«Ana úıi» qoǵamdyq qory osydan bes jyl buryn Aqmola oblysyndaǵy balalar úıiniń jumysyna oń ózgeris ákeletin «Balajan» baǵdarlamasyn qolǵa alǵan edi. Kezeń-kezeńimen iske asatyn joba negizinde balalar úıiniń ataýyn aýystyrýmen shektelmeı, balalardyń otbasymen qaýyshýyna kóp kóńil bólindi. Sebebi bala quqyǵyn qorǵaıtyn halyqaralyq jáne eldegi uıymdar balǵyndardyń otbasyndaǵy baqytty ómirin eshqandaı mekeme almastyra almaıtynynan habardar.
Byltyr Balalar jyly aıasynda iske asqan baıandy bastamalar kóp. Jas óskinder býyny qataıyp, oń-solyn tanyǵansha qaýipsiz, jaıly ortada jetilýine, balalyq shaǵyn baqytty ótkizýine úkimet beıjaı qaramaıtynyn bildik. Sondyqtan balalardyń ıgiligi jolynda bastalǵan úılesimdi jobalar jalǵasady. Mysaly, «Balajan» jobasy birneshe jyldyń sheńberinde Oqý aǵartý mınıstrligi, Aqmola oblysynyń ákimdigi jáne «Ana úıi» qoǵamdyq qorynyń qoldaýymen iske asyp keledi. Jýyrda vedomstvo, mekeme jáne uıymdardyń ókilderi ınternat túrindegi balalar mekemelerin transformasııalaý máselesi boıynsha keńes ótkizdi. Keńes otyrysynda Aqmola oblysynyń Aqkól qalasyndaǵy balalar úıin balalarǵa qoldaý kórsetý ortalyǵyna aýystyrý boıynsha qolǵa alynǵan sharýanyń aralyq qorytyndysy qaraldy.
Byltyr Aqmola oblysy Aqkól qalasyndaǵy balalar úıiniń resmı ataýy ózgerip, ómirlik qıyn jaǵdaıdaǵy balalardy qoldaý ortalyǵy bolyp qaıta quryldy. Osy jańashyldyq ta balalardy otbasymen qaýyshýǵa járdemdesedi. Oqý-aǵartý mınıstrliginiń balalar quqyǵyn qorǵaý komıtetiniń bas sarapshysy Janna Sársenbaeva baǵdarlamanyń balalarǵa jaıly orta qalyptastyrýǵa negizdelgenin aıtty.
– Baǵdarlamada balalardy otbasylyq ómirge beıimdeýge basymdyq berilgen. Balany óziniń otbasyna, týystaryna nemese bala asyrap alýdy josparlaǵan otbasylardyń tárbıesine berýge yqpaldasý mańyzdy. Naq qazir elde 23 ómirlik qıyn jaǵdaıdaǵy balalardy qoldaý ortalyǵy bar. Onda 3 myńnan asa bala tárbıelenedi. «Balajan» jobasynyń bir baǵyty – balalardyń ortasyn barynsha otbasylyq ómirge negizdeý. Iаǵnı ortalyqtaǵy balalar eldegi kánigi qarapaıym otbasyndaǵy tirshilikti kórip, bilip ósedi. Ortalyqta tárbıeshiler ananyń qyzmetin atqarady. Ár úıde as bólme, oıyn bólmesi jáne jatyn orny jabdyqtalǵan ári bólek ornalasqan. Sonymen qatar bir anadan týǵan baýyrlar ajyramaı, birge ómir súredi. Bir sózben aıtqanda, balalar otbasylyq ómirdi kórip, sezinip, túısinedi. Bir úıdiń balalary birine-biri járdemdesip, qaraılasady, – deıdi sarapshy.
Mamandar baǵdarlamanyń tıimdiligi baıqalǵanyn, balalardyń psıho-emosıonaldyq jaǵdaıy edáýir jaqsarǵanyn alǵa tartady. Oǵan, rasynda, balǵyndardyń balalar úıinde emes, óz otbasyndaǵydaı jaıly, jyly ortada ómir súrýi áser etse kerek. Mınıstrlik habarlaǵandaı, elde 20 myńnan asa jetim bala bar bolsa, onyń 80 paıyzy otbasynda tárbıelenip jatyr. Túrli sebeppen ortalyqqa jaqynda kelgen balalar ózderi osyǵan deıin bilim alǵan mektebine barady. О́ıtkeni jas óskin ortalyqqa kelgende qınalmaýy kerek.
Osy tusta Aqkól qalasy ómirlik qıyn jaǵdaıdaǵy balalardy qoldaý ortalyǵynyń dırektory Botagóz Qazbekova baǵdarlamanyń tıimdiligi jaıynda tarqatyp aıtyp berdi.
– Byltyr shildede Aqmola oblysynyń ákimdiginiń qaýlysymen balalar úıiniń ataýy balalardy qoldaý ortalyǵy bolyp aýysty. Al «Balajan» jobasyn 2018 jyldan beri «Ana úıi» iske asyryp keledi. Buryn bizge jetim balalar men ata-anasynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan balalar ornalasatyn. Al qoldaý ortalyǵy bolǵaly biz jetim balalardy, ata-ana quqyǵynan aıyrylǵan otbasyndaǵy balalardy jáne ómirlik qıyn jaǵdaıdaǵy balalardy qabyldaımyz. Ata-anasy bar balalardy da ýaqytsha ortalyqqa ornalastyra alamyz. Erejege saı olar 6 aıǵa deıin qoldaý ortalyǵynda turýyna bolady. Sol ýaqyt aralyǵynda biz balanyń otbasymen baılanys ornatyp, ata-ana men balaǵa jan-jaqty áleýmettik, quqyqtyq qoldaý kórsetemiz. Bizde áleýmettik pedagogter, pedagog-psıholog, zańger, dáriger, tárbıeshi syndy mamandar birlese eńbek etip, balalardy eń áýeli otbasyna qosýǵa járdemdesedi. Ortalyqtyń taǵy bir maqsaty – jetimdiktiń aldyn alý. Bala otbasyna qosylǵan soń da biz olarǵa árdaıym qoldaý kórsetemiz. Úkimet qansha jaıly orta qalyptastyryp, kómegin úıip-tókkenimen, balǵyndar eń birinshi óziniń januıasyn izdeıdi, ata-anasymen birge turýdy armandaıdy. Ortalyqtaǵy memlekettik mektepte oqıtyn balalardyń 70 paıyzy – ózge ulttan. Olar qazaq synyptarynda bilim alyp, qazir qazaq tilinde erkin sóılesedi. Onyń ishinde bir otbasynan kelgen tórt, úsh aǵaıyndylar da bar. Olardy birinen-birin bólmeımiz. Balalar birin-biri alalamaıdy. Kerisinshe, birine-biri kómektesip, otbasy qundylyǵyn túısinip jetilip jatyr, – deıdi ol.
«Balajan» baǵdarlamasy ortalyqtaǵy balalardyń otbasy qundylyǵyn túsinýge múmkindik beredi. Keıin ortalyqtaǵy balalar otbasyna qosylǵanda qınalmaıdy. Qazir Aqkól qalasyndaǵy osyndaı ortalyqta 8 otbasy bar eken. Ár otbasynda – 8-9 baladan. Olar qaladaǵy tórt mektepke qatynaıdy. Sol sekildi úsh bala qaladaǵy balabaqshaǵa barady. Baǵdarlama bastalǵan ýaqyttan beri dál osy ortalyqtaǵy 104 bala otbasymen qaýyshqan. Qazir 73 bala bar. Al tórt jyl burynǵy esep boıynsha 125 bala bolǵan. Osy tusta ár jyldary ortalyqqa keletin balalardyń da bar ekenin qaperden shyǵarmaǵanymyz abzal. Osyndaı oń nátıjeden soń «Ana úıi» qoǵamdyq qory tájirıbeni eldegi ózge de óńirlerde iske asyrýdy kózdep otyr. Ázirge bul másele zań sheńberinde qaralyp jatyr.