on saýsaǵynan óner tamǵan, sybyzǵy men garmonda qosa oınaǵan Serkebaıdyń Qusaıyny degen azamat boldy. Qusaıyn boıyna qonǵan tabıǵı daryny men qasıetiniń arqasynda óz zamanynda Omar, Baımaǵambet, Qojahmet baqsylarǵa batasyn bergen О́mirtaı baqsynyń qobyzymen aıtysyp jeńgen ónerpaz edi desedi. Bekmuhamed Serkebaev – osy Qusaıynnyń balasy. Bekmuhamed Qusaıynuly 20-shy ǵasyrdyń 30-shy jyldary ózimen “Aq pen qyzyl” aralasqan jyldary etene tanys jáne saıası ustanymdary bir bolǵan, sol kezde Qazaq KSR-i men Almaty oblysynda jaýapty qyzmetter atqarǵan Janaıdar Sádýaqasovty saǵalap, Qyzyljardan Almaty oblysyna qonys aýdarady. Sonymen qatar, Janaıdar Sádýaqasulynyń sol kezdegi qazaq zııalysy, soltústik óńirde jeke qarjysyna mektep ashyp aǵartýshylyq qyz­met atqarǵan Ámire qajy­nyń balasy Zeınel­ǵabıden Oms­kaýımen jaqsy qarym-qatynasta bolǵanyn da aıta ketkenimiz jón. Saǵa aýy­lynda mek­tep ashyp, bala oqyt­qan Zeı­nelǵabıdenge Bekmu­hamed Serkebaev pen Janaıdar Sádýa­qa­sov Orynbor, Ýfa, Troısk, Qazan qalalarynan ádebı kitap­tar aldyryp, qazaq gazetterin jiberýge kómektesip otyrǵan. Ombyda oqyp júrgen qazaq jas­taryn, olar qurǵan “Jas azamat”, “Jas qazaq” uıym­daryn ózge baılarmen katar Úlken Qaraoı kóliniń mańyn mekendegen Sarman baı, Jeksenbaı baı, bir ǵana Shaǵ­raı jerinde (burynǵy Kókshetaý oblysy, Qyzyltý aýdany, “Chehov” sovhozynyń aýmaǵy) on segiz myń jylqy bitken aǵaıyndy Qasym-Sálimder qajetti qarajatpen qoldaǵany jaıynda Ǵabbas Toǵjanovtyń týǵan inisi Oqap Sádýaqasuly Qazymbetov, nemere inisi Qalı­jan Ilııashov, kónekóz qarııalar Zeınolla Ospanov, Ǵazız Áý­bá­kirovter áńgimelep otyratyn. Janaıdar, Smaǵul jáne Ǵabbas Sádýaqasuldarynyń jas­tyq shaqtary ózge jurtqa esesi ketken halqynyń tútini túzý shyǵyp, eńseli el bolý jo­lyna arnalǵany tarıhı shyn­dyq. О́tken ǵasyrdyń 30-shy jyl­dary úsh azamat Qazaq Keńes­tik Sosıa­lıstik Respýblıka­sy­nyń saıası ómirindegi aıtýly oqı­ǵalardyń ortasynda júrip, ózin­dik saıası kózqarastarymen jáne ustanym­darymen erekshelendi. Bir aýylda týyp-ósken aǵaıyndy eki jigit Smaǵul men Ǵabbas Qazaqstannyń saıası-qoǵamdyq damý tarıhy jolynda ártúrli baǵyttaǵy saıası kózqarasta qalyptastyrdy. Olardyń arasyn­daǵy daý-damaı men saıası turǵydaǵy teketires Qazaq Respýblıkasy basshylyǵyna Máskeýdiń jibergen ókili F.I.Goloshekın kelgennen keıin múlde shıelenisip ketti. Qazaqstandaǵy “Sádýa­qasovshına”, “Rysqulovshına”, “Toǵjanov­shı­na”, “Qojanovshına” tárizdi aıdar taǵylǵan kóp­tegen saıası aǵymdar Goloshekın bılik qur­ǵan jyldary jańbyrdan keıingi sańyraýqu­laq­taı qaptady. Janaıdar Sádýaqasov pen Smaǵul Sádýaqasov ultshyldyq baǵyttaǵy kózqarasty, bılik basyna jergilikti ulttan shyqqan kadr­lardy molyraq tartý, memlekettik mekemelerde is qaǵazdaryn qazaqsha júrgizý ıdeıasyn ustan­dy. Al, Ǵabbas Sádýaqasuly bolsa, marksızm-lenınızm ıdeıalarynan qazaq ultynyń ózge halyqtarmen terezesi teń turýyn izdegen jáne oǵan shyn máninde sengen qaıratker edi. Smaǵul men Ǵabbastyń arasyndaǵy saıası aıtysty Sádýaqas molda da, Ǵabbastyń ákesi Sádýaqas baı da túsinbedi. Tek qana kózi ashyq, saýatty, oń men solyn aıyra biletin Ǵabbastyń ákesi Toǵjannyń Sádýaqasy ǵana: “Osy eki ul elge kelse baýyrmaldyǵy egiz qozydaı, syrtta júrse jaǵa jyrtysýǵa deıin bar. Túsi bulyń­ǵyr, óńi sýyq myna surqııa zamannyń saıqal saıasatyna túsinbedim. Bulardyń arasyna aǵalyq aqylyn aıtyp, jol kórsetetin ózimizdiń Janaı­jan ne bitirip júr”, dep Janaıdar Sádýa­qa­sovty esine alyp kúızelýi de qyr elinen kelip, ózge ortada óz ulyndaı bolyp ketken azamattyń qandaı tulǵa bolǵanyn ańǵartady. Ortalyq bıliktiń Qazaqstanda júrgizgen zymııan saıasa­ty­nyń salqyny qazaqtan shyqqan basshy­lar­dyń arasyna syna qaqqany óz aldyna, aýyl­daǵy qaımana qazaqqa da qanshalyqty keri áseri tıgenin baıqaımyz. Patshalyq Reseıdiń mura­geri – bolshevıkter bıliginiń “bólip al da, bıleı ber” qaǵıdasyn Qazaq KSR-iniń joǵary bılikte júrgen qaıratkerleri men zııalylary árqaısysy ózinshe túsindi. Úsh jigit ózderi qyzmet atqarǵan kezeńderde qazaq ádebıeti men mádenıetiniń damýyna zor úlesterin qosty, ár jyldary qazirgi “Egemen Qazaqstan” gazetiniń redaktorlary bolǵanda qazaq jýrnalıstıkasy men baspasózinde salıqaly oılar men ıdeıalyq baǵyttaǵy pikirtalastardy qalyptastyrýda ózindik qoltańbalaryn qaldyrdy. Keıin Sádýaqasuldaryna ish tartqan aýyl­dardan shyqqan saýatty adamdardyń barlyǵy da ustalyp, sotsyz, tergeýsiz aıdaldy da, artynan atylyp ketti. Olardyń bar kinási osy elden shyqqan Smaǵul Sádýaqasov pen Ǵabbas Toǵ­ja­novqa aǵaıyn-týys, jekjat-juraǵat bolǵandy­ǵy­men qatar, Janaıdar Sádýaqasovpen arala­ryndaǵy tyǵyz baılanys edi. Bulardyń ishinde Tilegenuly Súleımen, Smaquly Ahmedııa, Omaruly Júnis, Musaıbekuly Ývaıdildá, Álibekuly Husaıyn, Súleımenuly Aıtýǵan, Ýaıysuly Muhamedjan, Sansyzbaıuly Omar jáne taǵy basqalary sııaqty eldiń betke ustaı­tyn, rýhanı saýatyn ashyp ımandylyqqa uıyt­qan, bala oqytqan, halyqty birlikke shaqyrǵan aza­mattary aıdalyp ketti. 1938 jyly Smaǵul­dyń ákesi – jetpisten asqan Sádýaqas moldany da NKVD-nyń jendetteri úıden bir túnniń ishinde alyp ketti de, Ombynyń túrmesine qa­map, Qoshke Kemeńgerovpen qatar biraz aza­mattardy bir mezgilde atyp tastady. Sonymen birge, Toǵjannyń Sádýaqasynyń elde qalǵan aǵaıyndary da barlyǵy jeti adam bir kúnde tut­qyndalyp, jolshybaı Marııanovka stansasy ma­ńaıynda sotsyz jáne tergeýsiz jazaǵa kesi­lip, NKVD jendetteriniń qolynan qaza tapty. Qazaqstannyń tarıhynda ulaǵatty iz qaldyrǵan úsh qaıratker tulǵanyń jalyndy jastyq shaqtary jaıynda keltirilgen ómirbaıan derekterine olarmen qyzmettes jáne pikirles bolǵan Omar Sansyzbaevtyń týǵan inisi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ekonomısi Nurym Sansyzbaevtyń jeke muraǵatynan alynǵan derekter paıdalanyldy jáne ákem Shaıken (Shahızada) Muqanjarulynyń Omar Sansyzbaıulynyń óz aýzynan estip, ár jyldary qaǵaz betine túsirilgen qoljazba túrinde jazylǵan málimetteri negiz boldy. Shalqarbek KÁRIBAEV. QARAǴANDY.