Kerekýdegi elektr taratý kompanııasynyń myńnan asa qyzmetkeri eńbekaqylaryn eki esege kóterýdi talap etip otyr. Qazirgi kúni el óńirlerinde ómirsheń etilýi josparlanǵan «Tarıfti ınvestısııaǵa aıyrbastaý» jobasynda saladaǵy eńbekaqyny ósirý kózdelgeni málim. Alaıda bul baǵdarlamanyń bizdiń áleýmettik jaǵdaıymyzǵa onsha-munsha áseri bolmaıdy dep sanaıdy energetıka salasynyń ókilderi.
Jýyqta «Ortalyq-Azııa Elektroenergetıkalyq Korporasııasy» AQ-nyń basqarma tóraǵasy Baǵdat Oraldyń atyna «Pavlodar Elektrjelilik Taratý Kompanııasy» (PETK) AQ-nyń qyzmetkerleri ujymdyq hat joldady. Hatta kompanııa mamandary 2021 jylǵy ujymdyq hatta keltirilgen talaptardyń ishinara oryndalǵanyna, máselen, eńbekkerlerdiń eńbekaqysy 25 paıyzǵa deıin óskenine rızashylyǵyn bildirgen. Alaıda byltyr Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha keıbir salalardaǵy qyzmetkerlerdiń jalaqylary 30 paıyzǵa ulǵaıtylǵanda «PETK» kásiporny eleýsiz qalyp qoıypty.
«2022 jyly Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy resmı ınflıasııa deńgeıi 18,8%-dy, al azyq-túlik taýarlary baǵasynyń qymbatshylyǵy 23,1%-dy qurady. Osy faktorlardy esepke ala otyryp, «PETK» AQ qyzmetkerleriniń eńbekaqysy Pavlodar oblysyndaǵy ózge ónerkásiptik kásiporyndardaǵydan aıtarlyqtaı tómen ekenin aıtqymyz keledi», delingen ujymdyq hatta.
Jalaqynyń azdyǵynan kompanııanyń óndiristik bólimshelerinde kadrlar jetispeýshiligi turaqty tendensııaǵa aınalyp, bilikti mamandar jalaqysy joǵary ózge kásiporyndarǵa aýysyp ketken.
«Bizdiń kóptegen áriptesimiz eńbekaqysy neǵurlym joǵary jumys oryndaryn belsendi túrde izdep jatyr. Bilikti kadrlardyń jetispeýshiligi, ásirese Pavlodar men Aqsý qalalaryndaǵy elektr jelilerine qyzmet kórsetetin bólimshelerde, ınjenerlik-tehnıkalyq qyzmetkerler arasynda baıqalady. Bul kásiporyndar oblystaǵy memlekettik mekemelerdi, óndiristik kásiporyndardy, turǵyn úıler men qalalardyń ınfraqurylymyn elektr qýatymen qamtyp otyrǵanyn aıtýymyz kerek. Jumystan óz erkimen ketip jatqan áriptesterimizdiń mindetin jantalasyp ózge qyzmetkerlerge júkteıdi. Onyń saldarynan mamandardyń júktemesi kúrt kóbeıgen. Al qosymsha mindetti atqaryp júrgeni úshin tólemaqy nebári 10 paıyzdy quraıdy ári ol 3 aıǵa deıin ǵana tólenedi. Osynyń barlyǵy kompanııa qyzmetkerleri arasynda áleýmettik alańdaýshylyqty týdyryp otyr», deıdi qyzmetkerler.
Jaǵdaıdyń odan ári kúrdelenbeýi úshin ujym qyzmetkerleri eńbekaqyny 100 paıyz kóleminde ósirýdi surap otyr. Bul hatqa kompanııadan 1 123 adam qol qoıǵan.
Atap ótý kerek, «PETK» «Ortalyq-Azııa Elektroenergetıkalyq Korporasııasy» AQ-ǵa baǵynyshty. Kompanııanyń negizgi qyzmeti – Pavlodar oblysynyń 11 aımaǵynda, Pavlodar jáne Aqsý qalalarynda elektr qýatyn berý jáne bólý. Elektr jelileri «KEGOC» AQ arqyly Qazaqstannyń biryńǵaı energetıkalyq júıesine jáne Reseıdiń jelilerine qosylǵan. Bul kompanııaǵa Pavlodardaǵy №1, 2 jáne №3 jylý-energo ortalyqtary elektr qýatyn jetkizedi. PETK-ten taraıtyn elektr jaryǵyna 5 myńnan asa kásiporyn táýeldi. Kásiporyn balansynda 15 myń shaqyrymǵa jýyq áýe arqyly tartylǵan jeliler jáne 811 shaqyrym kabeldik jeliler bar.
2020 jylǵy derek boıynsha munda 1 878 adam jumys istegen. Qazirgi kúni qyzmetkerler sany shamamen 1 500-ge jýyq delinedi. Alaıda bos turǵan jumys oryndarynyń sany tym kóp. Kompanııa boıynsha eńbekaqynyń ortasha mólsheri – 130 myń teńge.
– Meniń joldasym «Pavlodarenergo» AQ-da, ózim «PETK» kompanııasynda isteımin. Eńbekaqym óte az, barlyq alym-salyqty alyp qalǵanda qolyma 110 myń teńgedeı tıedi. Joldasymnyń alatyn eńbekaqysy da menikimen deńgeıles. Bank aldynda nesıelerimiz, ıpotekamyz bar. Bul kompanııalarda on jyldan asa ýaqyt qyzmet etip kelemiz. О́ńirdiń energetıka júıesine jaýapty mekemelerde jalaqy az desek, adamdar bizge senbeıdi. Qystyń sýyǵy, jazdyń ystyǵy demeımiz, turǵyndarǵa elektr qýaty turaqty túrde qoljetimdi bolýy úshin úzilissiz jumys isteımiz. Keıingi ýaqytta mundaǵy eńbek jaǵdaıy adam tózgisiz bolyp barady. Mamandar jetispeıdi, áriptesterimizdiń kóbi jalaqysy joǵary kásiporyndarǵa ketip qalǵan. Sonyń saldaryn biz tartyp, azǵana aqshaǵa óz jumysymyzben qatar qosymsha mindetterdi atqaramyz. Qazirgi qymbatshylyq kezeńde bizdiń eńbekaqymyz keminde 300 myń teńge bolýǵa tıis dep oılaımyn. Laıyqty eńbekke laıyqty eńbekaqy bolýy kerek, – deıdi Natalıa esimdi qyzmetker.
Jalpy, eńbekaqynyń azdyǵy – tek «PETK» AQ-ǵa ǵana emes, óńirdegi energııa taratý kompanııalaryna ortaq másele. Jylý-energo ortalyqtary men «Pavlodarenergo» kompanııasynyń aımaqtardaǵy baǵynyshty kásiporyndarynda qazir óte kúrdeli ahýal qalyptasyp otyr. Máselen, Ekibastuzdaǵy «Gorelektroset» JShS-da tarıfke salynatyn ınvestısııada qyzmetkerlerdiń eńbekaqysy nebári 82 myń teńge dep kórsetilgen. Buǵan deıin Ekibastuzdaǵy jylý-energo ortalyǵynda da qyzmetkerlerdiń áleýmettik jaǵdaıy nashar ekenin jazǵan edik. О́ndiris zııandylyǵy úshin beriletin kádimgi súttiń ózin keıingi ýaqytta kásiporyndar tyıyp tastaǵan. Qubyr qaptaýshy Raıgúl Ýmıeva eńbek etýge jaǵdaı jasalmaǵanyna, eńbekaqynyń tómendigine shaǵynǵan. Taǵy bir jumysker jumys ornynyń lastyǵyn, shań-tozań jutyp ázer tynystaıtyndaryn aıtty. Jeke qorǵanysh quraldaryn kórýden qalǵan. Amaldyń joqtyǵynan paıdalanylǵan quraldardy jýyp, qaıta kıedi eken. Endeshe, bul tyǵyryqtan qalaı shyǵýǵa bolady?
Tabıǵı monopolııalardy retteý komıtetiniń Pavlodar oblysy boıynsha departamentiniń basshysy Ibragım Tangıev bul máseleni Memleket basshysynyń Joldaýynda aıtylǵan «Tarıfti ınvestısııaǵa aıyrbastaý» jańa tarıftik saıasatyn engizý arqyly retteýge bolatynyn aıtady. Áý basta 2023-2026 jyldary monopolısterdiń ınvestısııalyq baǵdarlamalaryna 39 mlrd teńge quıylady dep josparlanǵan bolsa, endi bul somany 68 mıllıardqa deıin jetkizý kózdelgen.
– Jańa tarıftik saıasat úsh baǵytta órbıdi. Áýeli tabıǵı monopolııalar sýbektilerinde jeliler men jabdyqtardy kúrdeli jóndeýge jáne jańartýǵa baǵyttalǵan ınvestısııalyq baǵdarlamalardy ulǵaıtý, sodan soń kommýnaldyq saladaǵy qyzmetkerlerdiń ortasha aılyq eńbekaqysyn kóterý kózdelgen. Bul jaǵdaı saladan tolassyz ketip jatqan bilikti kadrlardy ustap qalýǵa múmkindik beredi. Sońǵysy monopolısterdiń ıesiz turǵan jelilerdi óz qaraýyna alyp, tarıfterge ózgeris engizýi qarastyrylyp otyr. Qazirgi kúni óńirdegi kommýnaldyq jelilerdiń tozý kórsetkishi ortasha alǵanda 68 paıyzdy quraıdy. Jylýmen qamtýda ol 76 paıyzǵa jetken. Buǵan qosa Pavlodardaǵy jylý qubyrlarynyń – 82, Ekibastuzda – 93, Aqsýda 64 paıyzy tozyp tur. Al elektrmen qamtý salasyndaǵy tozý – 55, sýmen qamtýda – 64, qaldyq sýdy jiberý jelilerinde 56 paıyzdy quraıtyny belgili boldy. 2029 jylǵa deıin jelilerdiń tozý kórsetkishin keminde 15 paıyzǵa azaıtý josparlanyp otyr. Bul úshin kommýnaldyq qyzmetterdiń tarıfteri kezeń-kezeńimen kóteriledi, – deıdi basqarma basshysy.
Tarıfter 2023 jyldyń ekinshi jartysynan kóterile bastaıdy dep kútilýde. Ázirge naqty qansha paıyzǵa artatyny týraly aqparat joq, ósim ınfraqurylymdardyń tozýy men monopolısterdiń ótinimderine sáıkes belgilenbek.
Bul saıasattyń nátıjesinde, saladaǵy eńbekaqy birtindep ósip, kadrlar tapshylyǵy joıyla ma degen úmit zor. Tek bıyl óńirdegi tabıǵı monopolııalar salasynda 6 myń adamnyń eńbekaqysy osy jobanyń esebinen ulǵaıady dep kútilip otyr.
Deıturǵanmen, «PETK» kompanııasynyń qyzmetkerleri bul jobanyń eńbekaqyny ósirýge degen úlesi az dep sanaıdy. Sebebi ol negizinen tozǵan jelilerdiń kórsetkishin tómendetýge baǵyttalǵan. Jalaqy tam-tumdap qana kóteriler bolsa, salmaǵy zil batpan ınflıasııa ony múlde sezdirmeı qalýy ǵajap emes. Sondyqtan eńbekaqy kólemi aldaǵy kútip turǵandy ınflıasııany bylaı qoıǵanda, byltyrǵy qunsyzdanýdy qýyp jetip, odan edáýir joǵary mólsherde ulǵaıýy kerek deıdi energetıkter.
Pavlodar oblysy